СХД-Т 20 ГА ГАЗРЫГ БНХАУ-ЫН “ТИ СИ ДИ” ХХК ЭЗЭМШИЖ БАЙНА !!!

01 / 23 281 сэтгэгдэл 5 041 үзсэнe

2024.01.22-нд АТГ-аас хууль бусаар газар олгож, мөнгө угаасан байж болзошгүй хэргийг шалгаж байгаа тухай мэдээлэл цацагдсан. Сонгинохайрхан дүүрэгт 72 га газар хууль бусаар олгогдсоноос 20 га газрыг нь зарж борлуулан мөнгө угаасан байж болзошгүй үйлдлийг шалгаж тогтоосон ба хууль бусаар олгосон 72 га газрын 50-ийнх нь зөвшөөрлийг цуцлуулсан. Харин алга болсон буюу зарж үрэгдүүлсэн 20 га газрын эзэмшигч нь “Ти Си Ди” ХХК гэх компани ба Гүйцэтгэх захирал нь БНХАУ-ын иргэн Yang Qiuheng, гэх нэр бүртгэлтэй. Харин хувьцаа эзэмшигч нь Tianjin Real Estate Trust Group байна. 2013.11.22-нд бүртгүүлжээ. Тус компанид Сонгинохайрхан дүүргийн 34-р хорооны нутаг дэвсгэр дэх 198,646мкв буюу 20га газрыг 2014 оны арванхоёрдугаар сарын 08-нд Нийслэлийн Засаг даргын захирамжаар эзэмших зориулалтаар олгожээ. "Ти Си Ди" ХХК нь 2013 оны үес баруун дөрвөн замын орчим буюу “Гранд плаза”-гийн чанх ард сүндэрлэсэн “Г” хэлбэртэй орон сууцны барилгыг ашиглалтад оруулсан ч, чанаргүй гэх хэл ам дагуулж байсан юм.

ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭРГҮЙ ХОРИГДОГСДООР 461 ДҮҮРЧ, ДЭЛХИЙН ШИВШИГ БОЛЛОО У.ХҮРЭЛСҮХ ЭЭ!!!

05 / 01 11 сэтгэгдэл 4 445 үзсэнe

Шүүгчийн дээр мөрдөгч заларч, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн цаг үе дээр Шүүх байгууллага эрх мэдэлгүй болоод зогсохгүй прокурор, мөрдөн, улстөрч гэх гурван толгойт “мангас”-ын саварт амь тавьж мэдэх нь. Шүүхийн шийдвэргүй цагдан хоригдогсод 461 гээч хорих ангийг дүүргэж, өдөр бүр гэмтэй гэмгүй сайхан залуусаа машин машинаар нь аваачин “асгаж” байна, У.Хүрэлсүх ээ!!! Алгын чинээхэн нутаг дэвсгэрт хилийн хориг, цахим гав гээчүүдээ ашиглаад мөрдөн шалгаж болох байтал бөөн бөөнөөр нь аваачиж хорьдог тэнэглэлээрээ дэлхийн шившиг боллоо, улс орон чинь. Сэжигтнийг шүүхийн зөвшөөрөлгүй баривчлах ажиллагаа хэрээс хэтэрч, ур чадвар дутмаг мөрдөгчийн хувийн тоглолт шахуу болчихлоо. Гартаа барьсан баримт, нотолгоогүй атлаа 8-аас дээш жилийн хорих ялтай зүйл ангиар шалгагдаж байгаа хэмээн “хүчээр” нааж ирээд баривчилдаг болсонд өмгөөлөгч нар шүүмжлэлтэй хандаж байна. Нотолгоогүй атлаа хувийн тоглолт, таамгаар 8-аас дээш жилийн хорих ялтай зүйл ангид хүчээр хамааруулж цагдан хорьж буй тохиолдол хэдэн зуугаараа байна, цаана чинь!!! Улмаар баримтгүйгээр, үндэслэлгүйгээр хорьчихсондоо бантаад байцаалт мэдүүлгээр ороож унагахын төлөө улайрсан мөрдөгчид улай үзсэн хэрээ шиг гаарлаа гэдгийг ч хуулийнхан хэлж байна. Үүнийг Хүний эрхийн үндэсний комиссоос баталж, адгийн тэнэг ч ойлгохоор тоо баримт дурьдан, хамар дор чинь илтгэл тавиад өглөө, Ерөнхийлөгч өө!!! Цагдан хорих 461 дүгээр анги чинь бөөнөөр хорих лагер шиг болчихлоо хэмээн халаглах илтгэлд гадны ажиглагчид цочирдож байна. Ерөнхийлөгч өө, хэзээнээс эхлээд шүүхийн шийдвэргүйгээр цагдан хорих явдлыг ингэтэл улангасан урьтал болгодог болчихов… Хичнээн нь баримт нотолгоо бүрдээгүйгээр 30, 30 хоногоор сунгагдан хоригдож байна вэ?! Шүүгч нар чинь Тагнуулын ерөнхий газар, Авлигатай тэмцэх газарт шалгагдаж байгаа хэрэг гэхээр л сүнс сүлдгүй болтлоо айдаг болчихсныг анзаарсан уу?!… Тэднийг алхаа аятайхан цохиорой, чадахгүй бол ажлаа өгөөрэй гэж хэн айлгадаг болчихов оо?!… Эрхэм Ерөнхийлөгч та анхаарал тавьж, шүүх эрх мэдлийн эрх үүрэг, сүр хүчийг нэмэхгүй бол энэ байгууллага чинь устаж үгүй боллоо. У.Хүрэлсүх та, дүүргийн шүүхийн байруудаар хөл тавьж үзсэн үү… Ажилсаг малчны малын пүнзнээс дор байранд тэд чинь ажиллаж, онц ноцтой хэргийн материалуудаа хадгалчих олигтойхон өрөө байтугай сейф ч байдаггүйг мэдэх үү? ШҮҮХ чинь байгаа нэртэй байхгүй байгууллага болов… Өнгөрөгч чуулганы нэгдсэн хуралдаанд Хүний эрхийн Үндэсний Комисс онц ноцтой илтгэлийг тавилаа. Дэлхийн шившиг болохоосоо өмнө илтгэлийн халуун мөрөөр ажиллаж, яг одоо 461 дүгээр хаалттай хорих ангид шүүхийн шийдвэргүйгээр, тодорхой баримт үндэслэлгүйгээр хоригдчихоод байгаа залуусын дуу хоолойг очоод сонсооч!!! Энэ улсын эцэг биз дээ, та… Өмгөөлөгч нарт өөрсдөд нь ӨМГӨӨЛӨЛ, ХАМГААЛАЛ хэрэгтэй болчихсныг мэдэж байгаа юу. Тэдэнд ил тод нээлттэй, шударга мэтгэлцэх зарчим алдагдаж, мөрдөгч прокурорууд нь хавтаст хэргүүдээ өндөг шиг дарж хэвтсээр шүүхийн шат руу боогоод шидчихэж байна. Эцэстээ, захын нэг мөрдөгч өмгөөлөгч рүү хашгирч, зүхэл урсгадаг болсон нь гашуун үнэн юм. Хүний эрхийн үндэсний комисст сүүлийн таван жилийн байдлаар нийт 4165 гомдол ирснээс халдашгүй чөлөөтэй байх эрхийн хүрээнд 722, эрүү шүүлтээс ангид байх эрхтэй холбоотой 157, хууль бусаар баривчлахтай холбоотой 61, хууль бусаар цагдан хорихтой холбоотой 257 гомдол ирчихсэн байна. Хүний эрхийг дээдэлдэг нам, Засаг байна гэсэн амлалт чинь хаачив Л.Оюун-Эрдэнэ ээ?! Иргэдийн чинь эрхзүйн байдал шалаар нэг болчихсон байхад эрх баригч намын хувь заяа ирэх сонгуулиар өнгөтэй, өөдтэй байж чадах уу?!… 2021 онд УИХ-ын чуулганаар Шүүхийн тухай багц хуулийг батлахдаа “Энэ цагаас эхлээд эзэнтэй шүүгч гэж байх ёсгүй, шүүгчдэд хуулиас өөр дарга байхгүй” хэмээн бардамнасан гишүүдийн чинь шүлс хатаагүй байгаа шүү. Олон улсын, хараат бус хөндлөнгийн үнэлгээгээр Монгол Улс шүүхийн хараат бус байдлаараа дэлхийн 140 улсаас 120-д жагссан нь шившиг юм, У.Хүрэлсүх ээ!!! Баривчлах ажиллагааны 98-99 хувь нь шүүхийн ямар ч шийдвэргүйгээр хийгдсэн гэх гутамшгаа засч залруулах цаг болоогүй юу.. Хэдхэн хоногийн өмнөх, дөрөвдүгээр сарын 10-ны орой ТЕГ-аас нэг иргэнийг шүүхийн шийдвэргүйгээр 48 цагаар саатуулж, улмаар 48 цагийг 30 хоног болгон цагдан хорих шүүх хурлыг зарлахаас хоёр, гуравхан цагийн өмнө яллагдагчийн тогтоол танилцуулсан гэх увайгүй жишээг өнөөдөр өмгөөлөгчид ярьж байна… Гэрч гэж дуудуутаа сэжигтнээр хорьж, сэжигтнээр хорьж шоконд оруулмагцаа яллагдагч болгон “хурдны галт тэргэнд” суулгачихдаг Тагнуулын байгууллагатай улс Монголоос өөр хаана байна вэ, Ерөнхий сайд аа!!! Хүчээр цагдан хориутаа яллагдагчийн тогтоолд гарын үсэг зуруулсан явдлыг хүний эрхийн ноцтой зөрчил гэж үзэхгүй бол, өөр юу гэж үзэх вэ… Үүгээр тогтохгүй 30 хоног цагдан хорих шүүх хурал дээр прокурор нь хавтаст хэрэггүй орж ирж, үүнийг нь эсэргүүцсэн өмгөөлөгчийн өмнө “хавтаст хэрэг нь байсан, байсан… би танилцаж байгаад өрөөндөө орхичихож” гэж шүүгч нь алиатсан гэх ичгүүр сонжуургүй үзэгдлийг улстөрийн, тэр дундаа Ерөнхий сайдын захиалга юм биш байгаа гээд хардчихад болохгүй гэх газаргүй юм. Учир нь, Ерөнхий сайдаас өөр Тагнуулын ерөнхий газрыг хөдөлгөх хүч хаана, хэнд бий билээ. Ийм эмгэнэлт драмд шүүгч нар чинь гар бие оролцож, дүр бүтээж яваа юм биш байгаа У.Хүрэлсүх ээ!!! Шүүгч нар прокурорын харцан дор алх цохиж, прокурор нь мөрдөгчдийн үзэгний үзүүрээр хөдөлж эхэлсэн цагт улс орон мөхөл рүүгээ явдаг гэдэг. Тэгэхээр манай улс МАН-ын дангаар эрх барьж буй энэ цаг дор мөхөл, үхлийнхээ замаар ороод шуударчихсан яваа юм биш байгаа. Дээр дурьдсан эл кэйс нь Монголд мөрдөгч нар, тэр дундаа ТЕГ болоод АТГ-ын мөрдөгч нар шүүх, прокуроруудын дээр сандайлчихсан юм биш үү гэх шүүмжлэлт асуулгыг босгож ирж байна. Шүүх хуралд прокурор хавтаст хэрэггүй орж ирж байна гэдэг өөрөө эл хэрэг улстөрийн захиалгат гэж хардахаас өөрөөр харагдахгүй байгаа нь үнэн. Шүүхийн шийдвэргүй цагдан хоригдсон иргэдийг аргаа барахдаа Хорих ангийн дарга нар нь сулласан олон жишээг Хүний эрхийн үндэсний комисс хэлж байна. Мөрдөгчид ийнхүү шүүхийн зөвшөөрөлгүйгээр бусдын эрх чөлөөнд халдаж, цагдан хорьсоор байх юм бол Шүүх байгууллага гэх данхар бүтцийг төсвөөс хооллох шаардлага байгаа юм уу?! Шүүгч нь хавтаст хэрэгтэй танилцдаггүй, прокурор нь хавтаст хэрэггүйгээр яллах санал барьчихсан орж ирдэг, мөрдөгч нь сэжигтэн гэгдсэн азгүй амьтныг Цагдан хоригдох хугацаанд нь баримт хайдаг, олдохгүй бол мэдүүлэг байцаалт нэрээр ороож, өөрөө өөрийг нь яллах тактик ашигладаг новшийн арга Монголын хууль хяналтынханд нутагшчихсан юм биш биз?!… Улмаар баримт олдохгүй, цагдан хорьсноо нотолж чадахгүй болоод ирмэгц хэргийн ээдрээт байдал арилаагүй байна гэх утгагүй тайлбартайгаар үргэлжлүүлэн 30 хоногоор саатуулдаг байхыг ч үгүйсгэхгүй юм. Үүн дээр ч төвлөрч шалгах цаг нэгэнт болсон. Тиймээс, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ээ… Энэ улсын эцэг шиг зангараг зааж Хүний эрхийн үндэсний комиссын илтгэлд анхаарал хандуулаад өг. Иргэдийн чинь эрхзүйн байдлыг дордуулан байж шалгадаг увайгүй хийрхэл газар авчихлаа. Өмгөөлөгчдийн ярьж буй дээрх дөрөвдүгээр сарын 10-ны өдрийн гэх кэйсийг л татаад шалгачих. Хүний эрхийн үндэсний комиссын хэлээд буй ноцтой зөрчлийн бүх цуглуулгыг 2023.04.10-ны оройн 20-21 цагийн орчимд саатуулагдсан А гэх иргэний нөхцөл байдал дангаараа хангалттай харуулна гэж Өмгөөлөгчдийн холбоо даяар ярьж байна… Ямар учиртай цагдан хорио болоод Хүний эрхийн үндэсний комиссын илтгэлд дурьдагдсан бүх зөрчлийн “цуглуулга” гэгдээд байна вэ, Л.Оюун-Эрдэнэ ээ!!! ТЕГ 48-хан цагийн дотор нэр бүхий иргэнийг гэрчээс сэжигтэн, сэжигтнээс яллагдагч болгон шуурхайлсны учир юув. Сэжигтнээр цагдан хорьж байгаад яллагдагчийн тогтоолд гарын үсэг зуруулах нь хүний эрхийн онц ноцтой зөрчил гэдгийг захын хуульч хэлж байгааг дахин сануулъя. ХЭҮК-оос шүүх, прокурор, баривчлах байрны даргын шийдвэрээр суллагдсан 864 хүний хувийн хэрэгт дүн шинжилгээ хийхэд 2020-2022 онд баривчлагдаад суллагдсан нийт тохиолдлын 76.1 хувийг эзэлж байгаа нь эрх баригч нам хүний эрхийг дээдлэх бус эрхзүйн байдлыг нь улам бүр дордуулж буйн тод жишээ болох биз. Тэрбайтугай баримтаар нотлогдоогүй байхад зүйл ангийг таамгаар тавьдаг, зүйл ангид 8-аас дээш хорих ялтай гэчихсэн байвал онц хүнд хэрэг гээд үг сүггүй хорьчихдог “ширэнгийн хууль”-иа яаралтай эргэн харж, ийм зүй бус байдлаар хохирсон иргэний хохирлыг тухайн хэргийн мөрдөгч, прокурор, шүүгчдээс гаргуулдаг, хатуу хариуцлага тооцдог болохгүй бол маргааш Л.Оюун-Эрдэнэ, У.Хүрэлсүх нар өөрсдөө ч 30, 30 хоногоор саатуулагдчихсан явж байж мэдэхээр байна. Тиймээс дэлхийн шившиг болохоосоо өмнө анхааралдаа авч ажил хэрэг болго, У.Хүрэлсүх ээ!!! Мэдээллийн эх сурвалж : Нийгмийн толь

БАЯР НААДМЫН ӨДРҮҮДЭД ИХЭНХ НУТГААР ХУР БОРОО ОРНО

07 / 06 0 сэтгэгдэл 234 үзсэнe

2026 оны 07 дугаар сарын 06-наас 07 дугаар сарын 15-ныг хүртэлх 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөвийг танилцуулж байна. 09-нд нутгийн баруун хэсгээр, 10-нд нутгийн төв хэсгээр, 11-нд нутгийн зүүн хагаст бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орж, сэрүүснэ. Хур тунадас: 07-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газар, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр, 08-нд баруун аймгуудын нутгийн хойд хэсэг, төв болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 09-нд баруун аймгуудын нутгийн хойд, төвийн аймгуудын нутгийн баруун хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 10-нд баруун болон төвийн аймгуудын ихэнх нутаг, говийн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр, 11-нд төв болон зүүн аймгуудын ихэнх нутаг, говийн аймгуудын нутгийн хойд болон зүүн хэсгээр, 12-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 13-нд зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 14-нд Монгол-Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутгаар бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно. Салхи: Ихэнх хугацаанд ихэнх нутгаар секундэд 5-10 метр, борооны өмнө салхи түр зуур ширүүснэ. Агаарын температур: Монгол-Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс, Туул, Тэрэлж голын голын хөндийгөөр шөнөдөө +6...+11 градус, өдөртөө +20...+25 градус, Их нууруудын хотгор болон говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр шөнөдөө +20...+25 градус, өдөртөө +34...+39 градус, говийн бүс нутгийн хойд хэсгээр шөнөдөө +15…+20 градус, өдөртөө +29...+34 градус, бусад нутгаар шөнөдөө +11...+16 градус, өдөртөө +24...+29 градус дулаан байна. 10-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар, 11-нд ихэнх нутгаар сэрүүснэ. Улаанбаатар хот орчмын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв Хур тунадас: 10, 11-нд бороо, 12-нд бага зэргийн орно, дуу цахилгаантай. Салхи: Ихэнх хугацаанд секундэд 5-10 метр, борооны өмнө салхи түр зуур ширүүснэ. Агаарын температур: 07, 08, 09-нд шөнөдөө +11...+16 градус, өдөртөө +23...+28 градус, 10-наас сэрүүсэж шөнөдөө +8...+13 градус, өдөртөө +18...+23 градус дулаан байна.

БНХАУ-ААС ЦЭРГИЙН БУЦАЛТГҮЙ ТУСЛАМЖИЙН ТЕХНИК ХЭРЭГСЛИЙГ ХҮЛЭЭН АВЛАА

07 / 06 0 сэтгэгдэл 325 үзсэнe

Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцаа, батлан хамгаалах салбарын хамтын ажиллагааны хүрээнд БНХАУ-ын Батлан хамгаалах яамнаас Монгол Улсын Батлан хамгаалах яаманд үзүүлж буй цэргийн буцалтгүй тусламжийн техник хэрэгслийг албан ёсоор хүлээн авах арга хэмжээ зохион байгуулагдлаа. Тус тусламжийн хүрээнд Батлан хамгаалах яамны харьяа анги, байгууллагуудын үйл ажиллагаа, алба хаагчдын тээвэрлэлтийн нөхцөлийг сайжруулах, өдөр тутмын бэлэн байдлыг хангах зориулалт бүхий зорчигч тээврийн автобуснуудыг хүлээлгэн өгөв. Арга хэмжээнд УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут, БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Шэнь Миньжуань, Батлан хамгаалахын атташе, ахлах хурандаа Жан Сюлян болон хоёр талын батлан хамгаалах салбарын удирдлага, албаны хүмүүс оролцсон юм. Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут арга хэмжээг нээж хэлсэн үгэндээ хоёр улсын төрийн тэргүүн нарын манлайлал дор Иж бүрэн стратегийн түншлэл бүхий л салбарт идэвхтэй хөгжиж, 2026 он гарсаар Ерөнхий сайд Н.Учрал, Шадар сайд Н.Номтойбаяр нарын БНХАУ-д хийсэн айлчлал, БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И, дэд сайд Сун Вэйдун нарын Монгол Улсад хийсэн айлчлалууд нь харилцаанд талууд онцгой ач холбогдол өгч буйг харуулсныг тэмдэглэв. Мөн саяхан хамтран зохион байгуулсан “Талын түнш-2026” хээрийн сургууль нь харилцан итгэлцэл, бүс нутгийн энх тайвныг бэхжүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэснийг дурдаад, БНХАУ-ын БХЯ-наас олгож буй энэхүү цэргийн буцалтгүй тусламж нь Зэвсэгт хүчний чадавхыг бэхжүүлэх, техник хэрэгслийн шинэчлэлд бодит дэмжлэг болж байгаад чин сэтгэлийн талархал илэрхийллээ. Талууд энэхүү үйл ажиллагаа нь хоёр орны найрсаг харилцаа, харилцан итгэлцлийг гүнзгийрүүлэхэд чухал ач холбогдолтойг онцлон тэмдэглэв.

ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭЦИЙН ТОМИЛГООД Г.ЭРДЭНЭБАТЫН НЭР ДЭВШҮҮЛЭЛТ МАРГААН ДАГУУЛЖ БАЙНА

06 / 26 0 сэтгэгдэл 272 үзсэнe

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр УИХ-ын гишүүн асан Ж.Сүхбаатар, УИХ-ын Тамгын газрын дэд дарга Г.Эрдэнэбат нарыг нэр дэвшүүлээд байна. Гэвч эдгээр нэр дэвшүүлэлт, ялангуяа Г.Эрдэнэбатын асуудал олон нийтийн дунд хүчтэй маргаан, эргэлзээ дагуулж эхэллээ. Үндсэн хуулийн цэцийн тухай хуульд Цэцийн гишүүн нь хууль зүй, улс төрийн өндөр мэргэшилтэй, эрүүгийн ял шийтгэлгүй, 40 нас хүрсэн Монгол Улсын иргэн байх ёстой гэж заасан. Харин Г.Эрдэнэбат өмнө нь эрүүгийн хэрэгт холбогдон ял шийтгүүлж байсан гэх асуудал нь энэ шаардлагыг хангаж байгаа эсэх талаар ноцтой асуулт үүсгэж байна. Хэрэв хуульд заасан үндсэн шалгуурыг үл тоон улс төрийн нөлөө бүхий томилгоо хийгдвэл Үндсэн хуулийн манаач байх учиртай байгууллагын нэр хүнд, хараат бус байдалд сэв суух эрсдэлтэй. Өнөөдөр нэг хүний асуудал мэт харагдавч маргааш хууль өөрөө үнэгүйдэх эхлэл болох вий гэсэн болгоомжлол ч гарч байна. Үндсэн хуулийн цэц бол улс төрийн өр төлөөс барагдуулдаг газар биш. Энэ бол Монгол Улсын Үндсэн хуулийг хамгаалах хамгийн өндөр институц. Иймээс нэр дэвшигч бүрийг хуульд заасан шалгуураар нь нээлттэй, ил тод үнэлж, олон нийтийн эргэлзээнд бодит хариулт өгөх ёстой. Эс бөгөөс энэ томилгоо "хууль хүн бүрт тэгш үйлчилдэг" гэх зарчимд хамгийн том цохилт болж үлдэх эрсдэлтэй.

ДЦС-5 ТӨСЛИЙН ТАЛБАЙГААС 102.9 МЯНГАН ШОО МЕТР ҮНСИЙГ ЗӨӨГӨӨД БАЙНА

06 / 26 0 сэтгэгдэл 130 үзсэнe

Дулааны тавдугаар цахилгаан станц нь Улаанбаатар хотын цахилгаан, дулааны эрчим хүчний хэрэгцээг хангах, эрчим хүчний хангамжийн найдвартай байдлыг нэмэгдүүлэх стратегийн ач холбогдолтой төсөл юм. Нийслэлийн баруун бүсийн хүн ам, орон сууц, үйлдвэрлэл үйлчилгээний төвлөрөл нэмэгдэхийн хэрээр цахилгаан, дулааны хэрэглээ тогтмол өсөж байгаа бөгөөд шинэ станц ашиглалтад орсноор өсөн нэмэгдэж буй хэрэгцээг хангах боломж бүрдэх юм. Төслийн бүтээн байгуулалтын хүрээнд ДЦС-2 талбайд 1961 оноос хойш 65 жил хуримтлагдсан үнсийг зөөж байгаа бөгөөд өнөөдрийн байдлаар 102,975 шоо метр үнс зөөсөн байна. Бетон зуурмагийн ажлууд болох зуурмагийн узелийн туузан дамжуулагчийн суурь, бункерийн суурь, авто жингийн суурийн ажлуудыг гүйцэтгэж дуусжээ. Төслийн хүрээнд 26 нэгж талбарыг чөлөөлөхөөс 25 нэгж талбарыг чөлөөлөөд байна. Мөн төслийн талбайд инженер-геологи, геотехникийн судалгааны өрөмдлөгийн ажил бүрэн дуусаж, станцын үндсэн тоног төхөөрөмж болох зуух, турбин, генератор, трансформаторын захиалгыг хийжээ. Төслийг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлж буй. Түншлэлийн нийт хугацаа нь 27 жил бөгөөд үүнээс 2.5 жил нь барилга угсралтын үе шат, үлдсэн 25 жил нь ашиглалтын хугацаа байх юм. Төлөвлөгөөгөөр 2028 онд ашиглалтад өгөхөөр ТЭЗҮ-д тусгасан байна. Түншлэлийн хүрээнд 300МВт хүчин чадалтай дулааны цахилгаан станцын барилга, байгууламж, үндсэн болон туслах тоног төхөөрөмж, дагалдах хяналт удирдлагын систем болон станцын бүрэлдэхүүн хэсэг, дэд бүтэц, шугам сүлжээ, туслах байгууламж болон дагалдах барилга байгууламжуудыг барихаар төлөвлөсөн.

ГАЗРЫН ТОС ОЛБОРЛОГЧ КОМПАНИУДАД 762 ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ТОРГУУЛИЙГ СУУТГАН ТООЦНО

06 / 26 0 сэтгэгдэл 171 үзсэнe

Засгийн газраас энэ төслийг өргөн барьж, яаралтай горимоор хэлэлцүүлж байна. УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр Төслийг танилцуулж, гишүүдийн асуултад хариулав. Энэ хуулийн төслийг өргөн барьсан шалтгаан, үндэслэл болон шинэ заалтыг танилцуулъя. Хуулийн төсөл, боловсруулах болсон үндэслэл, шаардлага, хууль зүйн үндэслэл Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт бодлогын үндсэн дөрвөн чиглэлийн хүрээнд хэрэгжүүлэх 14 мега төслийн 12-т “Газрын тос боловсруулах цогцолборыг ашиглалтад оруулна гэжээ. Тус төслийг хэрэгжүүлснээр жилд 1.5 сая тонн түүхий тосноос 1.3 сая тонн бүтээгдэхүүн гарган авч, дотоодын газрын тосны хэрэглээний 55 орчим хувийг бүрэн хангах, импортын хараат байдлыг бууруулах, шатахууны үнийг бие даан, уян хатан зохицуулах боломж бүрдэнэ.” Гэжээ. Газрын тосны бүтээгдэхүүний импортын хараат байдлыг бууруулах, газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах зорилтын хүрээнд бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ (БХГ)-ний дагуу газрын тосны ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдэд тулгамдаж байгаа асуудлыг шийдвэрлэх шаардлага үүсжээ. Мөн бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний тогтвортой байдал, хэвийн үйл ажиллагааг хангах, бүтээгдэхүүн хуваалтаас Засгийн газарт ногдох тосны орлого болон татвар, төлбөрийг давхардуулахгүй байх замаар хайгуул, судалгааны ажлыг эрчимжүүлэх, шинэ ордуудыг илрүүлэх, нөөцийг өсгөх, газрын тосны олборлолтыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай. БХГ-ний дагуу газрын тосны олборлолтын үйл ажиллагаа явуулж буй “Петрочайна Дачин Тамсаг” ХХК болон “Доншен газрын тос (Монгол)” ХХК-ийн хөрөнгө оруулалт, олборлолт буурчээ. Гол шалтгаан нь татвар, нийгмийн даатгал, аудит болон бусад хууль, эрх зүйн тогтворгүй байдал, орон нутгийн эсэргүүцэл зэрэг юм. Газрын тосны тухай 1991 оны 01 дүгээр сарын 18-ны өдөр батлагдсан хуулийн дагуу 1993, 1995, 1997 онуудад байгуулагдсан бүтээгдэхүүн хуваах гэрээнүүд нь татварын багц хууль болон бусад хууль тогтоомжуудын өөрчлөлттэй зөрчилдөж эхэлснээр татварын асуудал үүсжээ. Тухайлбал, “Петрочайна Дачин Тамсаг” компанийн хувьд 2013-2024 оныг хамарсан татварын хяналт шалгалтаар нийт 703 тэрбум төгрөгийн акт тавигдсан. 2013-2020 оныг хамарсан нийгмийн даатгалд нийт 7.3 тэрбум төгрөгийн акт тавигдсан байна. Мөн холбогдох татварын хуулийн өөрчлөлтийн хүрээнд 2013 оноос 2014 оны Газрын тосны тухай хуулийг дагалдан өөрчлөлт орох хүртэлх хугацаанд хилээр оруулсан тусгай зориулалтын техник, тоног төхөөрөмж, бараа материалд гаалийн тариф, НӨАТ болох 22.2 тэрбум төгрөг (16.6 сая ам.доллар)-ийг төлсөн. Мөн Тосон-Уул XIX талбайн БХГ-ний 8 дугаар зүйлийн 8.1-д роялти буюу газрын тосны нөөц ашигласны төлбөр нь Засгийн газарт ногдох ашигт газрын тосны хэсэгт багтахаар заасан. 2014 онд шинэчлэн батлагдсан Газрын тосны тухай хуульд өмнө байгуулагдсан БХГ-үүдийн төлбөр, өртөг нөхөлт, бүтээгдэхүүн хуваалтын хувь хэмжээг гэрээнд заасан хувь хэмжээгээр зохицуулахаар тус тус заажээ. Гэвч Үндэсний аудитын газраас Тосон-Уул XIX талбайн 2014-2018 оныг хамарсан аудитаар газрын тосны нөөц ашигласны төлбөр 66.7 тэрбум төгрөгийг нөхөн төлөх акт тавьсан байна. “Доншен газрын тос (Монгол)” компанийн хувьд мөн адил шалтгаанаар 2012-2023 оныг хамарсан татварын хяналт шалгалтаар нийт 23.8 тэрбум төгрөгийн акт тавигдсан. Түүхий тос хуваалтын экспортын цэгтэй холбоотой зардлын ангиллын маргаанаас үүдэлтэйгээр Үндэсний аудитын газраас 2014-2022 оныг хамрах хугацаанд хооронд 12.4 тэрбум төгрөгийн албан шаардлага, акт тавьсан. Цаашид жил бүр энэ төлбөр нэмэгдэн гарахаар байна. Мөн Дорнод аймгийн Аудитын газраас Ашигт малтмалын тухай хуулийг үндэслэн “Петрочайна Дачин Тамсаг” компанийг гадаад ажилтны квот хэтрүүлсэн шалтгаанаар 5.3 тэрбум төгрөг нөхөн төлүүлэх акт тавьсан бол Сүхбаатар аймгийн Засаг даргын Тамгын газраас Бичигт боомт руу түүхий тос тээвэрлэж, байгаль орчинд хохирол учруулсан гэж үзэж 21.5 тэрбум төгрөгийг нөхөн төлүүлэхээр шүүхэд нэхэмжлэл гаргажээ. Байгаль орчныг хамгаалах, орон нутгийн хөгжилд сайн дурын үндсэн дээр дэмжлэг үзүүлэх гэрээг тухайн тусгай зөвшөөрлийн талбай орших сумын Засаг даргатай байгуулахаар Газрын тосны тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлийн 11.2.17-д заасныг үндэслэн Дорнод аймгийн Халх гол, Матад сумдаас нийт 5.4 тэрбум төгрөгийн нөхөн төлбөрийг нэхэмжилсэн. Эдгээр нөхцөлийн улмаас газрын тосны олборлолтын үйл ажиллагаа явуулж буй компаниудын дансыг битүүмжилж, хэвийн үйл ажиллагаа явуулахад хүндрэл учруулж, улмаар ус, цахилгааны төлбөр, хураамж болон ажилчдын цалин хөлс, хангамж, туслан гүйцэтгэгчдийн төлбөрийг төлөх боломжгүй болох нөхцөл үүсжээ. “Петрочайна Дачин Тамсаг ХХК” нь БХГ-т Тосон-Уул XIX, Тамсаг XXI талбайд нийт 4.3 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт (өртөг нөхөгдөх зардал) хийснээс 1.8 тэрбум ам.долларыг өртөгт газрын тосоор нөхөн авч, 2.5 тэрбум ам.долларыг нөхөж авах дутуу байна. “Доншен газрын тос (Монгол)” ХХК-ийн хувьд 1997 оны бүтэгдэхүүн хуваах гэрээт талбайд нийт 350.1 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт (өртөг нөхөгдөх зардал) хийснээс 194.0 сая ам.долларыг өртөгт газрын тосоор нөхөн авч, 156.2 сая ам.долларыг нөхөж авах дутуу байна. Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээнд гэрээлэгч нь холбогдох татваруудаас чөлөөлөгдөнө. Хэрэв Засгийн газрын аль нэг байгууллагаас шаардсаны дагуу төлбөл Засгийн газар нөхөн төлөхөөр зохицуулжээ. Эдгээр компани бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний хугацаанд нийт 12 сая тонн газрын тос олборлож, 11.5 сая тонн газрын тос экспортолсон бөгөөд бүтээгдэхүүн хуваалтаар улсын төсөвт нийт 3 их наяд төгрөгийг төвлөрүүлсэн. Сүүлийн гурван жилд буюу 2023 онд 304 тэрбум төгрөг, 2024 онд 237 тэрбум төгрөг, 2025 онд 231 тэрбум төгрөг улсын төсөвт төвлөрүүлсэн бол 2026 оны төсвийн хуулиар 231.5 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэх төлөвлөгөөтэй байна. Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний суурь зарчмын дагуу татвар, бүтээгдэхүүн хуваалтын орлого хоёрыг давхардуулахгүйгээр нэгэнт үүссэн актуудын төлбөрийг шийдвэрлэх шаардлага үүсжээ. Актуудын төлбөр нийт 762 ТЭРБУМ ТӨГРӨГТ хүрчээ. Иймд газрын тосны ашиглалтын үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжүүдийн хэвийн үйл ажиллагааг хангах, холбогдох татвар, шимтгэл, актын төлбөрийг тухайн жилийн төсвийн тухай хуульд тусган, бүтээгдэхүүн хуваах гэрээнд заасан Монгол Улсын Засгийн газрын үүргийн дагуу үе шаттайгаар Монгол Улсын Засгийн газарт ногдох газрын тосны төлбөрт суутган тооцох замаар шийдвэрлэнэ. Энэ зорилгоор Газрын тосны тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл Татварын ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай, Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай болон тэдгээрийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн төслийг боловсруулжээ. Хуулийн төслийн зорилго: Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний нөхцөлийг тогтвортой хадгалах, гэрээнд заасан татвар, шимтгэл, нөөц ашигласны төлбөрийн зохицуулалтыг олон улсын гэрээтэй адилтган гэрээний дагуу хэрэгжүүлэх эрх зүйн үндсийг тодорхой болгох Хуулийн төслөөр дараах харилцааг зохицуулна: 1991 оны Газрын тосны тухай хуулийн хүрээнд байгуулсан бүтээгдэхүүн хуваах гэрээнд мөрдөх холбогдох татвар, төлбөр, нөөц ашигласны төлбөрийн зохицуулалтыг тодорхой болгох; шинэчилсэн Газрын тосны тухай хуулийн зарим зохицуулалт өмнөх гэрээнд шууд үйлчлэхгүй байх эрх зүйн үндсийг тогтоох; бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний хүрээнд үүссэн татвар, нийгмийн даатгал болон аудитын актын төлбөрийг Засгийн газрын хүлээсэн үүргийн хүрээнд зохицуулах; төрийн байгууллага болон гэрээлэгчийн хоорондын эрх, үүргийн хэрэгжилтийг тодорхой болгох; өмнө байгуулсан гэрээний тогтвортой байдлыг хангахтай холбоотой харилцааг зохицуулна. Хууль батлагдсаны дараа үүсэж болох эдийн засаг, нийгэм, хууль зүйн үр дагавар 1/Өмнө байгуулсан бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний хэрэгжилтийн эрх зүйн орчны тодорхой, тогтвортой байдлыг хангана; 2/Хөрөнгө оруулагчдын итгэл нэмэгдэж, газрын тосны салбарын хөрөнгө оруулалтын орчин тогтворжино; 3/Татвар, шимтгэл, төлбөртэй холбоотой асуудлыг нэгдсэн байдлаар зохицуулна; 4/Газрын тосны салбарын үйл ажиллагааны тасралтгүй байдал хангагдана; 5/Төр болон хөрөнгө оруулагчийн хоорондын маргаан буурна. Хуулийн төсөл батлагдсанаар улсын төсөвт шууд нэмэлт зардал үүсгэхгүй. Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний хүрээнд үүссэн төлбөр, тооцоог гэрээний нөхцөлд нийцүүлэн үе шаттайгаар зохицуулах эрх зүйн орчин бүрдэнэ. Эх сурвалж: parliament.mn

НИЙСЛЭЛИЙН МАН ДОТРОО ДАЙНТАЙ: ЭРХ МЭДЛИЙН ТУЛААНЫ ЗОЛИОС НЬ ХОТЫН ТӨСЛҮҮД ҮҮ?

06 / 26 0 сэтгэгдэл 239 үзсэнe

Нийслэлийн удирдлагын түвшинд эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл улам ширүүсч, олон тэрбум төгрөгийн төсөл, бүтээн байгуулалтууд улс төрийн зэвсэг болон хувирчээ. Улс төрийн хүрээнд яригдаж буй мэдээллээр нийслэлийн МАН-ын удирдлагыг Х.Нямбаатараас авах өрсөлдөөн ид өрнөж, үүний нөлөө хотын томоохон төслүүдэд хүртэл тусч эхэлсэн гэх хардлага гарч байна. Үүний нэг жишээ нь Туулын хурдны замын төсөл. Төслийг түр зогсоож, улмаар хотын удирдлагын багийн гишүүдийг хуулийн байгууллагууд шалгаж эхэлсэн нь улс төрийн тохироо юу, эсвэл хууль хяналтын энгийн ажиллагаа юу гэсэн асуултыг дагуулж байна. Хотын даргын нэгдүгээр орлогчоор ажиллаж байсан Т.Даваадалайг эхнэрийнхээ дансаар дамжуулан 6.6 тэрбум төгрөг шилжүүлэн авсан байж болзошгүй асуудлаар шалгаж буй талаар хуулийн байгууллага мэдээлсэн. Үүний дараа тэрээр албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөж, мөрдөн шалгах ажиллагаанд хамрагдахаа мэдэгдсэн бөгөөд өнгөрсөн долоо хоногт АТГ-аас яллагдагчаар татан шалгаж эхэлсэн талаар мөн мэдээлэгдсэн. Үүний зэрэгцээ хотын даргын талаас ч улс төрийн хариу алхам хийсэн гэх дүгнэлт улс төрийн хүрээнд өрнөв. НИТХ-ын дарга асан А.Баяр албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөж, түүний оронд Д.Ихбаярыг олонхын саналаар томилсон. А.Баярыг ХББОС-ын сайд Э.Бат-Амгалантай ойр улс төрийн хүн гэж үздэг байсан тул энэ өөрчлөлтийг эрх мэдлийн дотоод тэмцлийн үргэлжлэл гэж тайлбарлах хүмүүс цөөнгүй байна. Өнөөдөр нийслэлд бүтээн байгуулалтын төлөө биш, эрх мэдлийн төлөөх өрсөлдөөн илүү хүчтэй өрнөж байгаа дүр зураг харагдаж байна. Харин энэ тэмцлийн бодит хохирогч нь иргэд, хотын хөгжил, удааширсан төслүүд болох вий гэсэн болгоомжлол улам нэмэгдсээр байна. Эрх мэдлийн төлөөх улс төрийн тулаан эцэстээ авлига, албан тушаалын хэрэг, хууль хяналтын байгууллагын хаалга татсан асуудлуудаар өндөрлөж байсан жишээ Монголын улс төрд цөөнгүй. Энэ удаад ч түүх давтагдах эсэхийг цаг хугацаа харуулах биз.

БҮРЭН ЭРХ НЬ ДУУССАН ҮХЦ-ИЙН ДАРГА Г.БАЯСГАЛАНГ ҮҮРЭГТ АЖЛААС НЬ ЧӨЛӨӨЛЛӨӨ

06 / 26 0 сэтгэгдэл 146 үзсэнe

УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдаанаар УИХ-ын гишүүн асан Ж.Сүхбаатар, УИХ-ын Тамгын газрын дэд дарга Г.Эрдэнэбат нарыг 84 хувийн саналаар ҮХЦ-ийн гишүүнээр томилсон. Тэгвэл бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусаад нэг жилийн хугацаа өнгөрөөд байсан ҮХЦ-ийн дарга Г.Баясгаланг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө. Тэрбээр УИХ-аас санал болгосноор Монгол Улсын Их Хурлын 2019 оны 06 дугаар сарын 06-ны 58 дугаар тогтоолоор Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр томилогдсон. Харин 2024 оны 5 дугаар сарын 31-нд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн нийт гишүүний олонхын саналаар Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцийн даргаар сонгогдож байв.

НОГООН АВТОБУСНЫ ДУУЛИАНААС Д.СУМЪЯАБАЗАР "ЦЭВЭР" ҮЛДЭЖ, Ж.СҮХБААТАР ГАНЦААРАА ХАРИУЦЛАГА ҮҮРЭХ ҮҮ?

06 / 26 0 сэтгэгдэл 219 үзсэнe

УИХ-д гурван удаа сонгогдож, салбарын сайдын алба хашиж явсан Д.Сумъяабазар улс төрийн хамгийн том сорилттойгоо хотын даргын суудал дээр нүүр тулсан. УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхээсээ хүртэл татгалзан нийслэлийн Засаг даргаар томилогдсон тэрбээр албан тушаалдаа орсон эхний өдрөөсөө "дээшилж байна уу, доошилж байна уу" хэмээн эргэлзэж байсан бол удалгүй нийслэлийн түүхэн дэх хамгийн маргаантай төслүүдийн нэг болох ногоон автобусны дуулианы төвд орсон юм. Нийтийн тээврийг шинэчлэх нэрийн дор Солонгосоос ашиглалтаас гарсан автобус худалдан авсан гэх асуудал ил болж, 318 тэрбум төгрөгийн тендер тойрсон ноцтой маргаан дэгдсэн. Энэхүү дуулиан хотын удирдлагын нэр хүндэд хүчтэй цохилт болсон ч улс төрийн хариуцлагын асуудал өнөөдөр хүртэл бүрэн тайлагдаагүй хэвээр байна. Хамгийн анхаарал татсан нь уг асуудлын дараа Д.Сумъяабазар ямар нэгэн эрүүгийн хэрэгт холбогдон яллагдагчаар татагдаагүй бол, тухайн үед Хот хариуцсан сайд, Түгжрэлийг бууруулах үндэсний хорооны даргаар ажиллаж байсан Ж.Сүхбаатар өнөөдөр ч хууль хяналтын байгууллагын шалгалтын төвд үлдсэн явдал юм. "Ногоон автобус"-ны гэх хэрэгт нийт 27 хүн яллагдагчаар татагдсан бөгөөд тэдний дунд УИХ-ын нэг гишүүн, нийтийн албан тушаалтан 18, гадаадын дөрвөн иргэн, хувийн хэвшлийн дөрвөн албан тушаалтан багтаж байна. 2024 оны сонгуулийн өмнөхөн Д.Сумъяабазар хотын даргын албан тушаалаа Х.Нямбаатарт шилжүүлэн өгч, улс төрөөс хэсэг хугацаанд хөндийрсөн. Харин ногоон автобусны дуулианы улс төрийн болон хууль эрх зүйн үр дагаврыг өнөөдөр хэн бодитоор үүрч байгаа вэ гэсэн асуулт олон нийтийн дунд хэвээр байна.