НИЙСЛЭЛД ТАВАН ДЦС, НЭГ ДУЛААНЫ СТАНЦ ЖИЛД 5.8 САЯ ГАРУЙ ТОНН ТҮҮХИЙ НҮҮРС ТҮЛДЭГ

12 / 02 0 сэтгэгдэл 771 үзсэнe

Х отын дарга Х.Нямбаатар нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах арга хэмжээний хүрээнд 100-4200 кВт хүчин чадал бүхий зуухтай өрхийн эрүүл мэндийн төв, хорооны байруудыг ирэх онд хийн болон цахилгаан халаалтад шилжүүлэх үүрэг өгсөн. Мөн сургууль, цэцэрлэгүүдийг хийн болон цахилгаан халаалтад шилжүүлэх, дулаан, цахилгаан үйлдвэрлэдэг станцуудыг усан болон цахилгаан шүүлтүүртэй болгох зэргээр агаарын бохирдлыг бууруулахад хамтарч ажиллахыг холбогдох яамдад уриалж, санал хүсэлтээ хүргүүлнэ хэмээсэн. Тэгвэл Улаанбаатар хотын агаарын бохирдолд голлон нөлөөлж байгаа гурван хүчин зүйл байдаг. Гэр хорооллын утаа, тээврийн хэрэгслийн утаа, уурын халаалтын зуухнаас гарч буй утаа агаарын бохирдолд хамгийн их нөлөөлж байна. Тодруулбал, нийслэлд нам даралтын зуухтай халуун ус нийтийн байр, дугуй засвар зэрэг 2306 гаруй байгууллага жилд 163 мянган тонн түүхий нүүрс түлдэг байна. Харин усан болон уурын халаалттай арьс шир, хөөсөнцрийн 74 үйлдвэр жилд 216 мянган тонн түүхий нүүрс хэрэглэдэг. Дулаан үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрөлтэй, 100-4200 кВт-ын зуухтай 172 байгууллага жилд 100 мянган тонн түүхий нүүрс хэрэглэдэг гэнэ. Түүнчлэн 4200 кВт-аас дээш хүчин чадал бүхий зуухтай ДЦС-2, ДЦС-3, ДЦС-4, Амгалан дулааны станц, Багануур, Налайхын ДЦС-ууд нь нийт 41 зуухтай бөгөөд жилд 5.8 сая гаруй тонн түүхий нүүрс түлдэг аж. Зөвхөн энэ 6 станцын түүхий нүүрсний хэрэглээ нь 170 мянган гэр хорооллын өрхийн шахмал түлшний хэрэглээнээс даруй 10 дахин их байна. Харин Улаанбаатар хотын хэмжээн дэх нийт уурын болон усан халаалтын зуухуудад жил бүр 6.3 сая гаруй тонн түүхий нүүрс түлдэг байна.

ХАН-УУЛ ДҮҮРГИЙН 60 ЖИЛИЙН ОЙД ЗОРИУЛСАН ХҮЧИТ БӨХИЙН БАРИЛДААНД УЛСЫН ЗААН С.СҮХБАТ ТҮРҮҮЛЛЭЭ

11 / 29 0 сэтгэгдэл 190 үзсэнe

Хан-Уул дүүргийн түүхт 60 жилийн ойд зориулсан “БОГДХАН УУЛЫН ХИШИГ” улс, аймгийн цолтой хүчит 256 бөхийн барилдаанд Монгол Улсын Заан С.Сүхбат түрүүлж, Монгол Улсын Заан Б.Бат-Өлзий үзүүрлэж, шөвгийн дөрөвт Аймгийн Арслан Б.Шаравдорж, Аймгийн Арслан Э.Бат-Эрдэнэ тус тус шалгарлаа. Хан-Уул дүүргийн түүхт 60 жилийн ойн шөвгийн дөрвөн бөхийн шагналыг УИХ-ын гишүүн, УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дэд дарга Ж.Алдаржавхлан гардуулж, амжилт хүслээ.

ХАГАС КОКСОН ТҮЛШИЙГ ХУВИЙН ХЭВШЛИЙН ДӨРВӨН КОМПАНИ ТЭЭВЭРЛЭЖ БАЙНА

11 / 27 0 сэтгэгдэл 402 үзсэнe

Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах, нийслэлийн гэр хорооллын иргэдэд стандартын шаардлага хангасан түлш нийлүүлэх ажлын хүрээнд БНХАУ-аас хагас коксон түлш худалдан авч, тээвэрлэх ажлыг зохион байгуулж буй. Энэхүү ажилд хувийн хэвшлийн дөрвөн компани нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлэн оролцож, хагас коксон түлшийг Эрээн өртөөнөөс Улаанбаатар хүртэл галт тэргээр тээвэрлэж байна. Тус компаниуд нь төмрийн хүдэр, жонш зэрэг экспортын бүтээгдэхүүнийг БНХАУ-д хүргээд буцахдаа хагас коксон түлшийг тээвэрлэдэг юм. Энэ сарын 21-ний өдрийн байдлаар Эрээн өртөөнөөс нийт 41 галт тэрэг 1832 вагон 90 мянган тонн хагас коксон түлшийн тээвэрлэн, Улаанбаатарт буулгаад байна.

ХАН-УУЛ ДҮҮРЭГ ҮҮСЭН БАЙГУУЛАГДСАНЫ ТҮҮХТ 60 ЖИЛИЙН ОЙН БАЯРЫН ХУРАЛ, ШАГНАЛ ГАРДУУЛАХ ЁСЛОЛЫН АРГА ХЭМЖЭЭГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА

11 / 27 0 сэтгэгдэл 163 үзсэнe

Хан-Уул дүүрэг үүсэн байгуулагдсаны түүхт 60 жилийн ой энэ онд тохиож байна. Хан-Уул дүүрэг нь БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1965 оны 4 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 79 дүгээр зарлигаар “Ажилчны район” нэртэйгээр байгуулагдсан бөгөөд нийслэлийн ууган дөрвөн дүүргийн нэг юм. Ойн баярын хурлыг Хан-Уул дүүргийн Засаг дарга Б.Цэрэн нээж, үйл ажиллагаанд УИХ-ын гишүүн, УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дэд дарга Ж. Алдаржавхлан, УИХ-ын гишүүн Т.Мөнхсайхан, Хан-Уул дүүргийн ИТХ-ын дарга Ч. Бат-Оргил нар оролцож, мэндчилгээ дэвшүүллээ. Мөн ойн баярын хурлын хүндэтгэлийн үйл ажиллагаанд НИТХ-ын төлөөлөгч А.Амартүвшин, Л.Хосбаяр, Б.Мягмар, Ж.Энхжаргалан болон үе үеийн дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч, Засаг дарга нар, Нийслэлийн дүүргүүдийн ИТХ-н дарга, Засаг дарга, Хан-Уул дүүргийн ИТХ-ын Төлөөлөгчид, Хан-Уул дүүрэгт ажиллаж байсан үе үеийн удирдлагууд, төрийн албан хаагчид, дүүргээс төрөн гарсан алдартнууд, дүүргийн иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын төлөөлөл баярын хуралд оролцлоо. Хан-Уул дүүрэг үүсэн байгуулагдсаны түүхт 60 жилийн ойг тохиолдуулан МУ-ын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар дүүргийн хөгжил дэвшилд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан иргэдийг төрийн дээд одон медаль, дүүргийн “Хүндэт тэмдэг”-ээр тус тус шагнаж, Хан-Уул дүүргийг нийслэлийн “ХАНГАРЬД” одонгоор шагнагдлаа.

“ХАЛЗАН БҮРЭГТЭЙ” ТӨСӨЛ ESG CATALYST ШАГНАЛ ХҮРЖЭЭ

11 / 24 0 сэтгэгдэл 725 үзсэнe

Монголын эдийн засгийн хөгжил, дэвшилд бодит өөрчлөлт авчирсан бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалт, төсөл хөтөлбөр, бодлого шийдлүүдийг онцлон шалгаруулах зорилгоор “Bloomberg Awards”-ын 9 номинацийг жил бүр зарлаж, салбартаа манлайлагчдыг тодруулж ирсэн. Bloomberg Awards-ийн энэ жилийн Байгаль, нийгэм, засаглалд бодит өөрчлөлт хийж, салбартаа шинэ жишиг тогтоосон манлайлагчаар “Халзан бүрэгтэй” төсөл тодроод байна. “Bloomberg Awards” нь “ESG Catalyst” шагналыг олгохдоо дараах шалгуураар шүүж шалгаруулжээ: Байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг бууруулсан, бодит, хэмжигдэхүйц ахиц Нийгэмд өгч буй хувь нэмрээ тогтолцоотойгоор нэмэгдүүлсэн байдал Ил тод, сайн засаглалыг хэрэгжүүлсэн, салбарт эерэг өөрчлөлт бий болгосон байх Улмаар “Халзан бүрэгтэй” төслийн тогтвортой хөгжил болон нийгмийн хариуцлагын чиглэлд гаргасан бодит амжилтыг үнэлсэн байна. Тодруулбал, Газрын ховор элемент (ГХЭ)-ийн Халзан бүрэгтэй төслийг хэрэгжүүлэгч МНРИК ХХК өнгөрсөн онд анхныхаа БОНЗ-ын тайлангаа гаргасан. Үүнд тусгаснаар хайгуулын үеэр ашигласан 1.25 га талбайд байрласан кемпэд стандартын шаардлагын дагуу техникийн нөхөн сэргээлт хийж, орчны нөлөөллийг бууруулах арга хэмжээг бүрэн хэрэгжүүлжээ. Кемпийн орчимд агаарын тоосжилтыг багасгах зорилгоор хөдөлгөөний хурдны хязгаарыг 5 км/ц-аар тогтоон мөрдүүлсэн бөгөөд хог хаягдлын менежмент болон ажилчдын аюулгүй байдлыг ч зохих түвшинд ханган ажилласан байна. Мөн Халзан бүрэгтэй төслийн 2023 оны хайгуулын өрөмдлөгийн ажил богино хугацаанд явагдсан ч Ховд аймгийн бизнес эрхлэгчид, жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдээс нийт ₮391 саяын худалдан авалт хийж, орон нутгийн эдийн засагт бодит дэмжлэг үзүүлсэн байна. Халзан бүрэгтэй төслийн хүртсэн энэхүү шагнал нь зөвхөн шагнал бус байгаль орчныг хамгаалах, орон нутгийн амьдралд бодит өгөөж өгөх, засаглалаа сайжруулах чиглэлд тууштай ажилласан компанийн амлалтад өгсөн үнэлгээ боллоо.

ӨВЧЛӨЛ БУУРАХГҮЙ, УЛАМ НЭМЭГДВЭЛ ИРЭХ 7 ХОНОГООС ЦАХИМД ШИЛЖҮҮЛЭХИЙГ ҮҮРЭГ БОЛГОЛОО

11 / 24 0 сэтгэгдэл 526 үзсэнe

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар сурагчдын амралтын хугацааг наашлуулах эсэх асуудлаар ЭМЯ, БШУЯ-ныхантай уулзлаа. Улсын хэмжээнд хийсэн эрсдлийн үнэлгээгээр 12 дугаар сарын 15 гэхэд томуу, томуу төст өвчин дэгдэх “Өндөр эрсдэлтэй” гэж гарсныг ЭМЯ танилцууллаа. Тиймээс бага ангийн сурагчдын амралтыг 14 хоногоор наашлуулах эсвэл цахимд шилжүүлэх саналыг гаргажээ. Харин БШУЯ уг саналыг шууд хүлээн авах боломжгүй гэв. 12 дугаар сарын 01-нээс сурагчдыг амрааж эхэлбэл ид хүйтний үед амралт дуусч, хичээл цуглана. Тэр үед томуу, томуу төст өвчин дэгдвэл яах вэ? гэсэн П.Наранбаяр сайдын асуултад ЭМЯ баталгаа өгч чадахгүй байна. Талуудын мэдээллийг сонссоны дараа Ерөнхий сайд Г.Занданшатар эхний ээлжид халдвар, хамгааллын дэглэмийг бүх шатанд сахиулах үүрэг өглөө. Энэ долоо хоногт урьдчилан сэргийлэх ажлыг бүх түвшинд хариуцлагатай хийж, өвчлөл буурвал хичээлийг товлосон хугацаанд нь амраана. Хэрвээ буурахгүй улам нэмэгдвэл ирэх 7 хоногоос цахимд шилжүүлэхийг үүрэг болголоо. Хэрвээ цахимд шилжүүлсэн тохиолдолд сургалтын үйл ажиллагааг тасалдалгүй, чанартай зохион байгуулахад онцгой анхаарахыг сануулав. Мөн ханиад хүрсний улмаас хичээлдээ явж чадахгүй байгаа хүүхдүүдэд цахимаар хичээлээ хийх боломжоор хангахыг даалгалаа. Хүүхдүүд гэрээсээ хичээлээ үзэхэд интернетийн асуудлыг шийдвэрлэх хүрээнд үүрэн холбооны оператор компаниудтай хамтарч ажиллахыг ЦХИХХЯ-тай хамтран ажиллахыг чиглэл болгов. Г.Занданшатар: Хамгийн чухал нь иргэдийг бухимдуулахгүй, зөв зохион байгуулалт хийж, эмнэлгийн ачааллыг яаралтай бууруул. Зөвлөгөө өгөх, цахимаар цаг авах нээлттэй утас ажиллуулах хэрэгтэй. Хүүхдээ үзүүлэх гэж олон цагаар дугаарлаж буй асуудлыг шийдвэрлэж, үзлэгийн төв нээхийг ЭМЯ-ныханд онцгойлон санууллаа.

“BYHEART” НЯЛХСЫН СҮҮН ТЭЖЭЭЛИЙГ ХУДАЛДАН АВАХГҮЙ, ХЭРЭГЛЭХГҮЙ БАЙХЫГ АНХААРУУЛЖ БАЙНА !!

11 / 24 0 сэтгэгдэл 315 үзсэнe

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ : “BYHEART” нялхсын сүүн тэжээлийг худалдан авахгүй, хэрэглэхгүй байхыг анхааруулж байна! Монгол Улсад өнөөдрийн байдлаар “BYHEART” нялхсын сүүн тэжээл нь импортоор орж ирээгүй талаар гаалийн байгууллагаас мэдээлсэн. Уг бүтээгдэхүүнийг цахим сүлжээ, онлайн дэлгүүрээс худалдан авч, хэрэглэсэн байх эрсдэлтэй тул энэхүү сэрэмжлүүлгийг хүргэж байна.

УИХ ДАХЬ АРДЧИЛСАН НАМЫН БҮЛЭГ ЭЭЛЖИТ /2025.11.24/ ХУРЛААР ХОЁР АСУУДЛЫГ ХЭЛЭЛЦЛЭЭ

11 / 24 0 сэтгэгдэл 418 үзсэнe

УИХ дахь Ардчилсан намын бүлэг ээлжит /2025.11.24/ хурлаар хоёр асуудлыг хэлэлцлээ. Үүнд: 1.Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд хийсэн дүн шинжилгээний танилцуулга мэдээллийг УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн ахлах зөвлөх М.Чимэддорж гишүүдэд танилцуулав. 2. Улсын хэмжээнд татварын орлогын гүйцэтгэл, татварын өртэй аж ахуйн нэгжүүдтэй холбоотой Татварын Ерөнхий газрын бэлтгэсэн мэдээллийг сонслоо. Улсын төсөвт төвлөрөх ёстой 6.5 их наядын өр байгаа бөгөөд үүнээс 74.389 компани 6.2 их наядын өртэй байгаа талаар мэдээлэл өгөв. Танилцуулгын үеэр гишүүд татварын орлого графикийн дагуу явж байгаа эсэх талаар, ТӨК-уудын татвар төлөлт ямар хувь хэмжээг эзэлдэг тухай асуулаа. Мөн татварын системийг шинэчилж татварын хэмжээг багасгах, татвар төлөгчдийн тоог нэмэгдүүлэх тал дээр бодлогын өөрчлөлт хийх шаардлагатай байгааг, татвар төлөгчдийг хамгаалах тухай, үндэстэн дамнасан компаниудын татварын зохицуулалт хийх шаардлагатай байгааг сануулав.

ӨРХИЙН ЭМНЭЛГҮҮД 20 ЦАГ ХҮРТЭЛ УРТАСГАСАН ЦАГААР АЖИЛЛАНА

11 / 24 0 сэтгэгдэл 286 үзсэнe

Нийслэлийн хэмжээнд томуу, томуу төст өвчний тархалт өн дөр байгаатай холбогдуулан ХӨСҮТ вирус судлалын шинжилгээ хийсэн бөгөөд шинжилгээгээр орчилд томуугийн А хүрээний вирус илэрчээ. Харьяа эрүүл мэндийн байгууллагуудын хүлээн авах яаралтай тусламжийн тасагт өнгөрсөн шөнийн байдлаар 2420 хүн үйлчлүүлсэн нь өмнөх өдрөөс 200 тохиолдлоор өссөн үзүүлэлттэй байна. Мөн нийслэлийн Түргэн тусламжийн төв буюу 103-т өнгөрсөн шөнө 2787 дуудлага ирж, гэрийн үзлэгийг хийсэн. Энэ нь өмнөх өдрөөс 23 хувийн өсөлттэй байна. Ийм д өрхийн эрүүл мэндийн төвүүдийг уртасгасан цагаар ажиллуулахаар шийдвэрлэлээ. Түүнчлэн дүүргүүдийг бүсчилж, бүс тус бүрд ӨЭМТ болон хүүхдийн кабинетыг уртасгасан цагаар ажиллуулахаар бэлтгэл хангаж байна . Уртасгасан цагийн хуваарь: Ажлын өдөр: 08:30-20:00 цаг Амралтын өдөр: 11:00–18:00 цаг Бүх нийтийн амралтын өдөр: 11:00–17:00 цаг хүртэл ажиллана. Мөн Засгийн газраас хүүхэд нь томуу, томуу төст өвчнөөр өвдсөн тохиолдолд эцэг, эхэд тав хүртэл хоногийн цалинтай чөлөө олгох шийдвэр гаргасан. Иймд хүүхэд халуурах, ханиад хүрэх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл харьяа ӨЭМТ-д үзүүлж, эмчийн хуудсыг үндэслэн цалинтай чөлөө авах боломжтой юм.

ХАЛЗАН БҮРЭГТЭЙ ОРДЫН ТАЛААРХ ЕРӨНХИЙ ХЯНАЛТЫН СОНСГОЛЫН ТАЙЛАНГ СОНСОВ

11 / 20 1 сэтгэгдэл 1 038 үзсэнe

Өнөөдөр (2025.11.20) Улсын Их Хурлын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн болон Эдийн засгийн байнгын хороо хамтарсан хуралдаж, “Халзан бүрэгтэй”-н орд газрын ашиглалт, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл, эрсдэлийг нарийвчлан судлах сэдвээр зохион байгуулсан ерөнхий хяналтын сонсголын тайланг сонслоо. Халзан бүрэгтэй орд бол газрын ховор элементийн орд бөгөөд хайгуулын шатанд явж байгаа бөгөөд цаашид ашиглалтад бэлтгэгдэж байгаа төсөл. Тус ордод диспрози, терби, ниодим, паразиоди гэх 4 тогтмол соронзонгийн түүхий эд газрын ховор элемент агуулагддаг бөгөөд эдгээр нь өөрөөсөө цацраг идэвхгүй. Зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ өсөн нэмэгдэж буй өнөө үед Халзан бүрэгтэй ордын газрын ховор элементийн ордыг ашиглан, түүхий эдийг дунд шат хүртэл боловсруулж, нийлмэл исэл үйлдвэрлэх нь өндөр ач холбогдолтой. Энэ нь ордын нөөцийг илүү үр ашигтай ашиглах, дотооддоо нэмүү өртөг шингээх, улмаар дэлхийн тогтмол соронзонгийн зах зээлд урт хугацаанд найдвартай нийлүүлэгч болох боломжийг бүрдүүлнэ. Ингэснээр эдийн засгийн өсөлтөд бодит хувь нэмэр оруулах чухал төсөл болох аж. Өмнөх жилүүдэд ордыг ашиглаагүй, хөрс хөндөгдөөгүй, зөвхөн хайгуул судалгааны ажил хийж, нөөцийг нэмэгдүүлэх, боловсруулалтын аргыг судлах үйл ажиллагаанууд явагдаж байгааг тус дүгнэлтэд дурдсан байна. Малын эрүүл мэндийн талаар Мянгад суманд өмнөх онуудад төрсөн гажигтай төлүүдэд хийсэн Мал эмнэлэг ариун цэврийн төв лабораторийн шинжилгээ дүгнэлтээр цацрагийн хордлого илрээгүй, цацрагаас болсон гэдэг нь тогтоогдоогүй. Мянгад суманд 2025 оны хавар ургийн гажигтай төрсөн төлүүдэд цацрагийн шинжилгээг итгэмжлэгдсэн лабораториор хийлгэж, цацрагаас шалтгаалсан эсэхийг баталгаажуулах шаардлагатай. Учир нь Мал эмнэлэг ариун цэврийн төв лабораторийн цацрагийн тоног төхөөрөмж эвдэрсний улмаас одоогоор цацрагийн шинжилгээ хийх боломжгүй гэдгийг ерөнхий хяналтын сонсголоор дүгнэжээ. Хайгуулын шатанд усны нөөц болон чанарт онц ноцтой хохирол учруулсан гэсэн нь шинжээчийн дүгнэлт болон төрийн байгууллагаас өгсөн мэдээллээр нотлогдоогүй гэжээ. Гэхдээ ашиглалтад шилжих үеийн технологийн усны хэрэглээг эцэслэн тооцоолох, эх үүсвэрийг тодорхойлох, усны нөөц, чанарыг хамгаалах төлөвлөгөөг боловсруулах зайлшгүй шаардлагатай гэж дүгнэсэн байна. Хайгуул судалгааны ажил дууссаны дараа Халзан бүрэгтэй ордын нөөцийн тооцоолол, ТЭЗҮ, Байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээ зэргийг харьяа яамд мэргэжлийн зөвлөлүүдээрээ хэлэлцүүлж, ордыг ашиглалтад бүрэн бэлтгэгдсэн эсэх, ашиглалтаас үүдэх экологи, эдийн засгийн болзошгүй хохирлын талаар дүгнэлт гаргах шаардлагатай болохыг чухалчилсан байна. Иймээс чиг үүргийн төрийн захиргааны төв байгууллагууд газрын ховор элемент дээр шинжлэх ухаанд суурилсан нарийвчилсан судалгаа, шинжилгээтэй, хангалттай мэдээлэлтэй байх шаардлагатай гэжээ. Халзан бүрэгтэй ордоос Монгол Улсын урт хугацааны бодлогын баримт бичиг дээр 4.2.13-т заасан зорилтын хэрэгжилтийг хангах үүднээс тус ордын түүхий эдийг боловсруулахдаа баяжуулалт болон боловсруулалтын үйлдвэрийг ашиглан нэмүү өртөг шингээсэн, эдийн засгийн тэлэлтийг дэмжих бүтээгдэхүүн гаргах нь зүйтэй хэмээн үзсэн болохыг Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Баярбаатар тайландаа танилцуулсан. Түүнчлэн төрийн захиргааны төв байгууллагууд хоорондын ажлын уялдааг сайжруулах, нэгдсэн ойлголт, мэдээлэлтэй байх чиглэлээр холбогдох арга хэмжээг авах; төсөл хэрэгжүүлэгчийн зүгээс цацраг идэвхийн нөлөөлөл технологийн процесст ямар бүтээгдэхүүнд хэрхэн тархаж байгааг судлан, холбогдох дүрэм журмыг баримтлан ажиллах; хүрээлэн буй орчин, ус, хөрс, хүн, малд цацрагийн шинжилгээ хийх чадавх хангалтгүй байгаа тул цацрагийн чиглэлээр нарийн мэргэжлийн хүний нөөц, лабораторийн тоног төхөөрөмжийг орон нутагт сайжруулах чиглэлээр үе шаттай арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэдэг саналыг гаргажээ.