УИХ-ын гишүүд Швейцарын Холбооны Улсын парламентын Тамгын газрын төлөөлөгчидтэй уулзлаа

09 / 25 0 сэтгэгдэл 73 үзсэнe

Улсын Их Хурлын даргын 2024 оны 185 дугаар захирамжаар байгуулагдсан ажлын хэсгийн ахлагч, УИХ-ын гишүүн Г.Лувсанжамц, УИХ-ын гишүүн Д.Ганмаа, Х.Баасанжаргал, Б.Мөнхсоёл нар өнөөдөр (2025.09.25) Швейцарын Холбооны Улсын парламентын Тамгын газрын Хяналтын хороо болон Техникийн хамтын ажиллагааны хэлтсийн төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзав. Х оёр улсын парламентын Тамгын газ а р хамтран “Парламентын хяналт шалгалт, үнэлгээ мониторингийн асуудлаар туршлага солилцох арга хэмжээ”- г гурван өдөр зохион байгуулсан юм. Швейцарын Холбооны Улсын Парламентын Тамгын газрын Техникийн хамтын ажиллагааны хэлтсийн дарга Мария Стосич болон төлөөлөгчид Монгол Улсын Их Хурлын гишүүд хүлээн авч уулзан, санал солилцож буйд талархал илэрхийлсэн. Уулзалтын эхэнд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Лувсанжамц Швейцарын Холбооны Улс болон Монгол Улсын парламентын хооронд 2017 оноос эхлэн хамтын ажиллагааг бэхжүүлж, хамтарсан төсөл, хөтөлбөрүүдийн олон талт үйл ажиллагаа хэрэгжүүлсний үр дүнд хууль, эрх зүйн тогтолцоонд ахиц гарч байгаад баяртай байна гэлээ. Тэрбээр, Ажлын хэсэг Монгол Улсын урт, дунд, богино хугацааны хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн баримт бичгийн уялдаа холбоог хангах, бодлогын шалгуур үзүүлэлтийг оновчлох болон хэрэгжилтэд үнэлгээ мониторинг хийхэд тулгамдаж буй асуудлыг тодорхойлон үр дүнд суурилсан үнэлгээ мониторингийн тогтолцоо бүрдүүлэх эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох чиглэлээр холбогдох хууль, УИХ-ын тогтоолын төсөл боловсруулах үүрэгтэйгээр ажиллаж байгааг тодотгоод, энэ хүрээнд төсөв болон хяналт-үнэлгээний шалгуур үзүүлэлтүүдийг оновчлох ажлыг эрчимжүүлж б уй талаараа танилцуул сан юм . Уулзалтын явцад Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн болон Байнгын хорооны хуралдааны дэг болон ажлын хэсгийн зорилго, зорилт, үйл ажиллагааны чиглэл, Монгол Улсын урт, дунд, богино хугацааны хөгжлийн бодлого, төлөвлөлтийн баримт бичгийн уялдаа холбоог хангах, бодлогын шалгуур үзүүлэлтийг хэрхэн оновчлох тухай асуудлаар санал солилцлоо хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

ЭХЭМҮТ-ИЙН АЛДАА, АЙМШИГТ ҮР ДАГАВАРААР ЭХ, ХҮҮХДИЙН АМЬ НАС ЭРЛЭГТ ОЧИВ”

09 / 25 0 сэтгэгдэл 2 635 үзсэнe

Эх, хүүхдийн эрүүл мэндийг хамгаалах үүрэгтэй ЭХЭМҮТ үндэсний хэмжээний төв эмнэлэгт мэргэжлийн бус, хүний санаанд багтамгүй алдаа удаа дараа гарч байна. Эдгээр алдааны улмаас Монгол Улсын эх, хүүхдийн эрүүл мэнд, амь нас эрсдэлд орж буй нь олон баримтаар нотлогдсоор байна. Баримт : 39 долоо хоногтой жирэмсэн 34 настай иргэн С эх, хүүхдээ эсэн мэнд төрүүлэх зорилготой хандсан. Гэвч төрөхөд дэмжлэг үзүүлэх савны базлалт тариаг сувилагч тун хэтрүүлэн тарьснаас түүний сав задарч, 3.3 литр цус алдсан байна. Эмч нар түүнийг аварсан хэдий ч, хэвлий дэх эрүүл ургийн тархинд цус харван тархины үхэлд хүргэсэн. Одоо тэр Сэхээн амьдруулах тасагт эмчлүүлж байна. Энэ төрлийг ЭХЭМҮТ-ийн Төрөх тасгийн эрхлэгч удирдсан бөгөөд эмчийн хайхрамжгүй байдал, аюултай тариа хэтрүүлэн хэрэглэх нь эмэгтэйн амь нас, ургийн эрүүл мэндэд шууд заналхийлжээ. Мэргэжлийн алдаа гаргасан эмч хохирогчийг гүтгэж, асуудлаа нуун дарагдуулсан нь бусад эмч нарыг шоконд оруулсан юм. Эмч нарын үзэж байгаагаар иргэн С эрүүл саруул ирсэн бөгөөд мэргэжлийн алдаа нь шууд хохирол авчирсан гэдгийг баталж байна. Их хэмжээний цус алдсан өвчтөн амь аврагдсан ч, эрүүл мэндэд нь нөхөж баршгүй хохирол учирсан. Хожим 5–10 жилийн дараа бөөрний дутагдал, бусад эрхтний гажуудал үүсэх эрсдэл өндөр бөгөөд өндгөвч аажим үхэх эрсдэлтэй гэж эмч нар анхааруулж байна. Хамгийн харамсалтай нь иргэн С хоёр охинтой бөгөөд дахин жирэмслэх боломжгүй болж, хүүгээ эсэн мэнд төрүүлэх боломжийг алджээ. Энэ явдал нь ЭХЭМҮТ мэт улсын хэмжээний том эмнэлэг эх, үрсийг аврах биш, эрүүл мэндэд нь бодит аюул учруулж байгааг харуулж байна.

“Н.ЦЭРЭНБАТЫН АЛБАН ТУШААЛЫН ШУНАЛ: ЭРДЭНЭС ТАВАН ТОЛГОЙГ МӨЛХҮҮЛНЭ”

09 / 25 0 сэтгэгдэл 708 үзсэнe

“Эрдэнэс таван толгой” компанийн бүтэц хэтэрхий данхайсан учраас Ерөнхий сайд Г.Занданшатар цэгцлэх даалгавар өгөөд удаагүй байна. Гэтэл энэ мөчийг ашиглаж, орон тоо цомхотгож байхад нь өөрийгөө дахин захирлаар тавиулах гэсэн Н.Цэрэнбатын улайрал ил цагаандаа гарчээ. Өнгөрсөн тавдугаар сард ч нэгэнт энэ албан тушаал руу шунан мөлхөж байсан ч нам гүм болсон. Харин одоо илүү эрээ цээргүйгээр Төрийн ордон, МАН-ын байраар гүйх болж. Нэгэнт хүний халаасны улс төрч гэдгээ нуухаа больж, албан тушаалын төлөө юу ч хийхээс буцахгүй дүр зураг харагдана. Үнэндээ Н.Цэрэнбат гэдэг хүнийг төрийн байгууллагад суулгаж үр дүн хүлээх нь тэнэглэл гэдгийг өнгөрсөн хугацаа хангалттай баталсан. Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд байхдаа Богд уулын газрыг будлиантуулж, нутагтаа нэр нүүрээ алдан, сонгогчдодоо гологдсон. “Дархан арьс ширний цогцолбор”-ыг ч, “Эрдэнэс Оюутолгой”-г ч өөд нь татсан түүх огтхон ч үгүй. Харин эрх мэдэл, тамга булаах гэсэн шуналаа л дахин дахин харуулсаар ирсэн. Тэгэхээр МАН дотроо Н.Цэрэнбаттай тооцоо хийх нь нэг хэрэг, харин Монголын татвар төлөгчид түүнийг тэжээх өргүй. Ашиг, бүтээмж авчрах нь бүү хэл төрийн өмчит компаниудын нэр хүндийг доройтуулсан ийм хүнийг “Эрдэнэс таван толгой”-н жолоонд гаргана гэдэг бол ард түмнээ доромжилсон хэрэг. Ерөнхий сайд Г.Занданшатар үнэхээр Төрийн хэмнэлтийн хуулиа хэрэгжүүлэхийг хүсэж байгаа бол шуналдаа сохорсон, намын өрөнд найдан албан тушаал горьдогчдоос төрийн өмчит компаниудыг цэвэрлэж байж л бодит алхам болно.

“ШУДАРГА ТЭМЦЭГЧИЙН ДҮРД ТОГЛОЖ БУЙ УЛС ТӨРИЙН НАЙМААЧИН”

09 / 25 0 сэтгэгдэл 790 үзсэнe

УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр сүүлийн өдрүүдэд хэвлэлээр хийсэн мэдэгдлээрээ олны анхаарлыг татлаа. Гэвч түүний энэ “ам нээлт” нь энгийн ярилцлага бус, харин МАН-ын дотоод тэмцэлд зориулагдсан ил захидал гэдэг нь илт харагдаж байна. Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд асан хүний хувьд төрийн нэн чухал баримт, мэдээллийг хав дараад сууж байгаад улс төрийн тохироо хийхэд ашиглаж байгаа нь ноцтой асуудал биш гэж үү? Албан тушаал хашиж байхдаа авсан нандин мэдээллээ өнөөдөр өөрийн тоглоомын хэрэгсэл болгож байгаа нь хууль бус төдийгүй ёс зүйн хувьд ч ичгүүртэй хэрэг. Энэ удаад нүүрсний сонсголын талаар дуугарсан ч, үнэндээ тэр ганц энэ асуудалд хязгаарлагдахгүй. “Хөгжлийн банк”-ны дуулиан, нүүрсний хэрэг гээд хамгийн ноцтой баримтуудыг тэр өөрийн гараар атгаж, хаана ч дэлбэрэх тэсрэх бөмбөг шиг хадгалж байгаа нь тодорхой. Өөрөөр хэлбэл, Б.Энхбаяр бол төрийн нэрийн өмнөөс биш, харин хувийн улс төрийн наймаачны байр сууринаас тоглож буй этгээд юм. 2023 онд Л.Оюун-Эрдэнийн “итгэл хүлээлгэн” томилсон сайд нь өнөөдөр ийнхүү өөрийнх нь эсрэг баримтаар заналхийлэх хэмжээнд хүрчээ. Хэрэв тэр үнэхээр шударга байсан бол сонсголын эхнээс л ил тод ярьж, хуулийн байгууллагад шилжүүлэх байлаа. Харин өнөөдөр гаргаж ирж байгаа нь цэвэр улс төрийн шахалт, дээрээс нь өөрийн карьераа аврах тооцоо гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой. Нийгмийн дунд ч нэг асуулт хурцаар тавигдаж байна: Б.Энхбаяр үнэхээр шударга тэмцэгч үү, эсвэл төрийн мэдээллийг хувийн шантаажны хэрэгсэл болгосон улс төрийн наймаачин уу? Хэрэв үнэнээр шалгавал, тэр өөрөө ч хууль зөрчсөн хэрэгт холбогдох ёстой хүн биш гэж үү?

ЯАРМАГИЙН ГҮҮРНЭЭС ЗАЙСАНГИЙН ГҮҮР ХҮРТЭЛ ШИНЭЭР 3.6 КМ АВТО ЗАМ БАРИНА

09 / 25 0 сэтгэгдэл 73 үзсэнe

Хан-Уул дүүргийн 19, 20 дугаар хороо, Яармагийн гүүрнээс Зайсангийн гүүр хүртэл 3.6 км авто зам барина. Тодруулбал, Яармагийн гүүр даваад “МСМ Групп” ХХК-иас урагшаа эргээд Яармагийн гүүрнээс Зайсан чиглэл рүү явдаг явган болон дугуйн замын хажуу талаар, Туул голын далангийн хойгуур 3.6 км авто зам шинээр барих юм. Уг авто замын трасст найман нэгж талбар өртсөн бөгөөд газар чөлөөлөлтийг эхлүүлэхээр бэлтгэл ажлыг хангаж байна. Авто зам ашиглалтад орсноор Яармагаас Тэмээтэй хөшөөний уулзвар хүртэлх зам болон Яармагаас Зайсан хүртэлх уулын замын ачааллыг эрс бууруулах ач холбогдолтой.

ГАДААДЫН КОМПАНИЙН ХАНДИВТАЙ ГИШҮҮН АТГ-ЫН ШАЛГАЛТАД ОРОВ

09 / 25 0 сэтгэгдэл 687 үзсэнe

УИХ-ын гишүүн Э.Болормаа бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгах болзлоо хангасан хэдий ч улс төрд ороод л дуулиан тарьсан нэгэн. Тэрбээр УИХ-ын сонгуулийн III тойрог (Говь-Алтай, Завхан, Увс, Ховд)–т МАН-аас нэр дэвшиж, гишүүн болсон ч сонгуулийн хууль зөрчсөн байж болзошгүй асуудал үүсчээ. Тодруулбал, Э.Болормаа “Ханбогд Эксплорайшн” гэх гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниас 30 сая төгрөгийн хандив авсан. Сонгуулийн хуульд нэр дэвшигч гаднын хөрөнгө оруулалттай компаниас санхүүжилт авахыг хориглодог бөгөөд энэхүү хандивыг аудитын байгууллага шалгасан боловч зөрчлийг арилгуулаагүй. Хандивыг буцааж шилжүүлээгүй нь гишүүний бүрэн эрх хэрэгжиж эхэлсэнээр хууль зөрчсөн үйлдэл болж байна. Э.Болормаагийн хэргийг АТГ-аас шалгаж, прокурорт шилжүүлсэн бөгөөд прокурор хэрхэн харьяалал тогтоож, шалгах эсэхийг шийдвэрлэх юм. Э.Болормаа өөрийгөө “Ямар хэргээр шалгаж байгаа нь ойлгомжгүй байна” гэж мэдэгдсэн ч хууль хяналтын байгууллага нарийвчлан шалгаж байгаа аж. Энэ хэрэг нь сонгуулийн хууль зөрчсөн гишүүний асуудлыг олон нийтэд дахин сануулж, улс төрийн сахилга бат, хариуцлагын эргэлзээтэй байдлыг харуулж байна.

АТГ-ЫН ХАВТАСТ ХЭРЭГТ НЭР НЬ БИЧИГДСЭН Х.ТЭМҮҮЖИН

09 / 25 0 сэтгэгдэл 498 үзсэнe

АТГ-аас шалгаж, Ерөнхий прокурорт бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэх санал хүргүүлэхээр бэлтгэж буй нэрсийн жагсаалтад УИХ дахь АН-ын бүлгийн гишүүн Х.Тэмүүжин багтжээ. Түүнийг албан тушаалаа ашиглан бусдад давуу байдал олгосон, мөнгө угаасан байж болзошгүй гэх үндэслэлээр шалгаж эхэлсэн байна. Х.Тэмүүжингийн хэрэг зөвхөн өнөөгийн гишүүнийх нь хувьд бус, 2012–2014 онд Хууль зүйн сайдаар ажиллаж байх үеийн үйлдлүүдтэй нь холбоотой. Тухайн үед хамтран ажиллаж байсан Санхүү, хөрөнгө оруулалтын хэлтсийн дарга С.Мөнхбат, Гадаадын иргэн, харьяатын газрын дэд дарга Б.Цолмон нарыг мөн холбогдуулжээ. Тэднийг тэр үеийн “бэлэн бус торгуулийн систем”-ийг замын цагдаа болон хууль сахиулах байгууллагуудад нэвтрүүлэхдээ албан тушаалаа урвуулж, тодорхой хүмүүст давуу байдал олгон, санхүүгийн ашиг хүртсэн байж болзошгүй гэх баримтаар шалгаж байгаа аж.

АТГ-ЫН ХАВЧААНД ОРСОН ГИШҮҮН: С.ГАНБААТАРЫН НУУЦ БИЗНЕСИЙН СҮЛЖЭЭ

09 / 25 1 сэтгэгдэл 879 үзсэнe

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатарыг албан тушаалаа урвуулан ашигласан, хөрөнгө орлогоо нуусан зэрэг хэргээр АТГ зургаан сарын турш шалгаж, прокуророос яллах дүгнэлт үйлджээ. Хуулийн байгууллагаас удаа дараа дуудсан ч С.Ганбаатар шантаажчинд дөхсөн маягаар зайлсхийж, бүр Төрийн ордонд очсон мөрдөн шалгагчдыг “Гүйцэтгэх ажиллагаа явууллаа” хэмээн сүржигнэн чуулганы хуралдааныг гацааж байв. Түүнийг зөвхөн албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулсан бус, МҮЭХ-ны газрын асуудлаар хууль бус наймаа хийж, хариуд нь хахууль авч, мөнгө угаасан гэх ноцтой хэрэгт шалгаж эхэлсэн байна. Хөрөнгө орлогын мэдүүлэгтээ хоёрхон компанитай гэж мэдүүлсэн С.Ганбаатар үнэндээ эхнэр Б.Тунгалагийнхаа нэр дээр 29 компани, ТББ байгуулсан нь ил болжээ. Аялал жуулчлал, гадаад худалдаа, бизнесийн зөвлөгөө гэхчлэн салбар бүрт “Андискауред Монголиа”, “Дархан ургах наран зүг”, “Боорчи баатар”, “Адвант трейд” гэх мэт арван арваараа компани бүртгүүлсэн атлаа бүгдийг нь мэдүүлэгтээ нууцалсан байна. Эхнэрийнх нь нэр дээрх 20 гаруй компани, аж ахуйн нэгжийн ард С.Ганбаатар өөрөө гол зохион байгуулагч, удирдагч байдлаар оролцож байсан гэх баримтууд илэрч, хууль хяналтын байгууллагууд одоо нарийвчлан шалгаж байгаа аж.

“Уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортыг нэмэгдүүлэх боломж, эрсдэл” сэдвийн хүрээнд хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа

09 / 24 0 сэтгэгдэл 60 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооноос Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төсөлтэй холбогдуулан цуврал хэлэлцүүлэг зохион байгуулж байгаа билээ. Энэ хүрээнд өнөөдөр / 2025.09.24 / “Уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортыг нэмэгдүүлэх боломж, эрсдэл” сэдвээр Улсын Их Хурлын гишүүд, төрийн болон төрийн бус байгууллага, уул уурхайн салбарын аж ахуйн нэгж, эрдэмтэн судлаач, иргэдийн төлөөллийг оролцуулан хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа. Төсвийн байнгын хорооны дарга Х.Ганхуяг хэлэлцүүлгийг нээж хэлсэн үгэндээ, манай улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 26, аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний 75, экспортын орлогын 95, гадаадын хөрөнгө оруулалтын 74, улсын төсвийн орлогын 27 хувь нь уул уурхайн салбараас бүрдэж байгааг онцлов. Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төсөлд тус салбараас улсын төсөвт нийт 9.3 их наяд төгрөг төвлөрүүлэхээр төлөвлөснөөс 4.1 их наяд төгрөгийг ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрөөс, 3.2 их наяд төгрөгийг аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвараас бүрдүүлэхээр тусгасан байна гэв. Төмөр замын бүтээн байгуулалт, хилийн боомтуудын хүчин чадал, ашиглалт сайжирснаар уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортын тоо хэмжээ ирэх онд нэмэгдэхээр байгааг Байнгын хорооны дарга дурдав. Мөн төсвийн төсөлд 90 сая тонн нүүрс, 1.9 сая тонн зэсийн баяжмал, 20.0 тонн алт, 9.4 сая тонн төмрийн хүдэр экспортлохоор тусгасан байна гэлээ. Хэлэлцүүлэг Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Дашпүрэвийн “Уул уурхайн салбарын нөөц, олборлолт, үйлдвэрлэл, экспортын өнөөгийн байдал, цаашид авах арга хэмжээ”-ний талаарх илтгэлээр үргэлжлэв. Тус илтгэлд уул уурхайн салбарын хууль эрх зүйн орчныг сайжруулах чиглэлээр цаашид анхаарах асуудлыг хөндсөн байлаа. Тодруулбал, уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортыг эрчимжүүлэх чиглэлээр цаашид хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олголтыг хялбаршуулах, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг оновчтой тогтоох, төрийн өмчийн болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд, дотоодын баяжуулах боловсруулах үйлдвэрлэл эрхлэгчид биржээр дамжуулан бүтээгдэхүүн нийлүүлэх, эрдэс баялгийн салбарын орон нутагт ногдох үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх, уул уурхайн экспортын өсөлттэй холбоотойгоор шатахууны хангамжийн тогтвортой байдал, газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дотоодын түүхий эдээр хангах зэрэг асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай байна гэлээ. Дараа нь Эдийн засаг, хөгжлийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга И.Батхүү “Уул уурхайн экспортыг нэмэгдүүлэх боломж, тулгарч байгаа сорилтууд” сэдвээр илтгэл тавьсан. Тэрбээр нүүрсний үнэ унаснаас уул уурхайн салбарын орлого өнгөрсөн онтой харьцуулахад 13 хувиар буурсныг онцлоод э кспортын тээвэр, зохицуулалт, хил гаалийн нэвтрэлттэй холбоотой арга хэмжээ авснаар валютын нөөц тогтворжиж байгааг дурдав. Ялангуяа экспортыг нэмэгдүүлэхтэй холбоотойгоор гаалийн хяналт, үйл ажиллагаа, шат дамжлагыг хөнгөвчлөх, хүнд суртлыг арилгах чиглэлээр холбогдох журмыг шинэчилж, цахимжуулсан байна. Үргэлжлүүлэн Монголын уул уурхайн ассоциацийн Удирдах зөвлөлийн дарга Г.Батцэнгэл “Эрдэс баялгийн салбарт тулгамдаж буй асуудал” сэдвийн хүрээнд илтгэл танилцуулав. Тэрбээр Монгол Улсын нийт экспортын 90 гаруй хувийг уул уурхайн салбар бүрдүүлж байгаагаас нүүрс, зэсийн баяжмал, алт гэсэн гуравхан бүтээгдэхүүн нийт экспортын 80 гаруй хувийг дангаараа бүрдүүлж байгааг онцлон тэмдэглэв. Мөн тус салбарын хөгжил саарсан, экспортын гол нэрийн бүтээгдэхүүн болох нүүрсний үнэ унасан энэ цаг үед Сангийн сайдын 2019 оны 302 дугаар Аргачлал, журам батлах тухай тушаалыг шинэчилж, аргачлалыг хувийн хэвшлийн саналд үндэслэн сайжруулж, улмаар хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг саадгүй шилжүүлэхийг бодлогоор дэмжих шаардлагатай. Мөн Баялгийн сангийн бүрдүүлэлтийг ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн хувь, хэмжээг нэмэгдүүлж бүрдүүлэх боломжтой гэв. Хэлэлцүүлэгт оролцогчид уул уурхайн салбарын эрх зүйн орчин, тулгамдсан асуудал болон төсвийн орлого бүрдүүлэлтийг нэмэгдүүлэх талаар санал, бодлоо солилцон, байр сууриа илэрхийллээ. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа газрын тосны нөөц бүрдүүлэх сан байгуулахаар болсныг дурдаад үүнд хэчнээн төгрөг төлөвлөсөн талаар лавлав. Мөн “Засгийн газрын 2024 -2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр ” -т туссан 14 мега төслийн хэрэгжилтийн явцын талаар тодруулж, эдгээр нь төслүүд нь 2026 оны макро эдийн засаг, валютын нөөц, инфляц, эдийн засгийн өсөлтөд хэрхэн нөлөөлөх талаар тооцоо судалгаа хийсэн эсэхийг холбогдох яамдаас тодруулав хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

АБГББХ: НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын төлөөлөгчийн газар байгуулах тухай хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөн дэмжлээ

09 / 24 0 сэтгэгдэл 58 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо ны өнөөдрийн /2025.09.24/ хуралдаанаар Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын төлөөлөгчийн газар байгуулах тухай Монгол Улсын Засгийн газар, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага хоорондын хэлэлцээрийн төсл ийг зөвшилцөх асуудлыг хэлэлцэв. Хэлэлцээрийн төслийн талаар Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр танилцуулав. Тэрбээр, Монгол Улсын Засгийн газар, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага хооронд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын төлөөлөгчийн газрыг байгуулах тухай хэлэлцээр”-ийн төслийг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлэн, улмаар Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороонд зөвшилцөхөөр хүргүүлэх, дараагийн шатанд хэлэлцүүлэх болон Монгол Улсын Их Хурлаар соёрхон батлуулахаар энэхүү асуудлыг дэвшүүлж байгааг мэдээллийн эхэнд тодотгов. Монгол Улс анх 1973 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдөр Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (НҮБ-ын ХХААБ)-д гишүүнээр элсэж, өлсгөлөн, шим тэжээлийн дутагдлыг устгах, хүн амын хүнсний аюулгүй байдлыг хангах дэлхийн нийтийн зорилгод нэгдсэн байна. Сайд Ж.Энхбаяр, НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагаын тууштай хамтын ажиллагаа нь манай улсын зөвхөн хүнс, хөдөө аж ахуйн салбараар зогсохгүй бусад олон салбарын тогтвортой хөгжилд байнгын дэмжлэг үзүүлж ирсэн стратегийн чухал ач холбогдолтой байгууллага юм. Түүхэн товчооныг сөхөж үзвэл 1973 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс (БНМАУ)-ын Гадаад явдлын яамны сайд Лодонгийн Ринчин БНМАУ-ыг НҮБ-ын ХХААБ-ын гишүүн болох үед тус байгууллагын хүчин төгөлдөр байгаа Дүрэмд заасан үүргийг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөх, түүнийг дагаж биелүүлэх тухай “Хүлээн зөвшөөрөх бичиг” анх хүргүүлж байсан түүхтэй хэмээн танилцуулсан. Монгол Улсын холбогдох салбаруудад үзүүлэх дэмжлэг, тусламж, ажлын ачааллаас хамааран НҮБ-ын ХХААБ-ын Ерөнхий захирал Жак Диюф-ийн 2008 оны 08 дугаар сарын 11-ий өдрийн OCD-DG/08/1004 тоот ноот бичиг, Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуйн сайд Ц.Ганхуягийн 2008 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдрийн 1/2432 тоот хариу албан бичгээр НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух “Хөтөлбөрийн туслах”-ын албан тушаалыг бий болгох, үүнтэй холбогдон гарах зардал, нөхцөлийг хангахаар Харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгуулахаар харилцан тохиролцсон байна. Үүний дагуу 2009 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдөр Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Т.Бадамжунай, НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суугаа Төлөөлөгч Виктория Секитолеко нар дээрх нөхцөлийн дагуу Хүлээн авагч орны харилцан ойлголцлын санамж бичгийг байгуулжээ. Тус Харилцан ойлголцлын санамж бичгийн дагуу Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам нь НҮБ-ын ХХААБ-ын бүрэн тоноглож, тохижуулсан түрээсийн байр, харилцаа холбоо, цахилгаан, халаалт, цэвэр ус, унаа, нарийн бичгийн дарга, жолооч цалинжуулах болон бусад зардлыг бүрэн хариуцахаар тохирсон аж. Мөн Монгол Улсын Засгийн газар НҮБ-ын ХХААБ, түүний төлөөлөгч болон ажилтнуудад Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж буй олон улсын бусад байгууллага, түүний ажилтнуудын адил дархан эрх олгохыг зөвшөөрсөн байна. НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух Байнгын төлөөлөгчийн газрын хэмжээнд хүрсэн боловч олон улсын гэрээ, хууль эрх зүйн орчинд Монгол Улсын Засгийн газар, НҮБ-ын ХХААБ хооронд Суурин төлөөлөгчийн газар байгуулах тухай хэлэлцээргүй явсаар иржээ. Цаг үе, хүнс, хөдөө аж ахуй, байгаль орчин, эрүүл мэнд, уур амьсгалын өөрчлөлт, хүрээлэн буй орчин зэрэг олон салбарын олон улс болон дотоодын нөхцөл байдал, шаардлага хэрэгцээтэй уялдуулан өнөөдөр Монгол Улсын Засгийн газар болон НҮБ-ын ХХААБ хооронд НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух Суурин төлөөлөгчийн газрыг байгуулах тухай хэлэлцээрийг ийнхүү Монгол Улсын Их Хурлаар соёрхон батлах шаардлага үүссэн хэмээн сайд Ж.Энхбаяр тодруулсан. Тус хэлэлцээрийг байгуулснаар олон улсын гэрээ, хууль эрх зүйн хүрээнд НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсад суух Суурин төлөөлөгчийн газар нь НҮБ-ын ХХААБ-аас БНХАУ-д суугаа Төлөөлөгчийн газраас хамаарах бус, бие даасан статустай болох, НҮБ-ын ХХААБ-аас Монгол Улсын Засгийн газрын өмнө хүлээх үүрэг, хариуцлага нэмэгдэх юм байна. Хэлэлцээрийн төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийлсэн. УИХ-ын гишүүн Л.Энхнасан, Суурин төлөөлөгчийн газрыг Улаанбаатарт байгуулснаар Монгол Улсад хэрэгжүүлэх олон улсын төсөл хөтөлбөрийн тоо нэмэгдэх сайн талтайг тэмдэглээд, Суурин төлөөлөгчийн газарт Засгийн газраас үнэ төлбөргүй олгох байр, тоног төхөөрөмж, үйлчилгээний зардлын тооцооллыг хийсэн эсэх, энэхүү төлбөр төсөвт ачаалалтай өгөх эсэхийг тодруулсан юм. Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр, Монгол Улс НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагад 1973 онд гишүүн болсон ч манай асуудлыг Бээжингээс хамаардаг байсан. Тусгаар улсын хувьд олон улсын байгууллагуудаа өргөтгөх нь Монгол Улсад их ач холбогдолтой. НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн газрын дипломат эрх нь бусад олон улсын байгууллагуудтай адил байна. Эхний ээлжинд оффисын ширээ, сандал, харилцаа холбооны зориулалттай зардал гарна. Үүнийг Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны төсөвт суулгаад шийдвэрлэх асуудлыг Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцэн дэмжсэн. Нэг удаагийн зардал гарна. Нэг удаагийн захиргааны бага зэргийн зардлыг Монгол Улсад хэрэгжүүлж байгаа төсөл хөтөлбөрүүдийн ач холбогдолтой харьцуулах аргагүй. Тус байгууллагаас нийт 176.4 сая ам.долларын төсөл, хөтөлбөрийг Монгол Улсад хэрэгжүүлээд байна. Суурин төлөөлөгчийн газартай болсноор төсөл, хөтөлбөрийн тоо, хамрах хүрээ тэлэх боломжтой гэсэн хариулт өгсөн юм. УИХ-ын гишүүн Г.Очирбат, НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагаас хэрэгжүүлсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийн үр дүн, олон улсын байгууллагад гишүүнээр элссэний төлбөрийн талаар лавлаж байлаа. Сайд Ж.Энхбаяр, Монгол Улс НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагад 1973 онд гишүүнээр элссэнээс хойш гишүүнчлэлийн төлбөр буюу татвараа төлж ирсэн хэмээгээд, хүлээсэн үүргийн дагуу татвараа үргэлжлүүлэн төлнө хэмээсэн. Тус байгууллагаас сүүлийн 16 жилийн хугацаанд манай улсад 176.4 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийж, 163 төсөл, хөтөлбөрийг маш үр дүнтэй хэрэгжүүлсэн гэдгийг онцолсон. Хэлэлцээрийн төсөлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар, С.Эрдэнэболд нар үг хэлсний дараа санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хэлэлцээрийн төслийг зөвшөөрч, гарын үсэг зурах эрхийг Засгийн газарт олгохыг дэмжлээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.