Иймд иргэд та бүхэн угаарын хий мэдрэгчээ тогтмол ажиллуулж, зуух, пийшингийнхээ битүүмжлэлийг сайтар хангаж, яндангаа хөөлж, угаарын эрсдэлээс урьдчилан сэргийлээрэй. Угаарын хийнээс урьдчилан сэргийлье
Монгол Улс 2026 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдрөөс 5 дугаар сарын 4-ний өдрүүдэд Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллага (ICAO) -аас зохион байгуулсан Олон улсын иргэний нисэхийн аюулгүй байдлын аудит хөтөлбөр – байнгын хяналтын аргачлал ( USOAP-CMA ) бүрэн хэмжээний аудитад амжилттай хамрагдаж, урьдчилсан байдлаар 74.96 хувийн үнэлгээ авлаа. Энэхүү үзүүлэлт нь дэлхийн болон Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын дундаж үнэлгээнээс дээгүүр үзүүлэлт юм. USOAP-CMA аудитын аргачлал, протокол шалгах асуулгууд нь 2024 онд бүрэн шинэчлэгдсэн ба Монгол Улс 2010 оноос хойш 1 6 жилийн дараа шинэчлэгдсэн аргачлалаар анх удаа аудит шалгалтад хамрагдлаа. Энэхүү аудитад амжилттай хамрагдсанаар ICAO- аас Монгол Улсын иргэний нисэхийн аюулгүй байдлын хяналт зохицуулалтын тогтолцоо болон агаарын хөлгийн осол, зөрчлийг шинжлэн шалгах ажиллагаа олон улсын стандарт шаардлагыг хангасан болохыг олон улсад баталгаажуулав. Байнгын хяналтын аргачлалын хүрээнд өгсөн аудитын зөвлөмжүүд нь иргэний нисэхийн үйл ажиллагааг сайжруулахад шаардлагатай цаашдын арга хэмжээг тодорхойлох, аюулгүй байдлыг хангуулах, салбарын хөгжлийн бодлогыг боловсруулахад чухал ач холбогдолтой юм. Энэ удаагийн аудитад Иргэний нисэхийн ерөнхий газар, Агаарын хөлгийн осол, зөрчлийг шинжлэн шалгах алба дараах 8 чиглэлээр хамрагдаж, 835 протокол асуулгын дагуу шалгууллаа. Үүнд: Иргэний нисэхийн хууль, эрх зүйн зохицуулалт (LEG) ; Иргэний нисэхийн хяналт зохицуулалтын байгууллага болон Агаарын хөлгийн осол, зөрчлийг шинжлэн шалгах байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалт (ORG) ; Агаарын хөлгийн осол, зөрчлийг шинжлэн шалгах үйл ажиллагаа (AIG) ; Нислэгийн үйл ажиллагааны хяналт, зохицуулалт (OPS) ; Агаарын хөлгийн нислэгт тэнцэх чадварын хяналт, зохицуулалт (AIR) ; Мэргэжлийн үнэмлэхжүүлэлт (PEL) ; Аэродромын хяналт, зохицуулалт (AGA) ; Агаарын навигацийн үйлчилгээний хяналт, зохицуулалт (ANS) ; Аудитын бэлтгэл ажлын хүрээнд Монгол Улсын Засгийн газар, Зам, тээврийн яамны дэмжлэгтэйгээр Агаарын хөлгийн осол, зөрчлийг шинжлэн шалгах алба, Иргэний нисэхийн ерөнхий газар, Чингис хаан ОУНБ, Иргэний нисэхийн үндэсний төв ТӨХХК, МИАТ ТӨХК, Аэро Монголиа ХХК, Хүннү Эйр ХХК, Изинис Эйрвэйс ХХК, Монголын нисэхийн академи ХХК, Монголиан Эйрвэйс Карго ХХК, Чингис Эйрлайнс ХХК зэрэг байгууллагууд амжилттай хамтран ажиллалаа.
Улаанбаатар хотын агаар бохирдуулах бодисын 2026 оны 04 дүгээр сарын дундаж агууламжийг өмнөх оны мөн үе 2025 оны 04 дүгээр сарын дундаж агууламжтай харьцуулахад: Азотын давхар исэл 9 мкг/м3-ээр буюу 26 хувиар Хүхэрлэг хий 9 мкг/м3-ээр буюу 41 хувиар PM2.5 тоосонцор 5 мкг/м3-ээр буюу 28 хувиар PM10 тоосонцор 43 мкг/м3-ээр буюу 45 хувиар бага гарчээ. Улаанбаатар хотын агаарын чанарыг гэр хороолол, автозам, орон сууцны хороолол, үйлдвэрийн дүүрэг орчмын 19 цэгт автомат багажаар тасралтгүй тодорхойлж байна. Эх сурвалж: Цаг уур, орчны шинжилгээний газар
Урин дулаан цаг ирж байна, яндангаа хөөлж аюулгүй байдлаа хангаарай Монгол гэрийн зуухны янданг 7 хоногт 1 удаа Ханан пийшинд байрлах янданг улиралд 1-2 удаа хөөлж хэвшээрэй. Угаарын хий мэдрэгчээ ажиллаж байгаа эсэхийг шалгаж Угаарын хийнээс урьдчилан сэргийлье.
Энэ сарын 2-ны өдрөөс эхлэн нэг төхөөрөмжөөр төлбөрөө төлдөг буюу зөвхөн суухдаа л төлбөрийн карт уншуулдаг болсон. Ингэснээр дамжин суухын тулд автобуснаас буухдаа картаа дахиж дарах шаардлагагүй болж байгаа юм. Харин 1000 төгрөг төлөөд өдөрт гурван удаа дамжин суух боломж нь хэвээрээ гэв.
Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын салбарын нээлттэй хаалганы өдөрлөгийг энэ сарын 4, 5-ны өдрүүдэд Сүхбаатарын талбайд зохион байгуулж байна. Тус өдөрлөгөөр Төв тайзны нээлт, урлагийн тоглолтууд Үндэсний урлаг, дуурь, театр, жааз хөгжмийн тоглолт Спорт, бүжгийн сонирхолтой үзүүлбэрүүд Open Mic зэрэг арга хэмжээг зохион байгуулахаас гадна Асарт: VR, дижитал музейн үзвэрүүд “Номтой нөхөрлөе” уншлагын хөтөлбөр Хүүхэд, залуучуудад зориулсан бүтээлч үйл ажиллагаа Спорт, хоол зүй, сэтгэл зүйн зөвлөгөө Аялал жуулчлалын танилцуулга авах боломжтой аж.
Цахилгаан дугуй, мотоцикл (суррон), скүүтер, мопед зэрэг тээврийн хэрэгслээс үүдэлтэй осол, гэмтлийн тохиолдол 6 дахин өсжээ. Тухайлбал: 2022 онд – 50 2023 онд – 305 2024 онд – 532 2025 онд – 2792 хүн гэмтэж, бэртжээ. 2026 оны 4 дүгээр сарын 10-наас 19-нийг хүртэлх хугацаанд дээрх тээврийн хэрэгсэлтэй холбоотой нийт 102 осол, гэмтлийн тохиолдол бүртгэгдсэн. Цахилгаан скүүтэр, мопед нь нэг л хүнд зориулагдсан техник учраас сундалж явахгүй, унадаг дугуй, мопед, мотоцикл болон энэ төрлийн тээврийн хэрэгслийг жолоодохдоо хамгаалах малгайг дүрмийн дагуу өмсөх, урсгал сөрөхгүй, явган хүний гарцаар гарахдаа түрж гарах, явган хүний замаар зорчихгүй байхад онцгой анхаарч, замын хөдөлгөөнд соёлтой оролцохыг Тээврийн цагдаагийн албанаас зөвлөж байна.
“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн хувьцаа эзэмшигчдийн хурал өнөөдөр болж, компанийн 2025 оны гүйцэтгэл, санхүүгийн үр дүнг ил болголоо. Тайлангаас харахад тус компани 2025 онд 30.2 сая тонн нүүрс олборлож, 27.6 сая тонн-ыг зах зээлд борлуулсан байна. Гэвч анх төлөвлөсөн 1.8 тэрбум ам.долларын орлогын зорилтдоо хүрч чадалгүй 1.7 тэрбум ам.доллар дээр тогтжээ. Үүний гол шалтгаан нь нүүрсний үнэ огцом унаж, сүүлийн зургаан жилийн хамгийн доод түвшинд хүрсэн явдал гэдгийг гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Н.Цэрэнсамбуу онцолсон юм. Гэсэн ч бүх зүйл нурсангүй. “Эрдэнэс Тавантолгой” 2025 онд улс болон орон нутгийн төсөвт 1.6 их наяд төгрөгийн татвар төвлөрүүлж, 1 их наяд 124 тэрбум төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан байна. Энэ ашгаас ТУЗ шийдвэр гаргаж, ногдол ашиг тараах шийдвэрийг албан ёсоор баталгаажуулжээ. Хуваарилалт тодорхой: нэгж хувьцаанд 65 мянга 55 төгрөг. 1,072 хувьцаатай иргэн татварын өмнөх дүнгээр 70,270 төгрөг авах бөгөөд татвар суутгасны дараа гар дээр 63,000 төгрөг очихоор байна. Нийт дүнгээр иргэдэд 208 тэрбум төгрөгийн ногдол ашиг тараахаар болсон нь энэ удаагийн шийдвэрийн гол хэсэг байв. Н.Цэрэнсамбуу мөн “ТУЗ-ийн шийдвэрийн дагуу 2026 оны 4-р сарын 30-ны дотор ногдол ашиг олголтыг хууль журмын дагуу зохион байгуулж байна” хэмээн мэдэгдлээ.
Монгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы 04 дүгээр сарын 24-ний өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Улсын Их Хурлын гишүүн У.Отгонбаяр нарын найман гишүүнээс 2025 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг эцэслэн баталсан. Монгол Улсын Үндсэн хуульд иргэдийн эвлэлдэн нэгдэх эрх, төлөөллийн байгууллагаар дамжуулан нутгийн өөрөө удирдах байгууллагынхаа үйл ажиллагаанд оролцох эрхийг хуульчилж өгсөн байдаг. Тус хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.6 дахь хэсгийг “Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгчдийн гучин хувь нь төрийн захиргааны албан хаагч байж болно.” хэмээн өөрчлөн найрууллаа. Өмнөх хуулийн заалтаар шат, шатны иргэдийн төлөөлөгчдийн эрх зүйн байдлын хувьд ялгамжтай байдал үүсгэж байсныг хуулийн төсөлд өөрчлөлт оруулж төлөөллийн байгууллагаар дамжуулан нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын үйл ажиллагаанд оролцох иргэдийн эрх, оролцоог ижил түвшинд хүргэх эрх зүйн орчинг бүрдүүллээ. Энэхүү хуулийн өөрчлөлтийг 2026 оны 0 5 дугаар сарын 10-ны өд рөөс эхлэн дагаж мөрдөнө хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээлэв.
Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчийн хурал /НИТХ/-ын дарга асан А.Баяр өнөөдөр цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл хийлээ. Тэрбээр "НИТХ-ын ээлжит бус хуралдааныг зарлан хуралдуулахгүй байх шийдвэр гаргасан үндэслэлээ тайлбарлана. Юун түрүүнд, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх зөвлөлд үр дүнтэй ажиллаж байх хугацаанд нь "мөнгө шамшигдуулсан" гэх ямар ч нотлох баримтгүй мэдээллийг цахим орчинд зохион байгуулалттайгаар тараасан нь илт гүтгэлэг. Үүний зэрэгцээ Туулын хурдны замыг дэмжиж, НИТХ-аар тогтоол гаргуулах, хурлын тэмдэглэлээр үүрэг болгосон шийдвэр гаргах зэрэг хууль бус шахалт, дарамтууд ирсэн ч тэдгээрийг хэрэгжүүлэх боломжгүй. Учир нь Туул голын байгаль экологийн тэнцвэрт байдал алдагдах эрсдэл болон "Туул голын эко-терроризм" болох уу гэдэгт иргэд хариулт авах эрхтэй бөгөөд энэхүү мега төсөл нь бодит бүтээн байгуулалт уу эсвэл мега хулгай юу гэдгийг олон нийт мэдэхийг хүсэж байгаа юм. НИТХ бол иргэдийнхээ эсрэг биш, тэдний эрх ашгийн талд зогсох ёстой байгууллага тул иргэдийн эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Уг асуудлаар ямар нэгэн тэмдэглэл, тогтоол гаргахгүй бөгөөд хуралдааныг ч хийхгүй гэдгээ албан ёсоор илэрхийлсэн. Мөн Туулын хурдны зам тавигдсанаар Улаанбаатар хотын түгжрэл бодитой буурах эсэх нь эргэлзээтэй байсан. Үүний оронд нийтийн тээвэр болон авто зогсоолын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, сургууль, их дээд сургуулиудын байршлыг хотын төв рүү төвлөрүүлж буй асуудлыг дурдсан. Миний хувьд байгалийн үнэт өв болсон Хатан Туул голынхоо эрэгт тоглож, Зайсангийн гүүрний доор найз нөхөдтэйгөө сэлж өссөн нэгэн бөгөөд голын энэ хэсгийг хамгийн үзэсгэлэнтэй нь гэж үздэг. Зайсангийн гүүрнээс Яармагийн гүүр хүртэлх явган хүний замтай, горхи урсаж, шувууд жиргэсэн байгалийн унаган төрхийг хадгалсан энэ хэсэгт авто зам тавих ёсгүй гэсэн хатуу байр суурьтай байгаа. Ийм үзэсгэлэнт байгалийг сүйтгэхийн эсрэг, ирээдүй болсон хүүхдүүдийнхээ төлөө санаа зовниж буй эцэг эхчүүдийн үйлдлийг НИТХ эсэргүүцэн ажиллах ёсгүй тул энэ удаагийн хуралдааныг хийлгэхгүй гэдгээ эрс илэрхийлсэн. Монгол Улс нэгдмэл улс бөгөөд НИТХ нь бүрэн эрхийнхээ хүрээнд ажиллахдаа Засгийн газрын гаргасан шийдвэрийн эсрэг зогсохгүй. Монгол Улсын Ерөнхий сайд уг асуудлын ойлголтын зөрүүг нэгмөр болгож, энэ төсөл нь үнэхээр мега төсөл үү, эсвэл мега хулгай, экологийн тэнцвэрт байдлын эсрэг үйлдэл үү гэдгийг тодорхой болтол төслийг түр зогсоохоор шийдвэрлэсэн. Иймд НИТХ нь иргэдийнхээ эрх ашиг болон Ерөнхий сайд, Засгийн газрынхаа шийдвэрийн эсрэг байр суурь гаргаж болохгүй. Гэвч уг эсэргүүцлийг үл тоомсорлон, хүч түрэн зохион байгуулсан НИТХ-ын ээлжит бус хуралдаан нь хууль бус бөгөөд түүнийг болсон гэж тооцохгүй төдийгүй, тухайн хурлаас гарсан аливаа шийдвэр хүчин төгөлдөр бус юм. Монголчууд бид улс орныхоо хөгжил, сайн сайхны төлөө зөв замаар ажил хэрэгчээр мэтгэлцдэг улс төрийн шинэ соёл, шинэ эрин ирээсэй гэж би чин сэтгэлээсээ хүсэж байна. Харамсалтай нь, аливаа асуудлыг бодитоор нягтлахын оронд цахим орчинд шууд ялладаг байдал газар авч байна. Тухайлбал, НИТХ-аас хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудад 13.2 тэрбум төгрөг шилжүүлсэн гэх ташаа мэдээллийг цацсан. Уг мөнгөн дүнгийн зарцуулалтыг судлаад үзэхэд өнөөдрийн байдлаар 10.2 тэрбум төгрөгийн гүйцэтгэл гарсан бөгөөд энэ нь Шүүх, Нийслэлийн прокурорын газар, Цагдаагийн газар, Тагнуулын газар, Онцгой байдлын газар, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газар зэрэг гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх чиг үүрэг бүхий нийт 33 байгууллагын үйл ажиллагаанд зориулагдсан байна. Хууль зүйн сайдаар ажиллаж байсан, хууль мэддэг хүн ийм үндэслэлгүй, харамсалтай мэдээлэл хийсэнд харамсаж байна. Эдгээр гишүүн байгууллагууд иргэдийн эрүүл мэнд, амгалан тайван байдал болон эд хөрөнгийг хамгаалахын төлөө зүтгэснийхээ төлөө үндэслэлгүйгээр гүтгэгдэж болохгүй. Харин бид ажлын бодит үр дүнг харах ёстой. Төсөв батлагдаж, зохих санхүүжилт хийгдсэнээр хулгайлах гэмт хэрэг 44.3 хувиар, эрүүл мэндийн эсрэг гэмт хэрэг 24.4 хувиар, нийт гэмт хэргийн өсөлт 15 хувиар тус тус буурлаа. Монгол Улсын хэмжээнд гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажил ийм бодитой үр дүнд хүрч байсан тохиолдол үгүй бөгөөд үеийн үед өсөлттэй гарсаар ирсэн үзүүлэлтийг анх удаа бууруулж чадсан юм. Улаанбаатар хотын хөгжлийн төлөө зөвхөн нэг хүн зүтгэж байгаа хэрэг биш юм. Өнөөдөр маш олон залуус эх орон, нийслэл хотынхоо төлөө сэтгэл гарган ажиллаж, бодитой үр дүнгүүдийг гаргасаар байна. Нийслэлийн есөн дүүргийн Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх зөвлөлийн гишүүн байгууллагууд хамтын ажиллагаагаа нэгтгэж, төлөвлөгөөгөө нийслэлд хүргүүлдэг бөгөөд нийслэлээс анх удаа бүх дүүргийн төлөвлөгөөг нэгтгэн баталж өгсөн. Иймд Улаанбаатар хотын дарга хамтдаа зүтгэж буй залуус руугаа нулимж, хичээл зүтгэлийг нь үгүйсгэж болохгүй. Харин ч тэднийг дэмжиж, нягт хамтран ажиллах ёстой. Засаг даргын тамгын газрын шилэн данс хаалттай байдаг бол миний хувьд шилэн данснаас эмээх зүйлгүй учраас бүх мэдээллийг ил тод, нээлттэй байлгасаар ирсэн. НИТХ бол иргэдтэйгээ хамгийн ойр ажилладаг байгууллагуудын нэг бөгөөд бидэнд иргэдээс асар их мэдээлэл, гомдол ирдэг. Өнөөдөр Улаанбаатар хотод мега төсөл хэрэгжүүлэх нэрийн доор хэдэн тэрбум төгрөг шамшигдуулж, цаана нь мега хулгай явагдаж байна. Нууцын гэрээгээр халхавчлан байгууллагуудтай шууд гэрээ байгуулж, ашиг хонжоо хайдаг байж болохгүй. Тиймээс миний бие НИТХ-ын даргын бүрэн эрхийн хүрээнд захирамж гаргаж, ажлын хэсэг байгуулж байна. Улаанбаатар хотод хэрэгжих гэж буй мега төслүүдийн бүх мөнгөн дүн, шалгарсан компаниуд болон тэдгээрийн харилцаа хамаарлыг иргэдэд нээлттэй болгох нь энэхүү ажлын хэсгийн зорилго юм. Ажлын хэсэгт намуудын төлөөллийг тэгш оролцуулна. Эдгээр төслүүд нь бодит бүтээн байгуулалт уу эсвэл мега хулгай юу гэдгийг иргэдийнхээ хамт шүүн тунгааж, ажлын хэсгийн тайлан дүгнэлтийг холбогдох байгууллагуудад албан ёсоор өгөх болно. Түүнчлэн энэ асуудал нь Үндэсний аюулгүй байдлын түвшинд яригдах хэмжээний ноцтой нөхцөлд хүрсэн тул миний бие иргэд, олон нийттэйгээ хамт жагсаж, тэмцэх болно гэдгээ хариуцлагатайгаар мэдэгдэж байна. НИТХ нь хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд улиралд нэг буюу жилд дөрвөн удаа хуралдах товтой байдаг. Энэ удаагийн ээлжит бус хуралдааны гол зорилго нь Туул голын хурдны замын төслийг дэмжсэн тогтоол гаргахад чиглэж байв. Гэвч иргэд уг төслийг эрс эсэргүүцэж, улмаар Засгийн газраас төслийг зогсоох шийдвэр гаргасан байхад НИТХ иргэдийнхээ болон төрийн бодлогын эсрэг шийдвэр гаргах шаардлагагүй гэж үзсэн тул миний бие хуралдааныг зарлаагүй юм. Засаг дарга өөрийн бүрэн эрхийн хүрээнд ажлаа хэвийн үргэлжлүүлэх боломжтой байсан ч НИТХ-ын төлөөлөгчдийг хурдны замыг 100 хувь дэмжиж байна гэх утгатай мэдээлэл гаргахыг хүссэн. Хууль тогтоомжийн дагуу НИТХ-ын дарга хуралдааныг санаачилж, зарлаагүй тохиолдолд тухайн хуралдаан хүчин төгөлдөр бус бөгөөд хууль бус гэж тооцогдоно. Өчигдрийн тайлбарт зарим хуулийн заалтыг 46.3 болон 6.2 андуурч дурдсан асуудал гарсан. Хэдийгээр Хурлын зөвлөл эсвэл Дарга хуралдааныг санаачлах эрхтэй ч, Хурлын зөвлөлийн зохион байгуулалтын журмыг УИХ-ын 2022 оны 07 дугаар тогтоолоор нарийвчлан баталсан байдаг. Энэхүү журмаар Хурлын зөвлөлөөс бие даасан албан ёсны шийдвэр гарахгүй бөгөөд зөвхөн Хурлын дарга танилцаж, гарын үсэг зурснаар шийдвэр эцэслэгддэг. Иймд ямар ч тохиолдолд хуралдаан албан ёсоор болоогүй тул түүнээс гарсан шийдвэрийг баталгаажуулах тухай асуудал яригдах үндэслэлгүй юм" гэлээ.
