АБГББХ: Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ

11 / 04 0 сэтгэгдэл 4 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо өнөөдөр /2025.11.04/ хуралдаж, Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Засгийн газар хоорондын Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийн төсл ийг хэлэлцлээ. Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир хуулийн төслийн талаар танилцуулав. Монгол Улсын Засгийн газраас гадаад улсад ажиллаж, амьдарч буй Монгол иргэдийн нийгмийн хамгааллын баталгааг хангах зорилгоор тодорхой арга хэмжээнүүдийг авч хэрэгжүүлж ирсний нэг нь Монгол Улсын иргэд олноор оршин суудаг улстай нийгмийн хамгааллын салбарт хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг байгуулж, хоёр улсын иргэдийн нийгмийн харилцаанд харилцан тэгш эрхтэй байх, тухайн улсын иргэний нэгэн адилаар тэтгэвэр, тэтгэмж авах хууль эрх зүйн үндсийг бүрдүүлж ирлээ. Одоогийн байдлаар Оросын Холбооны Улс, Бүгд Найрамдах Солонгос Улс, Унгар Улс, Бүгд Найрамдах Польш Улс, Бүгд Найрамдах Турк Улс, Бүгд Найрамдах Чех Улстай нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр байгуулж шимтгэл төлсөн хугацааг нэгтгэн тооцох, шимтгэл төлсөн хугацаанд ногдох тэтгэвэр тогтоолгон авах, нийгмийн хамгааллын тогтолцоонд давхар хамрагдахаас урьдчилан сэргийлэх, зарим богино хугацааны тэтгэмж авах талаар харилцан тохиролцон, хэлэлцээрийг хэрэгжүүлж байна гэлээ. Түүнчлэн, Бүгд Найрамдах Казахстан Улс (БНКУ), Бүгд Найрамдах Австри Улс, Австралийн Холбоотой Улстай нийгмийн хамгааллын хэлэлцээр шинээр байгуулах, Оросын Холбооны Улстай байгуулсан нийгмийн хамгааллын хэлэлцээрийг шинэчлэхээр ажиллаж байгаа гэсэн мэдээллийг өгөв. Энэ хүрээнд БНКУ-тай 2018 оноос “Монгол Улс Засгийн газар болон Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Засгийн газар хоорондын Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээр” байгуулах яриа хэлэлцээг эхлүүлж, хоёр улсын дотоодын хууль тогтоомжийн шаардлагыг хангаснаар, талууд Хэлэлцээрт 2024 оны 10 дугаар сарын 29-ний өдөр Улаанбаатар хотноо гарын үсэг зурсан байна. Энэхүү хэлэлцээр нь нийгмийн даатгалын хуулиудад зааснаас өөр журмаар тэтгэврийн эрх үүсгэх, олгох харилцааг зохицуулсан тул Олон улсын гэрээний тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1.3-т зааснаар заавал соёрхон батлах олон улсын гэрээ гэдгийг тодотгов. “Монгол Улс Засгийн газар болон Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Засгийн газар хоорондын Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хууль” батлагдаж, хэрэгжсэнээр хоёр улсын иргэд Монгол Улс болон БНКУ-д ажилласан, шимтгэл төлсөн хугацаагаа нэгтгэн тооцуулж, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох, мөн Монгол Улсын иргэд БНКУ-аас хуримтлалын тэтгэврийг тогтоолгон авах боломж бүрдэж нийгмийн хамгааллын баталгаа нь сайжирна гэж үзэж буй аж. Хуулийн төсөл нь Монгол Улсын Үндсэн хууль болон бусад хууль тогтоомжтой нийцэж байгаа бөгөөд Хуулийн төсөл батлагдсанаар бусад хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлагагүй бөгөөд улсын болон нийгмийн даатгалын сангийн төсөвт нэмэлт хөрөнгийн эх үүсвэр шаардагдахгүй гэлээ. Хуулийн төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Н. Батсүмбэрэл гишүүн асуулт асуув. Тэрбээр хэлэлцээрийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлээд, цаашид монгол иргэд олноор ажилладаг ямар улстай энэ чиглэлийн гэрээ хэлэлцээр хийхээр ажиллаж буйг тодруулав. Тэрбээр Казахстан Улстай энэ хэлэлцээрийг байгуулснаар ямар давуу талууд бий болохыг мөн лавласан. Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир, тус яамны Нийгмийн даатгал, хуримтлалын сангийн бодлогын газрын дарга В.Рэнцэнханд нар одоогийн байдлаар Монгол Улс ОХУ, Австри, Австрали улсуудтай үе шаттай хэлэлцээр хийж байна гэсэн хариулт өгсөн. Австри Улстай өнгөрсөн хавар хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан бол Австри Улстай хэлэлцээрийг үргэлжлүүлж буй аж. ОХУ-тай хийх хэлэлцээрийг хоёр тал тохиролцоод Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулахаар яамдаас санал авч байна гэлээ. Казахстан Улсад 8000 гаруй монгол иргэн амьдарч буйн 3000 гаруй нь хөдөлмөрийн насныхан байгаа аж. 1998 онд Казакстан Улс бол бүрэн хуримтлалын тогтолцоо руу шилжсэн бөгөөд 1998 оноос хойш Монгол Улсын иргэн шимтгэл төлсөн байвал Казахстан Улсаас тэтгэвэр авдаг болох нөхцөл бүрдэж байгаа гэсэн хариулт өгөв. Эцэст нь санал хураалт явуулахад Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжин, санал, дүгнэлтээ чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцуулахаар тогтов хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

ТББХ: Хууль, тогтоолоор үүрэг, чиглэл болгосон Улсын Их Хурлын шийдвэрийн биелэлтийн тайланг хэлэлцэв

11 / 04 0 сэтгэгдэл 4 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо ны өнөөдрийн /2025.11.04/ хуралдаанаар Монгол Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулганаар хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад ороогүй хууль, тогтоолын төслүүдийг чуулганаар хэлэлцүүлэх эсэх асуудлыг хэлэлцлээ. Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 5.7-д “Энэ хуулийн 5.1-д заасан жагсаалтад ороогүй хууль, тогтоолын төсөл өргөн мэдүүлснийг Зөвлөлийн саналыг харгалзан Төрийн байгуулалтын байнгын хороо хэлэлцэж, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн бол чуулганаар хэлэлцүүлнэ.” гэж заасныг Байнгын хорооны дарга Ц.Сандаг-Очир тодотгоод санал хураалт явууллаа. Хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх Монгол Улсын Засгийн газраас 2025 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Засгийн газар хоорондын Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ. Мөн хуралдаанаар Олон нийтийн радио, телевизийн Үндэсний зөвлөлийн 2024 оны үйл ажиллагааны тайланг хэлэлцэхээр төлөвлөөд байсан ч тус зөвлөлийн дарга Н.Монсорын хийсэн танилцуулгын мэдээлэл хангалтгүй байна гэж Байнгын хорооны гишүүдийн олонх үзсэн тул хэлэлцүүлгийг долоо хоногоор хойшлууллаа. Дараа нь Хууль, тогтоолоор үүрэг, чиглэл болгосон Улсын Их Хурлын шийдвэрийн биелэлтийн тайланг хэлэлцэв. М онгол У лсын Т эргүүн шадар сайд бөгөөд Э дийн засаг, хөгжлийн сайд Н.Учрал “Монгол Улсын хууль, Улсын Их Хурлын тогтоол, УИХ-ын Байнгын хорооны тогтоолын 2025 оны эхний хагас жилийн хэрэгжилтэд хийсэн хяналт-шинжилгээний дүнг танилцуул ав. Засгийн газрын Хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний мэдээллийн цахим сан (new.unelgee.gov.mn)-д Монгол Улсын 79 хуулийн 263, Улсын Их Хурлын 90 тогтоолын 491 заалт, Байнгын хорооны 69 тогтоолын 290 заалт, нийт 238 шийдвэрийн 1044 заалт бүртгэлтэй бай гаа аж . 2025 оны эхний хагас жилийн байдлаар хууль, Улсын Их Хурлын болон УИХ-ын Байнгын хорооны шийдвэрийн хэрэгжилт дунджаар 46.0 хувь байна. Тухайлбал: Засгийн газрын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний цахим санд бүртгэлтэй байгаа Монгол Улсын хууль, Улсын Их Хурлын тогтоол, Байнгын хорооны тогтоолын хэрэгжилтийг төрийн захиргааны төв байгууллага, Засгийн газрын харьяа агентлаг, аймаг, нийслэлийн төрийн захиргааны байгууллагаар авч үзэхэд 1044 заалтаас 40.6 хувь буюу 424 нь “хэрэгжсэн”, 47.7 хувь буюу 498 нь “хэрэгжээгүй”, 11.7 хувь буюу 122 заалт “хэрэгжилтийг тооцох хугацаа болоогүй” гэж үнэлэгдсэн байна гэлээ . Тэрбээр, Тайлант оны эхний хагас жилийн байдлаар Төрийн байгуулалтын Байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд 11 хуулийн 29 заалтыг төрийн захиргааны төв 16 байгууллага дунджаар 44 хувьтай хэрэгжүүлсэн байна. Үүнээс 28.9 хувь буюу 11 заалт “хэрэгжсэн”, 36.8 хувь буюу 14 заалт “хэрэгжээгүй”, 10.5 хувь буюу 4 заалтыг хэрэгжүүлэх “хугацаа болоогүй” гэж тус тус дүгнэгдсэн. Монгол Улсын 7 хуулийн 14 заалт хэрэгжээгүй бөгөөд уг заалтаар төрийн эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас захиргааны акт (дүрэм, журам, жагсаалт, стандарт зэрэг)-ыг батлан хэрэгжүүлэх эрх олгосон байна. Хэрэгжээгүй 14 заалтаар журам 8, дүрэм 1, заавар, аргачлал, хотын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө, техник эдийн засгийн үндэслэл, газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөө батлах тус бүр 1, хөрөнгө оруулагчдын зөвлөл байгуулах зохицуулалтуудыг батлан хэрэгжүүлэхээр байна. Тухайлбал: Үндэсний их баяр наадмын тухай хуулийн 2022 оны шинэчилсэн найруулгаар улсын баяр наадмыг тэмдэглэн өнгөрүүлэх төрийн ёслолын арга хэмжээний, Үндэсний их баяр наадам өөрийн бэлгэдэлтэй байх бөгөөд түүнийг хэрэглэх, аймаг, сумын баяр наадмыг тэмдэглэн өнгөрүүлэх нийтлэг журмыг Засгийн газар баталж, мөрдүүлэхээр байна. Мөн Төрийн албаны тухай хуулийн 2017 оны шинэчилсэн найруулгаар төрийн албан хаагчийг орон байраар хангахад төрөөс дэмжлэг үзүүлэх журмыг, 2023 оны Нийслэл Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах тухай хуулиар нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээг үндэслэн газар чөлөөлөх журмыг Засгийн газар батлан мөрдүүлэхээр заасан байна. Энэ нь захиргааны акт батлуулах үе шатны ажил болох хэрэгцээ шаардлагыг урьдчилан судлах, төсөл боловсруулах, үр нөлөөний үнэлгээ, зардлын тооцоо хийх, холбогдох байгууллагуудаас санал авах, хэлэлцүүлэг хийх гэх мэт удирдлага, зохион байгуулалтын арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхгүй байгаатай холбоотой байна хэмээлээ . Төрийн байгуулалтын Байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд Засгийн газрын хяналт-шинжилгээ үнэлгээний цахим санд бүртгэгдсэн 17 шийдвэрийн 46 заалтын хэрэгжилт төрийн захиргааны төв байгууллагын 16 яамдад дунджаар 48.6 хувьтай байна. Үүнээс: 39.1 хувь буюу 18 заалт хэрэгжсэн, 41.3 хувь буюу 19 заалт хэрэгжээгүй, 19.6 хувь буюу 9 заалтыг хэрэгжүүлэх хугацаа болоогүй гэж дүгнэгджээ. Тодруулбал, Улсын Их Хурлын “УИХ-ын хяналт шалгалт хийсэн холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” 2024 оны 09 дүгээр тогтоолын 1.1, 1.3, 1.5, 1.7, 1.8 дахь заалтаар “Эрдэнэс Тавантолгой" ХК, "Тавантолгой" ХК-ийн үйл ажиллагаатай холбоотой Засгийн газарт даалгасан үүргийн хэрэгжилт үр дүнгүй байна гэж гарчээ. УИХ-ын “Хот, тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хуулийг шинэчлэн баталсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай” 2024 оны 74 дүгээр тогтоолын 1.1.1 дэх заалтаар “хууль тогтоомжийг нийцүүлэх чиглэлээр хуулийн давхардал, хийдэл, зөрчлийг арилгах зорилгоор холбогдох хууль тогтоомжийн төслийг боловсруулж, 2024 оны 4 дүгээр улиралд багтаан Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх” үүргийг Хууль зүй дотоод хэргийн яам хэрэгжүүлэхээр бэлтгэл ажлыг хангаж ажилласан хэдий ч бүрэн хэрэгжүүлсэн гэж үзэхээргүй байгаа аж. Мөн тогтоолын 1.2.2 дахь заалтаар “хотын Зөвлөл, Захирагчийн сонгуулийг цахимаар явуулах эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх асуудлыг судалж, танилцуулах” үүргийг Засгийн газарт өгсөн ч Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар хууль эрх зүйн орчны судалгааг хийх зөвлөх үйлчилгээ авч ажиллаж байгаа нь үр дүнгүй байна. 2025 оны эхний хагас жилийн байдлаар Төрийн байгуулалтын Байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд гаргасан 4 тогтоолын 17 заалтын хэрэгжилт төрийн захиргааны төв 16 байгууллагад дунджаар 35.7 хувьтай гарчээ. Үүнээс 29.4 хувь буюу 5 заалт “хэрэгжсэн”, 52.9 хувь буюу 9 заалт “хэрэгжээгүй”, 17.6 хувь буюу 3 заалтыг хэрэгжүүлэх “хугацаа болоогүй” гэж тус тус дүгнэжээ. Тус байнгын хорооны 2022, 2023, 2024, 2024 оны 4 тогтоолын 9 заалтын хэрэгжилт үр дүн гараагүй байна. Тухайлбал: УИХ-ын байнгын хорооны 2022 оны “Чиглэл өгөх тухай” 10 дугаар тогтоолын 1 дүгээр заалтаар “Бүх нийтэд жендэрийн боловсрол олгох үндэсний тогтолцоог хөгжүүлж, жендэрийн тэгш байдлын үзэл баримтлалыг нэвтрүүлэх зорилгоор батлагдсан Боловсрол, шинжлэх ухааны салбарт баримтлах жендэрийн тэгш байдлыг хангах бодлогын /2017-2024/ хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх, жендэр судлалыг академик түвшинд хөгжүүлэх чиглэлээр ажиллаж буй Жендэрийн үндэсний хорооны дэргэдэх эрдэмтэн судлаачдын бүлгийг Шинжлэх ухаан, технологийн сангаас дэмжих, эрдэм шинжилгээний үйл хэрэгт татан оролцуулах замаар уялдааг хангаж ажиллах”-ыг Боловсрол, шинжлэх ухааны яаманд, 2 дугаар заалтаар дээрх үүргийг орон нутагт хэрэгжүүлэхийг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газарт үүрэг болгосон боловч шинжлэх ухаан технологийн асуудал Эдийн засаг, хөгжлийн сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд шилжсэнтэй холбоотой хэрэгжүүлээгүй байна. Хуучнаар Ёс зүй, дэгийн байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд хамаарах УИХ-ын Байнгын хорооны 2023, 2024, 2025 оны 3 тогтоолын 7 заалтын хэрэгжилтийг ерөнхий байдлаар тайлагнасан, тайлагнах хугацаанд хэрэгжүүлсэн ажил нь үнэлэгдэхүйц ахиц гараагүй, тухайн заалтын хэрэгжилтийг зарим байгууллага ирүүлээгүй байх тул "хэрэгжээгүй" гэж дүгнэсэн байна. Хууль, Улсын Их Хурал болон Байнгын хорооны тогтоолын 2025 оны эхний хагас жилийн хэрэгжилтэд хийсэн хяналт шинжилгээний дүнгийн тайланг 2025 оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулж, Засгийн газрын хуралдааны тэмдэглэлээр Засгийн газрын гишүүд, Засгийн газрын агентлагийн дарга, аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт үүрэг чиглэл өгч биелэлтийг тооцон ажиллаж байна гэсэн мэдээллийг сайд Н.Учрал өглөө. Эцэст нь тэрбээр Улсын Их Хурлын Төрийн байгуулалтын Байнгын хорооны Ажлын албанд гурван санал уламжилсан. Засгийн газарт үүрэг чиглэл болгосон Улсын Их Хурлын болон Байнгын хорооны тогтоолын хэрэгжилтийг хангуулахад төрийн байгууллагуудын уялдаа холбоог сайжруулах, төрийн албан хаагчдыг хууль эрх зүйн болон мэргэжил арга зүйн удирдлагаар хангаж, үйл ажиллагаанд нь дэмжлэг үзүүлэх ийг санал болгосон. Мөн у лсын хэмжээнд хяналтад авсан шийдвэрийн нэгдсэн бүртгэл хөтлөх, Засгийн газрын хяналт шинжилгээ, үнэлгээний unelgee.gov.mn систем, УИХ-ын Тамгын газрын хяналт, шинжилгээ үнэлгээний систем хооронд интеграци хийх нөхцөлийг бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэн хамтарч ажиллах ыг санал болгосон. Түүнчлэн Засгийн газрын болон УИХ-ын Тамгын газрын цахим санд байгаа Монгол Улсын хууль, УИХ-ын болон Байнгын хорооны тогтоолд кадификаци хийж бүрэн хэрэгжсэн, цаг хугацааны хувьд ач холбогдолгүй болсон, тухайн асуудлаар дахин шийдвэр гарсан, шийдвэрт заасан хугацаа дууссан заалтуудыг хяналтаас хасах асуудлыг шийдвэрлэж холбогдох байгууллагад хүргүүлэх саналыг уламжилж буйгаа мэдэгдлээ. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа, Төрийн байгуулалтын Байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд 11 хуулийн 29 заалтыг төрийн захиргааны төв 16 байгууллага дунджаар 44 хувьтай хэрэгжүүлсэн гэж байна гээд я мар үүрэг даалгавар өгөөд хэрэгжээгүй гэдгийг тодотгосон. Тэрбээр хэрэгжих боломжгүй үүрэг даалгаврууд өгөөд байна уу, үүрэг даалгавруудыг үл хайхарч хэрэгжүүлэхгүй байна уу хэмээн лавлав. Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Н.Учрал, Захиргааны хэм хэмжээ тогтоосон актыг батлуулах үйл явц өөрөө хуулийн хүрээнд явагдах ёстой. Үр нөлөөний судалгаа хийж, хэрэгцээг нь тодорхойлдог. Тэгээд зардлын тооцоо хийгээд холбогдох байгууллагуудаас санал аваад захиргааны хэм хэмжээ тогтоосон актыг баталдаг. З ахиргааны хэм хэмжээ тогтоосон актуудыг Х ууль зүй, дотоод хэргийн яаманд бүртгэ хдээ хуулиас давсан заалтууд байгаа эсэх , хуулийн давхардал, хийдэл, зөрчил буй эсэхэд дүгнэлт өг дөг. УИХ-аас баталж байгаа захиргааны актууд , З асгийн газраас баталж байгаа захиргааны актууд нэг мэдээллийн санд нэгтгэхгүй байгаа асуудалд бид үнэлэлт дүгнэлт хийх ёстой. Тийм учраас сая Эдийн засаг , хөгжлийн сайдын эрхлэх асуудалд хяналт шинжилгээний үүрэг ирсэнтэй холбогдуула н захиргааны хэм хэмжээ тогтоож байгаа нийт актууды н системийг нь нэгтгэх ажлыг эхлүүлсэн. Хамгийн түрүүнд эдгээрийг нэгтгэх шаардлагатай байгаа . УИХ-ын Байнгын хороо тогтоолууд баталдаг. УИХ-аар, Байнгын хороогоор тогтоолын төсөл хэлэлцэх үеэр УИХ-ын гишүүд санал гаргаад үр нөлөө, хэрэгцээ, зардлын тооцооллуудыг хийлгүйгээр тогтоолдоо заалт оруулан үүрэгжүүлчихээр Засгийн газар түүнийг нь хэрэгжүүлэхэд маш их бэрхшээл тулгардаг. УИХ-аас захиргааны хэм хэмжээ тогтоосон актуудыг батлахдаа хэрэгцээ, үр нөлөө, зардлын тооцоог давхар хийж байж эргээд дүгнэх бололцоотой болно гэсэн хариулт өгөв. УИХ-ын гишүүн А.Ганбаатар, Т айланг харахад хэрэгжээгүй гэсэн дүгнэлтэд орсон асуудлын дийлэнх нь буюу 50- и ас дээш хувь нь шалтгааныг нь тайлбарлаагүй бай на. УИХ-аас баталсан хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэхгүй ямар хариуцлага тооцох вэ. Хэрэгжүүлээгүйн улмаас хариуцлага тооцуулсан хаагч албан тушаалтан байна уу гэсэн асуулт тавьсан. Эдийн засаг, хөгжлийн яамны ажлын хэсгийн гишүүд, Засгийн газраас Хөвсгөл, Архангай, Завхан аймгийн Засаг дарга нарт хариуцлага тооцох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсэн. Мөн гурван яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, холбогдох албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцох асуудал хөндөж тавьсан. Энэ удаагийн хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн хяналт шинжилгээ, үнэлгээний тайланд үндэслэн Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газарт Засгийн газрын хуралдааны тэмдэглэлээр үүрэг өгсний дагуу төсвийн ерөнхийлөн захирагч нар болон Засаг даргын Тамгын газруудад 11 дүгээр сарын 1-ний дотор гэсэн хугацаатай үүрэг чиглэл өгсөн албан бичиг хүргүүлсэн. 11 дүгээр сарын 15-ны дотор тайлангаа ирүүлэх ёстой гэсэн хэмээн хариулав. Ийнхүү УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийлснээр энэ өдрийн хуралдаан өндөрлөлөө хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

ӨБХ, ТББХ: Улсын Их Хурлын гишүүний ажил эрхлээгүй үеийн тэтгэмжийг хүчингүй болгох нийтийн өргөдлийг судлах ажлын хэсэг байгуулав

11 / 04 0 сэтгэгдэл 2 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Өргөдлийн байнгын хороо өнөөдөр ( 2025.11.04 ) Төрийн байгуулалтын байнгын хороотой хамтран хуралдаж, Монгол Улсын Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.9 дэх хэсгийн “Хэрэв гишүүн бүрэн эрх дуусгавар болсноос хойш ажил эрхлээгүй бол 12 сарын хугацаанд гишүүний үндсэн цалинтай тэнцэх хэмжээний тэтгэмж, ... олгоно." гэсэн заалтыг хүчингүй болгох тухай нийтийн өргөдлийг хэлэлцлээ. Иргэн Ц.Батболд энэ асуудлаар хуулийн төсөл санаачлах тухай нийтийн өргөдлийг 2025 оны есдүгээр сарын 24-ний өдөр petition.parliament.mn цахим системээр гаргасныг 30 хоногийн хугацаанд 100467 иргэн дэмжжээ. Тэрбээр өргөдөлдөө дээрх заалт Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэг, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1 дэх хэсгийг зөрчиж давуу байдал олгосон гэснийг Өргөдлийн байнгын хорооны дарга О.Номинчимэг танилцуулав. Нийтийн өргөдөлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Ө.Шижир, С.Бямбацогт, Ц.Даваасүрэн, А.Ариунзаяа, О.Алтангэрэл, С.Зулпхар, О.Саранчулуун нар уг өргөдлийг гаргасан иргэн Ц.Батболдоос асуулт асууж, хариулт авав. Улсын Их Хурлын гишүүд бүрэн эрх нь дуусгавар болсон хэчнээн гишүүд дээрх тэтгэмжийг авч байсан, түүний үүрэг, зорилго юу болох, энэ талаарх гадаадын улс, орнуудын жишиг, туршлага ямар байдаг, ер нь Улсын Их Хурлын гишүүний эрх ямба цаашид ямар байх, иргэд, сонгогчдоос доогуур буюу дутуу нөхцөлтэй байх ёстой эсэх зэрэг асуултуудыг тавьж байлаа. Өргөдөл гаргасан иргэн Ц.Батболд Монгол Улсын Үндсэн хуулиар тогтоосноор Улсын Их Хурлын гишүүний бүрэн эрх тодорхой хугацаа гэдгийг онцолж, бүрэн эрх нь дуусгавар болсон үед Улсын Их Хурлын гишүүн биш иргэн тул Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай хуульд заасан ажилгүйдлийн тэтгэмжийг авах нь зүйтэй гэсэн юм. Тэрбээр ардчилсан тогтолцоотой улс орнуудад парламентын гишүүнд бүрэн эрх нь дууссаны дараа тусгай тэтгэмж олгох зохицуулалт байхгүй гээд БНСУ-ын жишээгээр тайлбарлав. Дараа нь Улсын Их Хурлын гишүүд хэлэлцэж буй асуудлаар үг хэлж, байр сууриа илэрхийлэв. Улсын Их Хурлын гишүүн Ө.Шижир Монгол Улсын Үндсэн хуульд хүнийг эрхэлж буй ажил, албан тушаалаар нь ялгаварлаж болохгүй гэж заасныг төр өөрөө үлгэрлэх ёстой гээд төрийн нууцтай харилцаж ажиллаж байсны хувьд бүрэн эрхээ дуусгавар болсны дараа Улсын Их Хурлын гишүүн гадаад улсын иргэн болох, гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанид ажиллахыг хуулиар хориглох ёстой гэсэн юм. Улсын Их Хурлын гишүүн, Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга Ц.Сандаг-Очир ажил үүрэг эрхэлж буй албан тушаалтан үүнийхээ төлөө иргэдээс илүү боломж эдлээд байгааг олон нийт шүүмжилж буй учир зөвхөн ажилгүйдлийн тэтгэмжээр зогсохгүй бусад давуу байдлуудыг Улсын Их Хурал өөрөө олж харж, засаж залруулах ёстой гэв. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Пунсалмаа ардчилсан нийгэмд хүн бүр тэгш эрхтэй байх ёстой гэсэн бол энэ асуудлыг Улсын Их Хурлын гишүүн С.Зулпхар мөн дурдаж, иргэд өргөдөл гарган, хуульд өөрчлөлт оруулах хэмжээнд бодлого хэлэлцэж байгаа нь онцгой үйл явдал гэдгийг тэмдэглэсэн юм. Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа Улсын Их Хурлын гишүүд давуу эрх эдэлж болохгүйтэйгээ адил дутуу байдалтай байж болохгүй гэдгийг сануулж, 126 гишүүнтэй одоогийн парламентыг харлуулахын тулд 1990 оноос мөрдсөөр ирсэн зохицуулалтыг гаргаж ирж байгааг шүүмжлэв. Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Уянгахишиг анх хууль баталж байх үеийн шилжилтийн нөхцөл байдал буюу Улсын Их Хурлын гишүүнээс бууж, дараагийн ажил албанд шилжих үйл явц хүнд хэцүү байсан байж болох ч одоо энэ зохицуулалт онцын шаардлагагүй гэж үзэж байгаагаа өгүүлсэн бол Улсын Их Хурлын гишүүн О.Алтангэрэл, С.Цэнгүүн нар Улсын Их Хуралд заавал мөнгөтэй хүмүүс өрсөлддөг биш, мөнгөгүй хүн ч бас үйл хэрэг, үзэл бодлоороо өрсөлддөг, сонгогддог байх учиртай гэсэн байр суурь илэрхийлсэн юм. Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Баасанжаргал, О.Саранчулуун нар өргөдлийг дэмжиж байгаагаа хэлж, асуудлыг судалгаа тооцоотой шийдвэрлэх нь зүйтэй гээд, энэ мэт өөр олон асуудлыг иргэд, олон нийт гаргаж ирж, санаачлан батлуулаасай гэж хүсэж байгаагаа дурдав. Өргөдлийн байнгын хорооны дарга О.Номинчимэг иргэдээс санаачилж, дэмжсэн уг асуудлаар Байнгын хороодын хамтарсан ажлын хэсэг байгуулах тухай тогтоолын төслийг танилцуулахад ийм тодорхой асуудлаар ажлын хэсэг байгуулалгүй, шууд өргөдлийн дагуу шийдвэрлэх нь зүйтэй гэсэн зарчмын саналыг Улсын Их Хурлын гишүүн М.Бадамсүрэн гаргасан юм. Улсын Их Хурлын гишүүний ажиллах нөхцөлийг хангах нь төрийн үйл ажиллагааны салшгүй бүрэлдэхүүн гэдгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Даваасүрэн тайлбарлаж, олон түмнээс мандат авч, төр барьж байгаа албан тушаалтнуудыг хуулиар хамгаалдаг бөгөөд энэ нь төр оршин байх, төрийн нууцыг чандлан хамгаалахтай холбоотой гэсэн юм. Иймд төрийн тогтолцоог, тэр дундаа парламентын тогтолцоог сулруулах зүйлсийг хийж болохгүй гэж тэрбээр анхаарууллаа. Нийтийн ашиг сонирхлыг хөндсөн асуудлаар гаргасан иргэдийн өргөдлийн талаар Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, хариулт авч, үг хэлсний дараа уг асуудлыг судалж, санал, дүгнэлт боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай Байнгын хорооны тогтоолыг хамтарсан хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 63.4 хувийн саналаар баталлаа. Ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Хэрлэн ахалж, бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн О.Алтангэрэл, Б.Бат-Эрдэнэ, Б.Пунсалмаа, Х.Баасанжаргал, Г.Уянгахишиг, Л.Энх-Амгалан, О.Саранчулуун, С.Зулпхар нар ажиллахаар болов гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

НДС “ЧИНГИС ХААН” БАНКНААС 85 ТЭРБУМ, “КАПИТАЛ”-ААС 64.2 ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН АВЛАГАТАЙ

11 / 03 0 сэтгэгдэл 418 үзсэнe

"Чингис хаан" банкнаас Нийгмийн даатгалын сангийн өр төлбөрт 101.7 тэрбум төгрөгийг 1.8 тэрбум төгрөгийн хүүгийн орлогын хамт нийт 103.57 тэрбум төгрөгийг барагдуулах шүүхийн шийдвэр гарснаас хойш 2025 оны 11-р сарын 3-ны өдрийг хүртэл нийт 18.6 тэрбум төгрөгийг төлүүлжээ. Үүнээс 11.1 тэрбум төгрөгийг мөнгөн хөрөнгөөр, 7.5 тэрбум төгрөгийн 11 ширхэг үл хөдлөх хөрөнгө хүлээн авсан бөгөөд хөрөнгийг худалдан борлуулахаар нээлттэй дуудлагын худалдаа зохион байгуулах ажлыг хийж байна. Нийгмийн даатгалын байгууллага 2025 онд Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн шийдвэрүүдийн дагуу 7.5 тэрбум төгрөгийн үнэ бүхий 11 ширхэг үл хөдлөх хөрөнгийг өр төлбөрт тооцон, мөнгөн хөрөнгөөр 2.7 тэрбум төгрөг шилжүүлснээр нийт 10.2 тэрбум төгрөгийн өр төлбөр барагдаж Чингис хаан банкны нийгмийн даатгалын санд төлөх өр төлбөр 85.0 тэрбум төгрөгийн үлдэгдэлтэй байна. Харин Капитал банкны эрх хүлээн авагчаас нийгмийн даатгалын сангийн өр төлбөрт 104.2 тэрбум төгрөг барагдуулах шүүхийн шийдвэр гарснаас хойш өнөөдрийг хүртэл нийт 40 тэрбум төгрөгийг төлүүлсэн байна. Үүнээс 13.8 тэрбум төгрөгийг мөнгөн хөрөнгөөр, 26.2 тэрбум төгрөгийн 87 ширхэг үл хөдлөх хөрөнгөөр барагдуулж, 12.0 тэрбум төгрөгийн 62 үл хөдлөх хөрөнгийг худалдан борлуулж, санд хөрөнгийг төвлөрүүлээд байна. Нийгмийн даатгалын байгууллага 2025 онд Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн шийдвэрээр 1.2 тэрбум төгрөгийн үнэ бүхий есөн ширхэг үл хөдлөх хөрөнгийг өр төлбөрт тооцон, мөнгөн хөрөнгөөр 0.3 тэрбум төгрөг шилжүүлснээр нийт 1.5 тэрбум төгрөгийн өр төлбөр барагдаж Капитал банкны нийгмийн даатгалын санд төлөх өр төлбөр 64.2 тэрбум төгрөгийн үлдэгдэлтэй байна. Нийгмийн даатгалын ерөнхий газраас нийгмийн даатгалын сангийн авлагыг барагдуулахаар шат дараалсан арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд Чингис хаан банкны өр төлбөрийг барагдуулах, хөрөнгө илрүүлэхээр Улсын ерөнхий Прокурорын газар, Авлигатай тэмцэх газар, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ерөнхий газар, мэргэжлийн хууль эрх зүй, өмгөөллийн байгууллагатай хамтран ажиллаж байна. Мөн Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 2025 оны 75 дугаар захирамжаар ажлын хэсэг байгуулагдаж, Чингис хаан банкны өр төлбөрийн үлдэгдлийг барагдуулах чиглэлээр холбогдох эрх бүхий байгууллагуудтай хамтран ажиллаж байна. Эх сурвалж: НДЕГ

ШӨНИЙН ТАРИФЫН ХӨНГӨЛӨЛТӨНД ХАМРАГДАХ ЖУРАМ

11 / 03 0 сэтгэгдэл 736 үзсэнe

Шөнийн тарифын хөнгөлөлт гэж юу вэ? Монгол Улсын Засгийн газраас агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор гэр хорооллын айл өрхийн орой, шөнийн цагаар хэрэглэсэн цахилгааны тарифт 2017 оноос хөнгөлөлт үзүүлж эхэлсэн. Шөнийн тарифын хөнгөлөлт нь жил бүрийн 11-р сарын 01-ээс дөрөвдүгээр сарын 01-ний өдрийг хүртэл үргэлжилдэг. Шөнийн тарифын хөнгөлөлтөд хэн, хэрхэн хамрагдах вэ? Нийслэл болон аймгийн төв, 10 мянгаас дээш хүн амтай сум, суурин газрын гэр хорооллын айл өрхийн хэрэглэгчид хамрагдах бөгөөд дараах нөхцөлийг хангасан байна. Үүнд: Цахилгааны үлдэгдэл төлбөргүй Зөвхөн ахуйн хэрэгцээнд болон амьдарч байгаа гэр сууцаа халаах зориулалтаар хэрэглэх Цагийн ялгаварт тарифт тоолууртай өрхүүд хамрагдана. Хэдээс, хэдэн цагийн хооронд хөнгөлөлт тооцогддог вэ? Оройн 21:00 цагаас өглөөний 09:00 цаг хүртэлх хэрэглэсэн хэрэглээнд шөнийн тарифт хөнгөлөлт үзүүлнэ. Хөнгөлөлт тооцох хязгаар бий юу? Хэрэглэгч нь: 220В-ын сүлжээнд холбогдсон бол 1500кВт.ц хүртэлх, 380В-ын сүлжээнд холбогдсон бол 3000кВт.ц хүртэлх хэрэглээг 100%, хязгаараас давсан хэрэглээг 50% хөнгөлнө. Цахилгааны төлбөрийг хэрхэн тооцоолдог вэ? Хэрэглэгчийн төлбөрийг тооцохдоо тоолуурын заалтыг үндэслэн өдөр, орой, шөнийн хэрэглээ тус бүрийн нийт хэрэглээнд эзлэх хувийг гаргаж, хувь тус бүрийг хэрэглээний 150кВт.ц, 151-300кВт.ц, 300кВт.ц-ээс дээш гэсэн гурван ангилал бүхий шатлалд тарифаар үржүүлж, нийлбэр дүнг гаргадаг байна. Эх сурвалж: УБЦТС

ХҮН АМ, ОРОН СУУЦНЫ ЗАВСРЫН ТООЛЛОГОД ХАМРАГДАХ ЗААВАР

11 / 03 0 сэтгэгдэл 432 үзсэнe

Хүн ам, орон сууцны 2025 оны завсрын тооллогыг Хүн ам, орон сууцны улсын тооллогын тухай хууль болон НҮБ-ын тооллого явуулах зарчим, зөвлөмжийн дагуу бүртгэлд суурилсан аргаар зохион байгуулж байна. ХҮН АМ, ОРОН СУУЦНЫ ТООЛЛОГОД ХАМРАГДАХ ЗААВАР Алхам №1: Гадаад улсад оршин суугаа Монгол Улсын иргэн та ЭНЭ холбоосоор нэвтэрч тооллогод хамрагдана уу. Алхам №2: Тус холбоосоор бүртгүүлсний дараа таны цахим шууданд нэвтрэх эрх илгээнэ. Уг нэвтрэх эрхийг ашиглан тооллогын цахим хуудаст нэвтэрч та өөрийн оршин суугаа зорилго, хөдөлмөр эрхлэлт болон боловсролт зэрэг мэдээллээ үнэн зөв бөглөх шаардлагатай. "Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай" болон "Статистикийн тухай" хуулийн дагуу мэдээллийн нууцыг чандлан хадгална. Хүн ам, орон сууцны 2025 оны завсрын тооллогын мэдээллээ баталгаажуулж, иргэний үүргээ биелүүлж, тооллогодоо идэвхтэй хамрагдахыг Үндэсний Статистикийн хорооноос уриаллаа.

ЗАМЫН ЗӨРЧЛИЙГ МЭДЭЭЛЭГЧ ИРГЭДЭД УРАМШУУЛАЛ ОЛГОХ ЖУРАМ ХЭРЭГЖИЖ ЭХЛЭЭД БАЙНА

11 / 03 0 сэтгэгдэл 465 үзсэнe

Улаанбаатар хотод өчигдрөөс /2025.11.01/-ээс эхлэн дараах зохицуулалт үйлчилж эхэллээ. Явган хүний зам, автобусны буудал дээр автозамын нэгдүгээр эгнээг хааж зогссон, автомашинаа зогсоолд бусдын хөдөлгөөнд саад болохоор байрлуулсан зөрчлийг иргэд зургаар баталгаажуулан, 102 аппликэйшнээр ЗХУТ-д илгээвэл урамшуулал олгоно. Тухайлбал, 20,000 төгрөгийн торгууль ногдуулсан бол зөрчил мэдээлсэн иргэн 10-20 хувийн буюу 2,000-4,000 төгрөгийн урамшуулал авах боломжтой. Хэрэв зөрчил гаргасан жолооч торгуулиа хугацаандаа төлөөгүйгээс үнийн дүн өссөн бол урамшуулал өссөн дүнгээс тооцогдох юм. Ингэхдээ олгох урамшууллын дүнгээс орлогын албан татвар суутгаж, иргэний данс руу шилжүүлнэ. Харин зөрчил гаргасан жолоочид торгуулиа төлөх хүртэл нэмэгдэл хүү тооцогдох бөгөөд таван сарын дараа 20 мянган төгрөгийн торгууль 30 мянга болж өсдөг. Энэ тохиолдолд мэдээлэгч иргэнд 6,000 төгрөгийн урамшуулал бодогдох аж. Тус урамшууллын олголт нь НӨАТ-ын буцаан олголтын хугацаатай ижил буюу 2026 оны нэгдүгээр сарын 20-нд 2025 оны сүүлийн хоёр сарын урамшууллыг, дөрөвдүгээр сарын 20-нд эхний гурван сарын урамшууллыг нэг удаа олгохоор тогтсон байна. Эх сурвалж: Тээврийн цагдаагийн алба

ТУУЛ УСАН ЦОГЦОЛБОР ТӨСӨЛ ХЭРЭГЖСЭНЭЭР ЖИЛД 100 САЯ ШОО МЕТР УС ХУРИМТЛУУЛНА

11 / 03 0 сэтгэгдэл 57 үзсэнe

Улаанбаатар хот өнөөг хүртэл ундны болон үйлдвэрийн усан хангамжаа газрын доорх гүний усны нөөцөөс бүрэн хангаж байна. Судалгаагаар 2040 онд нийслэлийн хоногийн усны хэрэглээ 772,450 шоо метр хүрэхээр байгаа нь усны шинэ эх үүсвэрийг бүрдүүлэх зайлшгүй шаардлага бий болгож байгаа юм. Энэ хүрээнд газар доорх болон гадаргын усны нөөцийг нэмэгдүүлж, ашиглалтын найдвартай байдлыг баталгаажуулах, Улаанбаатар болон дагуул хотуудын урт хугацааны усан хангамжийг тогтвортой хангах зорилгоор “Туул Усан цогцолбор” төслийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна. Тус усан цогцолбор нь усан сан, ус дамжуулах шугам сүлжээ, цэвэршүүлэх байгууламж бүхий иж бүрэн дэд бүтэцтэй байх бөгөөд нийт 5569 ам метр талбайд хэрэгжинэ. Усан сангийн далангийн урт 685.15 метр, өндөр 35.8 метр, хурдасны гүн 19.84 метр байхаар ТЭЗҮ-д тусгаж байна. Төслийн хүрээнд гадаргын ус ашиглах боломжийг нээж, усны нөөцийг нэмэгдүүлэх, тогтвортой ус хангамжийг бий болгох төдийгүй үерийн эрсдэлээс хамгаалах, голын экологи, орчны тэнцвэрт байдлыг хангах зэрэг олон эерэг нөлөөлөлтэй байхаар төлөвлөсөн. Усны нөөц хомсдох, газрын доорх усны түвшин буурах зэрэг эрсдэлтэй тулгарч байгаа өнөөгийн нөхцөлд тус төсөл нь урт хугацаанд хотын ус хангамжийн баталгаа болох юм. Тухайлбал, гадаргын усыг хуримтлуулснаар жилд 50–100 сая шоо метр усны нөөцийг нэмэгдүүлэх нөхцөл бүрдэнэ. Бүгд Найрамдах Энэтхэг улсын KPIL (Kalpataru Projects International Limited) нь урьдчилсан судалгаа, техникийн шийдлийг боловсруулахаар ажиллаж байна. Тус байгууллага нь олон төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн бөгөөд 19.000 км гаруй ус дамжуулах хоолой барьж, 15 сая гаруй хүнд буюу 750,000 гаруй айл өрхийг усны эх үүсвэрт холбосон олон улсын хэмжээнд усан хангамжийн салбарт туршлагатай компани юм.

ХОЁР САЙД ЁС ЗҮЙН ШҮҮЛТҮҮРТ

11 / 03 0 сэтгэгдэл 307 үзсэнe

Өнөөдөр /2025.11.03/ 14:00 цагт УИХ-ын Ёс зүйн дэд хороо “ёс зүйгүй үйлдэл, хариуцлагагүй үг, авир”-ын асуудлаар ширүүхэн хэлэлцэнэ. Энэ удаа ёс зүйн шүүлтүүрт хоёр сайд “тусгай зочин”-оор орж байна. Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн- "УИХ-ын гишүүн Д.Ганмааг дарамталсан, үг хэлэх эрхэд халдсан гэх гомдлын улмаас". Зам, тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайхан "сэтгүүлчидтэй ёс зүйгүй харьцсан, төрийн албан тушаалтанд үл зохих авир гаргасан гэх шалтгаанаар" Ёс зүйн дэд хороо өмнө нь ч улс төрчдөд хатуу “шар карт” үзүүлж байсан. Хамгийн сүүлд УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгын цалинг зургаан сарын турш 20 хувиар хасаж, М.Нарантуяа (Нара)-д анхааруулга өгч байв. Тэгвэл өнөөдрийн хурал дээр төрийн хоёр сайдын хэн нь ёс зүйн шугамаа давах вэ, хэн нь унах вэ гэдэг нь тодорно. Төрийн нэрийг унагаасан үг, үйлдлийн цаана хариуцлага гэж бий. Харин Ёс зүйн хороо өнөөдөр түүнийг үнэхээр хэрэгжүүлж чадна уу, эсвэл зүгээр нэг “сануулга”-ар дуусгах уу?

Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Баярмаа Монгол Улс дахь Америкийн Нэгдсэн Улсын ЭСЯ-ны төлөөллийг хүлээн авч уулзлаа

11 / 03 0 сэтгэгдэл 1 үзсэнe

Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Баярмаа өнөөдөр /2025.11.03/ Монгол Улс дахь Америкийн Нэгдсэн Улсын Элчин сайдын яамны улс төрийн хэлтсийн дарга Эмма Ломакс тэргүүтэй төлөөллийг хүлээн авч уулзлаа. Энэхүү уулзалтаар талууд хоёр улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, эдийн засаг, ардчиллын хөгжил, тулгамдаж буй сорилт, хүчин зүйлсийн талаар хөндөж, санал солилцов. Уулзалтын эхэнд тус Элчин сайдын яамны төлөөллийн зүгээс Монголын парламентын гишүүн хүсэлтийг хүлээн авч уулзсанд талархахын зэрэгцээ АНУ-аас Монгол Улсад санхүүгийн хөрөнгө оруулалт татах асуудал ихээхэн чухал гэдгийг онцлон тэмдэглэж байгаагаа илэрхийлж, ингэхийн тулд тухайн улс эрх зүйн орчноо бүрдүүлэх, улмаар улс төрийн болон бодлогын тогтвортой байдлыг баримтлах нь эерэг нөлөөтэй гэв. Уг онцолсон асуудалд Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Баярмаа санал нэгтэй буйгаа илэрхийлэхийн ялдамд Монгол Улсад давхар стандарт, шударга бус байдлыг халах асуудал, үүн дотроо сонгуулийн шударга байдал ихээхэн чухал хэмээлээ. Тэрбээр аливаа шатны сонгуульд нэр дэвшигчдэд гарааны нөхцлийг ижил байлгах үүднээс, санал худалдан авах зэрэг гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлүүдийг таслан зогсоохыг зорьж байна. Тиймээс сонгуулийн бус энэ цаг үед эрх зүйн шинэчлэл хийхээр хуулийн төсөл боловсруулан ажиллаж байгаагаа дурдав гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.