Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанаар “Зүрх судасны үндэсний төв” байгуулахтай холбоотой Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхийг дэмжив

10 / 01 0 сэтгэгдэл 116 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо болон Төсвийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаан өнөөдөр 16 цаг 11 минутад эхэлж, нэг асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэв. Хамтарсан хуралдааныг Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны дарга Г.Тэмүүлэн даргалсан бөгөөд хуралдаанаар Засгийн газраас 2025 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр ирүүлсэн Монгол Улс, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төсөл”-ийн Зээлийн хэлэлцээрийн төслийн зөвшилцөх, эсэх асуудлыг хэлэлцэв. Хэлэлцээрийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн, Сангийн сайд Б.Жавхлан танилцуулав. “Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 2 дугаар зүйлд “Зүрх судасны үндэсний төвийг төрөлжүүлэн байгуулна” гэж, Монгол Улсын Хөгжлийн 2025 оны төлөвлөгөөний 3 дугаар зүйлд “Зүрх, судасны үндэсний төвийг барих” гэж тус тус заасныг сайд танилцуулгадаа онцлоод уг төслийг Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны 34.9 сая ам.долларын зээл болон Люксембургийн Их Гүнт Улсаас олгох 22.5 сая евро /26.4 сая ам.доллар/-ийн буцалтгүй тусламжийн хамтарсан санхүүжилтээр хэрэгжүүлэхээр төлөвлөн, хэлэлцээрийг хийгээд байна гэв. Уг хэлэлцээр нь Олон улсын гэрээний тухай хуулийн дагуу Монгол Улсын Их Хурлаар заавал соёрхон батлагдах гэрээ аж. Зээлийн баталгаат овернайт санхүүжилтийн хүү (SOFR) дээр 1.6 хувийн нэмэгдэлтэй, 18 жилийн хугацаанд эргэн төлөгдөх, үүнээс дөрвөн жил үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөгдөх нөхцөлтэй юм байна. Төсөл хэрэгжсэнээр зүрх судасны эмнэлгийн 120 ортой тусгай зориулалтын барилгыг шинээр барьж, тоног төхөөрөмжөөр бүрэн ханган ашиглалтад оруулах төдийгүй зүрх судасны төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн тусламж, үйлчилгээний хүртээмжийг хоёр дахин нэмэгдүүлж, жил бүр өсөн нэмэгдэж байгаа зүрх судасны өвчлөл, нас баралтын хэмжээг бууруулах ач холбогдолтойг Сангийн сайд танилцуулгадаа онцолсон. Дараа нь Эдийн засгийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Очирбат танилцуулав. Байнгын хороо 2025 оны 09 дүгээр сарын 29-ний өдрийн хуралдаанаараа уг асуудлыг хэлэлцээд Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхийг дэмжсэн байна. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг, Дав.Цогтбаатар, Ч.Номин, Дам.Цогтбаатар, Д.Батбаяр, Б.Заяабал, Х.Ганхуяг, Ж.Баясгалан, Ж.Батжаргал, Н.Алтанхуяг, С.Эрдэнэбат, Ц.Даваасүрэн нар асуулт асууж, санал хэлж, байр сууриа илэрхийлсэн. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулалт хэрэгтэйг ойлгож байгаа ч 120 ортой эмнэлгийг 34.9 сая ам.доллароор барих нь үндэслэлтэй эсэх, холбогдох тооцоо, судалгаа сайтар хийснийг лавлав. Сангийн сайд Б.Жавхлан хариултдаа, 1990 оноос хойш эрүүл мэндийн салбарт хэрэгжих гэж байгаа хамгийн үр дүнтэй хэлэлцээр нь энэ төсөл юм. Нийтдээ 57 сая еврогийн төслийн 40 хувь нь буцалтгүй тусламжаар хэрэгжих холимог санхүүжилттэйг тодотгов. Мөн Люксембургийн Их Гүнт Улсаас нийтдээ найман удаагийн буцалтгүй тусламжийн хүрээнд төслүүд хэрэгжүүлсний тав нь Улсын гуравдугаар төв эмнэлгийн зүрх судасны чиглэлээр эмч, эмнэлгийн ажилтнуудыг бэлтгэх, тоног төхөөрөмжөөр хангах гээд нийтдээ 40 гаруй сая еврогийн төсөл хэрэгжсэн байдаг. Иймд тус улсаас өмнөх төслүүд нь амжилттай хэрэгжсэн тул итгэл төрж, дахин буцалтгүй тусламж үзүүлж, уг эмнэлэгт хэрэгжүүлэх төслөө бүрэн дуусгахаар болсон гэлээ. Харин Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд гадны хөрөнгө оруулалт, зээл тусламжаар барьсан бүх эмнэлгүүдийн сайн, муу туршлагад тулгуурлан техник эдийн засгийн үндэслэлийг хийсэн гэсэн нэмэлт тайлбарыг өгөв. Мөн эмнэлгийн барилга гурван жилийн хугацаанд баригдах бөгөөд үргэлжлүүлэн үйл ажиллагааг нь хэвийн болгох, чадавхжуулах, бэхжүүлэх ажил нь хоёр жил, нийтдээ таван жилийн хугацаанд төсөл хэрэгжих юм гэлээ. Дараа нь Улсын Их Хурлын гишүүн Дав.Цогтбаатар хувийн хэвшлийнхэн зураг төслөө хийгээд, хөрөнгөө гаргаад барилга барих гэхээр зөвшөөрлөө авч чадахгүй гацаанд орох асуудал багагүй байгаа тул төсөл хэрэгжиж, эмнэлэг барих явцад холбогдох зөвшөөрлүүдийг нийслэлийн төрийн байгууллагууд өгөхгүй удааснаас хугацаа алдах вий хэмээн болгоомжлов. 2022 онд төслийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдох 15 төрлийн тусгай зөвшөөрлийг гаргуулж, Барилгын хөгжлийн төвөөр баталгаажуулсан. Тухайлбал, зураг төсөв, ажлын зураг, газрын сонголтоо хийсний зэрэгцээ эрсдэлийн менежментийн зөвлөх баг авсан гэдгийг Эрүүл мэндийн сайд хариултдаа тодотгов. Түүнчлэн төсөл дэмжигдэж, Улсын Их Хурлаар соёрхон батлагдвал сонгон шалгаруулалт зарлаад барилгын ажил эхлэхэд бэлэн гэлээ. Үргэлжлүүлэн Улсын Их Хурлын гишүүн Ч.Номин Монгол Улсын хэмжээнд хавдрын өвчнөөр нас барагсдын тоо өндөр байгаа ч зүрх, судасны өвчнөөр нас барж буй хүмүүсийн тоо үүнээс 20 гаруй хувиар илүү байна хэмээн судалгаанд тэмдэглэснийг дурдаад энэхүү төслийг яаралтай хийж, хэрэгжүүлэх нь зүйтэй гэв. Мөн тэрбээр буцалтгүй тусламжаар авах тоног төхөөрөмжид өөрчлөлт оруулах, орчин үеийн дэвшилтэд, шинэлэг тоног төхөөрөмжийг сонгох боломж бий эсэхийг лавлалаа. Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн буцалтгүй тусламжийн хүрээнд зөвхөн тоног төхөөрөмж авах биш, тэдгээрийг суурьшуулах, ашиглалтыг хэвийн болгох хүртэл эмч, ажилтнуудыг бэлтгэх, сургах үйл ажиллагаа хамаарна гээд төсөл хэрэгжиж, тоног төхөөрөмжөө авах үед орчин үеийн дэвшилтэд технологиос нэвтрүүлж болно гэв. Улсын Их Хурлын гишүүн Дам.Цогтбаатар энэхүү төслийг хэрэгжүүлснээр цаашлаад зүрх, судасны чиглэлийн сургалт судалгааны томоохон төв болгох хэтийн зорилго, чадавх байгаа эсэхийг тодруулахад Эрүүл мэндийн сайд, төсөл хэрэгжсэнээр зөвхөн Монгол Улсдаа биш бүсийн томоохон төв болох бүрэн боломжтой гэж байлаа. Мөн тэрбээр зүрх, судасны чиглэлийн олон эмнэлэг, төвүүдэд хийж чаддаггүй эмчилгээг Улсын гуравдугаар төв эмнэлгийн зүрх, судасны эмч нарын баг хийж байгаа төдийгүй Монголынхоо бусад эмнэлгийн эмч нарыг сургаж бэлтгэж байна. Гадны улсын иргэд ч тус эмнэлгийг зорин ирж, эмчлүүлдэг болсон гэж байлаа. Ингээд "Монгол Улс, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төсөл”-ийн Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшөөрч, гарын үсэг зурах эрхийг Засгийн газарт олгоё" гэдэг саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 67.6 хувь нь дэмжив хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

АБГББХ: Хуулийн төслүүдийг хэлэлцэж, гадаад зээл, тусламжийн хэрэгжилт, нөхцөл байдлын талаарх Сангийн сайдын мэдээллийг сонсов

10 / 01 0 сэтгэгдэл 91 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо өнөөдөр /2025.10.01/ хуралдаж Монгол Улсын 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсл ийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийлээ. Байнгын хороо хуулийн төслийг зүйл бүрээр нь хэлэлцэх үеэр УИХ-ын гишүүдээс асуулт, зарчмын зөрүүтэй саналын томьёолол гараагүй бөгөөд хуулийн төслийг хэлэлцсэн талаарх Байнгын хорооны санал, дүгнэлтээ Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хороонд хүргүүл эхээр тогтов. Мөн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд ийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг явуулав. Байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээн дэх байгууллагуудын ирэх оны төсөвтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Ч.Анар, Ирэх оны төсвийн төсөл дэх батлан хамгаалах чиглэл ээр х ий х арга хэмжээнүүд ойлгомжгүй байгаа нь Хөгжлийн бодлого , төлөвлөлтийн тухай хууль тай зөрчилдөж байгааг тодотгосон. Тэрбээр энэ салбарт ямар төсөл, хөтөлбөр хэрэгжих талаар тодруулсан. Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут, БХЯ-ны салбарын хөрөнгө оруулалтын асуудлууд нууцын зэрэглэлтэй гээд, төсвийн төсөлд оруулах хөрөнгө оруулалтын саналаа Сангийн яам, Эдийн засаг, хөгжлийн яаманд жагсаалтаар нууцын зэрэглэлтэй хүргүүлсэн гэсэн хариултыг өгсөн. Тэрбээр Зэвсэгт хүчний жанжин штабын урсгал зардлууд жаахан нэмэгдсэн ч бусад зардлууд дан хасах дүнтэй байгаа хэмээн тодотгоод, хөрөнгө оруулалтын зардал 67 тэрбум, үүнээс 36 орчим тэрбум нь анги салбартай холбоотой тоног төхөөрөмж, энхийг дэмжих ажиллагаанд шаардлагатай 16 орчим тэрбум төгрөгийн төсвийн төсөлд тусгасан гэлээ. Үлдсэн 31 орчим тэрбум нь анги байгууллагуудын бүтээн байгуулалтын ажилтай холбоотой зардлууд гэсэн мэдээллийг өглөө. УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэболд, Япон дахь ЭСЯ-ны барилгын нөхцөл байдал хүндэрсэн, ийм барилгатай гадаад орон дахь ЭСЯ-д олон байгааг онцлоод, хилийн чанадад байгаа дипломат алба хашиж байгаа хүмүүсийнхээ ажиллаж, амьдрах нөхцөлийг сайжруулах ямар арга хэмжээ авахаар төлөвлөснийг тодруулан асуув. Мөн тэрбээр дутуу дулимаг тоног төхөөрөмжтэй ажиллаж байгаа онцгой байдлын албан хаагчдын асуудлыг ирэх жилд хэрхэн шийдвэрлэх талаар лавлаж байлаа. Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг, Япон дахь ЭСЯ-ны барилгыг нураагаад буулгах хувилбар болоод төсөвт дарамт учруулахгүйгээр шийдэх гарцуудын талаар сүүлийн хэдэн жил ярилцаж байна. ЭСЯ-ны барилгыг буулгаад дахин барихад дор хаяж 30 сая ам.долларын зардал гарахаар байгаа. Ийм хэмжээний мөнгийг төсөвт суулгаагүй. Гадаад оронд дипломат төлөөлөгчийн 50 газар ажиллаж байгаа ч өөрийн байртай нь цөөхөн. Олон барилгад засвар хийх шаардлагатай байна. Өнгөрсөн жил хоёр газарт засвар хийсэн. Ирэх жил хэд хэдэн газар засвар хийхээр зардлуудаа тавиулаад байна. Ядаж жилд 1-2 барилгад засвар хийгээд явья гэсэн төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна гэсэн хариулт өгөв. Онцгой байдлын ерөнхий газрын дэд дарга Я.Гантөмөр, Өнөөдөр Монгол Улсад 171 гал унтраах анги ажиллах шаардлагатай ч 69 анги үүрэг гүйцэтгэж байна. Эрэн хайх аврах нэгж 66 байх ёстойгоос 51 анги салбар үүргээ гүйцэтгэж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар ОБЕГ-ын хангалт, хувцас хэрэглэл, тусгай зориулалтын техник, тоног төхөөрөмжийн хангалт 57 хувьтай байгаа. Энэ нь сүүлийн жилүүдтэй харьцуулахад өссөн ч хангалттай үзүүлэлт биш. Ийм учраас ой хээрийн түймрийн үед Засгийн газрын хоёр удаагийн тогтоолоор 11 тэрбум төгрөгийн техник, тоног төхөөрөмж, хувцас хэрэглэлийн хангалтыг нэмэн шийдвэрлэж өгсөн. Ирэх онд 29 тэрбум төгрөг төсөвлөөд байна. Үүнээс гадна Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжих 100 сая ам.долларын төслийн хүрээнд бид саналаа боловсруулаад Сангийн яаманд хүргүүлсэн. Төсөл хэрэгжсэнээр хангалтын хувь хэмжээ 80 хувьд хүрнэ гэсэн тооцоололтой байгаа гэсэн хариултыг өгөв. Хэлэлцүүлгийн үеэр гадаад улс оронд байгаа монгол иргэдэд туслах арга хэмжээ, 1970, 1980-аад оны барилга байшинтай зэвсэгт хүчний анги салбарын барилга байгууламжийн асуудал, онцгой байдлын алба хаагчдын ажиллах нөхцөл, гал унтраах машингүй байгаа орон нутгийн аврах ангийн асуудлыг хөндөж байлаа. УИХ-ын гишүүд асууж, байр сууриа илэрхийлсний дараа хуулийн төслүүдийг хэлэлцсэн талаарх Байнгын хорооны танилцуулгыг Төсвийн байнгын хороонд хүргүүл эхээр тогтов. Дараа нь г адаад зээл , тусламжийн хэрэгжилт, нөхцөл байдлын талаарх Сангийн сайдын мэдээллийг сонсов. Сангийн сайд Б.Жавхлан, Засгийн газрын өрийн нэрлэсэн үлдэгдэл 2025 оны хагас жилийн байдлаар 35.5 их наяд төгрөг буюу Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 39.5 хувьтай тэнцэж байна. Засгийн газрын өрийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд харьцуулсан харьцаа сүүлийн жилүүдэд тогтмол буурч байгаа бөгөөд Олон улсын валютын сангийн Өрийн тогтвортой байдлын шинжилгээгээр манай улс 2023 онд өндөр эрсдэлтэй гэж үнэлэгдэж байсан бол 2025 оны 06 дугаар сард хэвийн эрсдэлтэй үнэлэгдсэн гэлээ. Засгийн газрын зүгээс авч хэрэгжүүлж байгаа өрийн удирдлагын арга хэмжээ амжилттай хэрэгжиж байгаа нь Улсын Их Хурлаас баталсан Засгийн газрын өрийн удирдлагын дунд хугацааны стратегийн баримт бичгийг чанд мөрдөн, хэрэгжилтийг ханган ажиллаж байгаатай холбоотой хэмээгээд, Өрийн удирдлагын тухай хууль 2015 онд батлагдсанаас хойш Улсын Их Хурлаас нийт 4 удаагийн стратегийн баримт бичгийг батлаад байгаа бөгөөд хамгийн сүүлд 2025 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдөр Засгийн газрын өрийн удирдлагын 2026-2028 оны стратегийн баримт бичгийг нийт 4 зорилт, 9 арга хэмжээтэйгээр баталсан гэсэн мэдээллийг өгсөн. Энэхүү стратегийн баримт бичгийн зорилт, шалгуур үзүүлэлтийг мөрдөж ажиллан, өрийн зохицуулалтын арга хэмжээг авч хэрэгжүүлснээр дунд хугацаанд Засгийн газрын өр дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 40 орчим хувьд тогторжиж, гадаад үнэт цаасны төлбөрийн дарамт буурах, өрийн багцын зардал эрсдэлийн үзүүлэлтүүд сайжрах төсөөлөлтэй байна гэж Сангийн сайд мэдээллээ. Засгийн газрын өрийн хүүгийн төлбөрийн хувьд 2025-2028 онд дунджаар жил бүр 1.3 их наяд төгрөг төлөгдөхөөр байгаа бөгөөд хүүгийн зардал 2017 онд нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогын 14.5 хувьтай тэнцэж байсан бол 2025 онд 4.3 хувь, 2026 онд 4.1 хувь, дунд хугацаанд 3.5 хувьд хүрч тус тус буурахаар байна. Ийнхүү өрийн зардал буурсан нь 2017 оноос дотоод үнэт цаас гаргахыг хязгаарлаж, арилжааны нөхцөлтэй гадаад үнэт цаасны үлдэгдлийг бууруулж, хөнгөлөлттэй гадаад зээлийн эх үүсвэрийг түлхүү ашиглаж ирсэнтэй холбоотой гэв. Тодруулбал, өндөр хүүтэй, богино хугацаатай гадаад үнэт цаасыг зөвхөн дахин санхүүжилтийн зорилгоор арилжаалж, үлдэгдлийг бууруулах бодлого баримталсны үр дүнд Засгийн газрын гадаад өрд эзлэх арилжааны нөхцөлтэй гадаад үнэт цаасны хэмжээ 2017 онд 45.7 хувь байсан бол 2024 онд 28.6 хувь болж буурчээ. Ийнхүү Засгийн газрын өрийн ДНБ-д эзлэх хэмжээ тогтмол буурч, богино болон дунд хугацааны төлбөрийн хуваарийг жигдлэн, өрийн удирдлагын стратегийн баримт бичгийг тууштай мөрдөж байгааг олон улсын байгууллагууд онцгойлон авч үзэж буй аж. Тухайлбал, Олон улсын зээлжих зэрэглэл тогтоогч “Фитч”, “Эс энд Пи”, “Мүүдиз” байгууллагууд Монгол Улсын Зээлжих зэрэглэлийг 10 жилийн дараа буюу 2024 онд “В+, тогтвортой” түвшинд хүргэж нэмэгдүүлсэн бол Фитч (Fitch) агентлагаас 2025 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдөр Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг “B+, тогтвортой” түвшинд хэвээр хадгалах шийдвэр гаргаснаа зарлажээ. Мөн Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас 2025 оны 6 сард Монгол улсын зээлийн эрсдэлийн үнэлгээг 7 дугаар түвшнээс 6 дугаар түвшин болгон сайжруулсан. Дээрх олон улсын байгууллагууд Монгол улсын зээлжих зэрэглэлийг сайжруулсан гол шалтгаануудын нэг нь “Засгийн газрын өрийн удирдлагыг оновчтой хэрэгжүүлсэн, гадаад өрийн дарамтыг бууруулсан” болохыг тайландаа цохон тэмдэглэсэн гэлээ. Монгол Улсын Засгийн газар 1991 оноос хойш нийт 348 төсөл, хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх зорилгоор 9.1 тэрбум ам.доллартой тэнцэх хэмжээний зээлийн хөрөнгийг авч ашигласан бөгөөд үүнээс 6.0 тэрбум ам.доллартой тэнцэх хэмжээний хөрөнгийг төслийн зээлд буюу 308 төсөл, арга хэмжээ хэрэгжүүлэхэд зарцуулсан бол төсвийн дэмжлэгийн зориулалтаар нийт 3.1 тэрбум ам.долларын 40 хөтөлбөрийн зээлийн хөрөнгийг авч ашигласан аж. Сүүлийн 30 гаруй жил авч ашигласан зээлийг бүтцээр нь харвал, Монгол Улс 1991-1999 онуудад нийт 1.3 тэрбум ам.долларын эдийн засгийн шилжилтийн үеийн хүндрэлийг даван туулах зорилготой зээл авч байжээ. Харин 2000-2009 онуудад дэд бүтэц бий болгох, дулааны цахилгаан станцыг шинэчлэх, авто зам болон төмөр зам барих, нийтийн аж ахуй болон агаарын тээврийн дэд бүтцийг бий болгох чиглэлээр нийт 1.5 тэрбум ам.долларын зээлийг авч ашигласан байна. Сүүлийн 15 жилийн хугацаанд Улаанбаатар хотын суурьшлын бүсийг тэлэх, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хийх боломжгүй өндөр өртөг бүхий томоохон дэд бүтэц, бүтээн байгуулалтын төсөл, арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр гадаад төслийн зээл авч ашигласан бөгөөд тухайлбал Япон улсын зээлээр “Шинэ олон улсын нисэх онгоцны буудал барих төсөл”, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын зээлээр “Төв цэвэрлэх байгууламж барих төсөл”, “Улаанбаатар-Хөшигийн хөндийн шинэ нисэх онгоцны буудлын хурдны автозам барих төсөл”, “Яармагийн болон Замын цагдаагийн гүүр барих төслүүд”, “Гацуурт-Налайхын автозамын төсөл”, Азийн Хөгжлийн банкны зээлээр “Баруун бүсийн босоо тэнхлэгийн авто замыг хөгжүүлэх, хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр”, Дэлхийн банкны зээлээр эрчим хүчний алдагдал бууруулах, шинэчлэл хийсэн “Эрчим хүч-1,2 төсөл” зэрэг томоохон төслүүдийг амжилттай хэрэгжүүлээд байна гэж Сангийн сайд мэдээлэлдээ дурдав. Өнөөдрийн байдлаар 2014 оноос эхлэн гэрээ, хэлэлцээр нь байгуулагдсан, Монгол Улсын Их Хурлаар соёрхон батлагдсан нийт 19.9 их наяд төгрөгийн амлалтын дүн бүхий гадаад зээл, тусламжийн 96 төсөл хэрэгжиж байгаа бөгөөд үүнээс 6.3 их наяд төгрөг буюу 31.6 хувийг өнгөрсөн хугацаанд ашигласан, үлдсэн 13.6 их наяд төгрөг буюу 68.4 хувь нь ашиглагдаагүй байна. УИХ-аас 2025 онд нийт 1.9 их наяд төгрөгийн зээл, тусламжийн ашиглалтыг 2025 оны төсвийн тухай хуулиар батласан. УИХ-аар баталсан хэлэлцээрүүдийг хэрэгжүүлэхэд гадаад зээлийн ашиглалтаа нэмэгдүүлэх асуудал хамгийн тулгамдаж байгаа асуудал болоод байна гэлээ. Нийт хэрэгжиж буй зөвхөн зээлийн төслүүдийг авч үзвэл 500.0 тэрбум төгрөгөөс дээш төсөвт өртөгтэй 5 төсөл байгаа бөгөөд 2025 онд батлагдсан нийт гадаад зээлийн ашиглалтын 57 хувийг уг төслүүд дангаараа эзэлж байгаа аж. 2020 оноос хойших нөхцөл байдлыг харвал Гадаад зээлийн ашиглалтын батлагдаж буй нийт хэмжээ ашиглаагүй үлдэгдэлийн 12 орчим хувьд байгаа нь цаашид гадаад зээлийн ашиглалтын талаар бодлогын шинэчлэл хийх зайлшгүй шаардлага байгааг харуулж байна хэмээгээд дээрх бодлогын арга хэмжээг авахгүй бол нэг төслийн хэрэгжих хугацаа дунджаар 5-10 жил хойшлох, зардал нэмэгдэх, хүүгийн төлбөр болон зээлийн үйлчилгээний төлбөр өсөх, төслүүдийн үр өгөөж, эдийн засгийн үр ашгийг хүртэх хугацаа хойшлох бодит эрсдэлтэй байна гэж үзэж буйгаа илэрхийллээ. Иймд УИХ-ын 2024 оны 81, 54 дүгээр тогтоолуудын дагуу зээлийн хөрөнгийн зарцуулалтын үр ашгийг нэмэгдүүлэх, зээлийн хөрөнгийг зөвхөн бодит эдийн засгийн салбарт чиглүүлэх, үр ашиггүй зөвлөх үйлчилгээ, урсгал зардлыг бууруулах, төслүүдийг эрэмблэх талаар дараах арга хэмжээнүүдийг авч хэрэгжүүлж байна хэмээгээд үүнд санхүүжилтийг шилжүүлэх, хэмнэлтийн зарчим буюу нэгдсэн төсөл хэрэгжүүлэх нэгжид шилжүүлэх, цахим шилжилт, бодлогын шинэчлэлийн талаар танилцуулав. Сангийн сайдын мэдээлэлтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ. Хуваалцах:

Монгол-Вьетнамын парламентын бүлгийн гишүүд БНСВУ-ын Үндэсний Ассамблейн Тэргүүн дэд дарга Чан Куанг Фыөнг тэргүүтэй төлөөлөгчидтэй уулзлаа

10 / 01 0 сэтгэгдэл 66 үзсэнe

Улсын Их Хурлын гишүүн, Монгол-Вьетнамын парламентын бүлгийн дарга Ж.Баярмаа болон бүлгийн гишүүд өнөөдөр /2025.10.01/ Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улсын Үндэсний Ассамблейн Тэргүүн дэд дарга Чан Куанг Фыөнг тэргүүтэй төлөөлөгчидтэй уулзлаа. Уулзалтын эхэнд Монгол-Вьетнамын парламентын бүлгийн дарга Ж.Баярмаа энэ оны есдүгээр сарын 02-нд тохиосон Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улс тунхагласны түүхт 80 жилийн ойн баярын мэнд хүргэж, уулзаж буйдаа баяртай байгаагаа илэрхийлэв. Тэрбээр Монгол, Вьетнамын уламжлалт найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагаа өнгөрсөн хугацаанд тууштай өргөжин гүнзгийрч ирсэнд сэтгэл хангалуун байна гээд, Монгол, Вьетнамын ард түмэн хүнд бэрх үед бие биедээ дэмжлэг туслалцаа үзүүлж ирсэн уламжлалтайг тодотгов. Манай улсаас Ази тив, түүний дотор Зүүн Азид явуулж буй гадаад бодлогод Вьетнам Улс онцгой байр суурь эзэлдэгийг тэрбээр дурдаад, Монгол Улс Вьетнам Улстай улс төрийн яриа хэлэлцээг идэвхжүүлж, хамтын ажиллагааны цар хүрээг өргөжүүлэн бэхжүүлэхийн төлөө байдгийг онцлов. Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улсын Үндэсний Ассамблейн Тэргүүн дэд дарга Чан Куанг Фыөнг яриандаа хоёр улсын хууль тогтоох дээд байгууллагын харилцаанд парламентын бүлгүүд гүүр болохоос гадна хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагааны гүүр болохыг хүсэж байна хэмээлээ. Ялангуяа Иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцааг бэхжүүлж шинэ түвшинд хүргэхий н төлөө байгаагаа уламжилж, энэ хүрээнд хийгдэхээр төлөвлөсөн ажил, арга хэмжээний талаар санал асууж, ярилцлаа. Хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагаанд хууль тогтоох дээд байгууллага болох парламент хоорондын хамтын ажиллагаа чухал үүрэг гүйцэтгэж ирснийг Монгол-Вьетнамын парламентын бүлгийн дарга Ж.Баярмаа онцолсон бөгөөд парламент хоорондын бүх түвшний харилцан айлчлалын давтамжийг хадгалах нь манай хоёр улсын улс төрийн харилцан итгэлцэл, ойлголцлыг бэхжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой гэв. Мөн тэрбээр Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улс хөгжлийн бодлогын тэргүүлэх чиглэлдээ хууль, эрх зүйн орчныг хэрхэн бүрдүүлж, улс орны эдийн засгийн өсөлтийг хангах, иргэдийн аж амьдралыг сайжруулж, нийгмийн олон асуудлыг шийдвэрлэхэд гадны улс орнуудаас хөрөнгө оруулалт татах чиглэлээр оновчтой ямар бодлого баримталсан талаар туршлага солилцохыг хүслээ. Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Идэрбат хоёр улсын худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлэхэд дотоодын үйлдвэрлэлийг олон улсын стандартад нийцүүлэхийн чухлыг дурдав. Улсын Их Хурлын гишүүн П.Батчимэг Монгол Улсын эдийн засаг хэдийгээр уул уурхайгаас хамааралтай ч хүнс, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл, түүхий эдийн бэлтгэн нийлүүлэлт, худалдаа, үйлчилгээний салбар манай улсын хөгжлийн бүхий л үе шатанд нийгэм, эдийн засагт голлох байр суурь эзэлж ирсэн хэмээгээд с албарын хэмжээнд хүний нөөцийн дутагдалтай байгаа тул энэ хүрээнд хамтран ажиллах боломж бий хэмээсэн . Энэхүү уулзалтаар талууд худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт, боловсрол, аялал жуулчлалын чиглэлээр хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх талаар санал солилцсон бөгөөд эдийн засаг, худалдааны эргэлтийг сайжруулахад хоёр улс хамтын хүчин чармайлт гаргах нь чухал гэдэгтэй санал нийлж байгаагаа Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улсын Үндэсний Ассамблейн Тэргүүн дэд дарга Чан Куанг Фыөнг илэрхийллээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

ТБХ:Хөрөнгө борлуулсан, шилжүүлсний орлогод ногдуулах албан татвартай холбоотой асуудлаар ажлын хэсэг байгуулав

10 / 01 0 сэтгэгдэл 49 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны өнөөдрийн /2025.10.01/ хуралдаанаар “Ажлын хэсэг байгуулах тухай” Байнгын хорооны тогтоолын төслийг хэлэлцсэн. Нийтийн ашиг сонирхлыг хөндсөн тодорхой асуудлаар гаргасан иргэдийн өргөдлийн дагуу хөрөнгө борлуулсан, шилжүүлсний орлогод ногдуулах албан татвартай холбоотой хуулийн биелэлтийг хянан шалгах, санал, дүгнэлт боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах, эсэх талаар гишүүд асуулт асууж, санал хэлэв. Гишүүд орон сууц нь хүний анхдагч хэрэгцээ гэдгийг тодотгоод цаашид анх удаа байр авч буй иргэдийг татвараас чөлөөлөх, харин арилжааны зориулалтаар 2, 3 дахь орон сууцаа авч байгаа хүмүүст татвар ногдуулах талаар судлах, гарц гаргалгаа олох, мөн жилдээ хэдийн хэрийн үнэлгээтэй үл хөдлөхийн хөрөнгийн борлуулалт хийгдэж, үүнээс улсад хэчнээн төгрөгийн орлого төвлөрдгийг илүүтэй лавлав. Ажлын хэсгээс "Орон сууцыг эзэмшиж байгаа хугацаанд тухайн иргэнд ямар ч татваргүй ногдуулдаггүй, 2.0 хувийн татвараас нь бүрэн чөлөөлдөг. Гэхдээ тухайн иргэн байрандаа өөрөө амьдарсан уу, эсвэл ах дүүсдээ түрээсэлсэн үү, бүр хүнгүй байсан уу гэдгийг байраа зарах үед нь татварын байгууллага тодорхойлоход тун хүндрэлтэй байдаг" хэмээн хариулж байлаа. Монгол Улсын хэмжээнд 2024 оны байдлаар нийт 41149 үл хөдлөх хөрөнгө борлуулсан статистикт үзүүлэлт байдгаас 32933 нь орон сууц байсан. Мөн нийт 5.7 их наяд төгрөгийн үнэлгээ бүхий үл хөдлөх хөрөнгө борлуулснаас 4.6 их наяд төгрөг нь орон сууцны борлуулалт эзэлдэг. Энэ хүрээнд 115.4 тэрбум төгрөгийн татвар төлөгдсөнөөс 93.7 хувийг нь орон сууцтай холбоотой татвар эзэлдэг гэсэн тайлбарыг ажлын хэсгээс өгөв. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Булгантуяа үл хөдлөх хөрөнгүүдийнхээ үнэлгээний суурь асуудлыг эхлээд ярих шаардлагатай гээд Сангийн яам холбогдох хуулийн төслөө боловсруулж, Улсын Их Хурлаар яаралтай хэлэлцүүлэхийг анхааруулж байлаа. Мөн Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах, үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээтэй холбоотой хууль эрх зүйн орчныг сайжруулах нь зүйтэй гэсэн санал хэлсэн. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэн ажлын хэсэг холбогдох хууль тогтоомжууд, татвартай холбоотой нөхцөл шалтгаанууд, уг асуудалтай холбоотой төрийн болон хувийн хэвшлийнхэнтэй уулзаж, асуудлыг өргөн хүрээнд нарийн судлахад онцгойлон анхаарч, ажиллахыг хүслээ. Ингээд Нийтийн ашиг сонирхлыг хөндсөн тодорхой асуудлаар гаргасан иргэдийн өргөдлийн дагуу хөрөнгө борлуулсан, шилжүүлсний орлогод ногдуулах албан татварын асуудалтай холбогдох хуулийн биелэлтийг хянан шалгах, санал, дүгнэлт боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай Байнгын хорооны тогтоолын төслийг батлахыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 78.9 хувь нь дэмжлээ. Байнгын хорооны тогтоолын төсөлд уг ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг ахалж, Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Батбаяр, Р.Батболд, Б.Заяабал, Б.Мөнхсоёл, П.Мөнхтулга, Ч.Номин, Б.Түвшин, Да.Цогтбаатар нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулахаар тусгасан байв хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанаар “Зүрх судасны үндэсний төв” байгуулахтай холбоотой Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхийг дэмжив

10 / 01 0 сэтгэгдэл 104 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо болон Төсвийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаан өнөөдөр 16 цаг 11 минутад эхэлж, нэг асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэв. Хамтарсан хуралдааныг Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны дарга Г.Тэмүүлэн даргалсан бөгөөд хуралдаанаар Засгийн газраас 2025 оны 08 дугаар сарын 26-ны өдөр ирүүлсэн Монгол Улс, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төсөл”-ийн Зээлийн хэлэлцээрийн төслийн зөвшилцөх, эсэх асуудлыг хэлэлцэв. Хэлэлцээрийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн, Сангийн сайд Б.Жавхлан танилцуулав. “Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 2 дугаар зүйлд “Зүрх судасны үндэсний төвийг төрөлжүүлэн байгуулна” гэж, Монгол Улсын Хөгжлийн 2025 оны төлөвлөгөөний 3 дугаар зүйлд “Зүрх, судасны үндэсний төвийг барих” гэж тус тус заасныг сайд танилцуулгадаа онцлоод уг төслийг Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны 34.9 сая ам.долларын зээл болон Люксембургийн Их Гүнт Улсаас олгох 22.5 сая евро /26.4 сая ам.доллар/-ийн буцалтгүй тусламжийн хамтарсан санхүүжилтээр хэрэгжүүлэхээр төлөвлөн, хэлэлцээрийг хийгээд байна гэв. Уг хэлэлцээр нь Олон улсын гэрээний тухай хуулийн дагуу Монгол Улсын Их Хурлаар заавал соёрхон батлагдах гэрээ аж. Зээлийн баталгаат овернайт санхүүжилтийн хүү (SOFR) дээр 1.6 хувийн нэмэгдэлтэй, 18 жилийн хугацаанд эргэн төлөгдөх, үүнээс дөрвөн жил үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөгдөх нөхцөлтэй юм байна. Төсөл хэрэгжсэнээр зүрх судасны эмнэлгийн 120 ортой тусгай зориулалтын барилгыг шинээр барьж, тоног төхөөрөмжөөр бүрэн ханган ашиглалтад оруулах төдийгүй зүрх судасны төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн тусламж, үйлчилгээний хүртээмжийг хоёр дахин нэмэгдүүлж, жил бүр өсөн нэмэгдэж байгаа зүрх судасны өвчлөл, нас баралтын хэмжээг бууруулах ач холбогдолтойг Сангийн сайд танилцуулгадаа онцолсон. Дараа нь Эдийн засгийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Очирбат танилцуулав. Байнгын хороо 2025 оны 09 дүгээр сарын 29-ний өдрийн хуралдаанаараа уг асуудлыг хэлэлцээд Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхийг дэмжсэн байна. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг, Дав.Цогтбаатар, Ч.Номин, Дам.Цогтбаатар, Д.Батбаяр, Б.Заяабал, Х.Ганхуяг, Ж.Баясгалан, Ж.Батжаргал, Н.Алтанхуяг, С.Эрдэнэбат, Ц.Даваасүрэн нар асуулт асууж, санал хэлж, байр сууриа илэрхийлсэн. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулалт хэрэгтэйг ойлгож байгаа ч 120 ортой эмнэлгийг 34.9 сая ам.доллароор барих нь үндэслэлтэй эсэх, холбогдох тооцоо, судалгаа сайтар хийснийг лавлав. Сангийн сайд Б.Жавхлан хариултдаа, 1990 оноос хойш эрүүл мэндийн салбарт хэрэгжих гэж байгаа хамгийн үр дүнтэй хэлэлцээр нь энэ төсөл юм. Нийтдээ 57 сая еврогийн төслийн 40 хувь нь буцалтгүй тусламжаар хэрэгжих холимог санхүүжилттэйг тодотгов. Мөн Люксембургийн Их Гүнт Улсаас нийтдээ найман удаагийн буцалтгүй тусламжийн хүрээнд төслүүд хэрэгжүүлсний тав нь Улсын гуравдугаар төв эмнэлгийн зүрх судасны чиглэлээр эмч, эмнэлгийн ажилтнуудыг бэлтгэх, тоног төхөөрөмжөөр хангах гээд нийтдээ 40 гаруй сая еврогийн төсөл хэрэгжсэн байдаг. Иймд тус улсаас өмнөх төслүүд нь амжилттай хэрэгжсэн тул итгэл төрж, дахин буцалтгүй тусламж үзүүлж, уг эмнэлэгт хэрэгжүүлэх төслөө бүрэн дуусгахаар болсон гэлээ. Харин Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд гадны хөрөнгө оруулалт, зээл тусламжаар барьсан бүх эмнэлгүүдийн сайн, муу туршлагад тулгуурлан техник эдийн засгийн үндэслэлийг хийсэн гэсэн нэмэлт тайлбарыг өгөв. Мөн эмнэлгийн барилга гурван жилийн хугацаанд баригдах бөгөөд үргэлжлүүлэн үйл ажиллагааг нь хэвийн болгох, чадавхжуулах, бэхжүүлэх ажил нь хоёр жил, нийтдээ таван жилийн хугацаанд төсөл хэрэгжих юм гэлээ. Дараа нь Улсын Их Хурлын гишүүн Дав.Цогтбаатар хувийн хэвшлийнхэн зураг төслөө хийгээд, хөрөнгөө гаргаад барилга барих гэхээр зөвшөөрлөө авч чадахгүй гацаанд орох асуудал багагүй байгаа тул төсөл хэрэгжиж, эмнэлэг барих явцад холбогдох зөвшөөрлүүдийг нийслэлийн төрийн байгууллагууд өгөхгүй удааснаас хугацаа алдах вий хэмээн болгоомжлов. 2022 онд төслийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдох 15 төрлийн тусгай зөвшөөрлийг гаргуулж, Барилгын хөгжлийн төвөөр баталгаажуулсан. Тухайлбал, зураг төсөв, ажлын зураг, газрын сонголтоо хийсний зэрэгцээ эрсдэлийн менежментийн зөвлөх баг авсан гэдгийг Эрүүл мэндийн сайд хариултдаа тодотгов. Түүнчлэн төсөл дэмжигдэж, Улсын Их Хурлаар соёрхон батлагдвал сонгон шалгаруулалт зарлаад барилгын ажил эхлэхэд бэлэн гэлээ. Үргэлжлүүлэн Улсын Их Хурлын гишүүн Ч.Номин Монгол Улсын хэмжээнд хавдрын өвчнөөр нас барагсдын тоо өндөр байгаа ч зүрх, судасны өвчнөөр нас барж буй хүмүүсийн тоо үүнээс 20 гаруй хувиар илүү байна хэмээн судалгаанд тэмдэглэснийг дурдаад энэхүү төслийг яаралтай хийж, хэрэгжүүлэх нь зүйтэй гэв. Мөн тэрбээр буцалтгүй тусламжаар авах тоног төхөөрөмжид өөрчлөлт оруулах, орчин үеийн дэвшилтэд, шинэлэг тоног төхөөрөмжийг сонгох боломж бий эсэхийг лавлалаа. Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн буцалтгүй тусламжийн хүрээнд зөвхөн тоног төхөөрөмж авах биш, тэдгээрийг суурьшуулах, ашиглалтыг хэвийн болгох хүртэл эмч, ажилтнуудыг бэлтгэх, сургах үйл ажиллагаа хамаарна гээд төсөл хэрэгжиж, тоног төхөөрөмжөө авах үед орчин үеийн дэвшилтэд технологиос нэвтрүүлж болно гэв. Улсын Их Хурлын гишүүн Дам.Цогтбаатар энэхүү төслийг хэрэгжүүлснээр цаашлаад зүрх, судасны чиглэлийн сургалт судалгааны томоохон төв болгох хэтийн зорилго, чадавх байгаа эсэхийг тодруулахад Эрүүл мэндийн сайд, төсөл хэрэгжсэнээр зөвхөн Монгол Улсдаа биш бүсийн томоохон төв болох бүрэн боломжтой гэж байлаа. Мөн тэрбээр зүрх, судасны чиглэлийн олон эмнэлэг, төвүүдэд хийж чаддаггүй эмчилгээг Улсын гуравдугаар төв эмнэлгийн зүрх, судасны эмч нарын баг хийж байгаа төдийгүй Монголынхоо бусад эмнэлгийн эмч нарыг сургаж бэлтгэж байна. Гадны улсын иргэд ч тус эмнэлгийг зорин ирж, эмчлүүлдэг болсон гэж байлаа. Ингээд "Монгол Улс, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төсөл”-ийн Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшөөрч, гарын үсэг зурах эрхийг Засгийн газарт олгоё" гэдэг саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 67.6 хувь нь дэмжив хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв

Польш-Монголын парламентын бүлгийн дарга, гишүүдтэй УИХ-ын гишүүн Э.Бат-Амгалан уулзлаа

09 / 30 0 сэтгэгдэл 49 үзсэнe

Бүгд Найрамдах Польш Улсын Сеймийн гишүүн, парламент дахь Польш-Монголын парламентын бүлгийн дарга, Төлөөлөгчдийн тэргүүн Станислав Горчыца тэргүүтэй төлөөлөгчдийн албан ёсны айлчлал хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна. Хоёр улсын Засгийн газар хооронд байгуулсан Нөхцөлт зээлийн ерөнхий хэлэлцээрийн хүрээнд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалан зочид төлөөлөгчидтэй өнөөдөр (2025.09.30) уулзаж, санал солилцлоо. Тэрбээр эртнээс харилцаатай манай хоёр улсын хамтын ажиллагаа өргөжин тэлж, иж бүрэн түншлэлийн хэмжээнд хүрсэн явдалд талархаж байгаагаа илэрхийллээ. Польш Улсын Сеймийн гишүүн, Польш-Монголын парламентын бүлгийн дарга, Төлөөлөгчдийн тэргүүн Станислав Горчыца , Монгол Улс дахь айлчлалын хүрээнд холбогдох яамдын сайдуудтай уулзахаар товлосноо танилцуулаад, Улаанбаатар хот шиг ийм их хурдтай барилгажилт явагдаж байгаа хоттой урьд өмнө таарч байгаагүй гэв. Аливаа улс орны хөгжил, хөгжиж буй үзүүлэлтийг барилгын крануудаар хэмждэг жишигтэйг Польш Улсын Сеймийн гишүүн, Польш-Монголын парламентын бүлгийн дэд дарга Марэк Жонса онцлов. Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалан, хоёр улсын Засгийн газар хооронд 2017 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдөр байгуулсан хэлэлцээрийн хүрээнд 14 томоохон төсөл, хөтөлбөр хэрэгжиж байгаагаас барилгын салбарын зарим гүйцэтгэлийг энэ онд багтаан дуусгах чиглэл өгсөн. Польш улсын Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлийн хөрөнгөөр Увс, Завхан, Баян-Өлгий, Говьсүмбэр, Дорнод аймагт цэвэрлэх байгууламж барих төслийг эхлүүлсн ээс зөвхөн Дорнод аймгийн хэрэгжээгүй үлдсэн нь асуудал дагуулж байна хэмээн танилцууллаа. Тэрбээр, энэ ажлын гүйцэтгэгчээр БНПУ-ын " Мелиорекс" ХХК шалгарч, гэрээ байгуулан эхний санхүүжилтээ авсан боловч ажил гүйцэтгээгүй. Яамны зүгээс ихэд хүлээцтэй хандаж ирсэн ч цаашид амжилттай хэрэгжсэн бусад хөтөлбөрийг тайлагнах, хоёр улсын хооронд нөхцөлт зээлийн гэрээг сунгахад саад учруулж болзошгүй. Иймд хоёр улсын найрсаг харилцааг хэвээр хадгалж, асуудлыг анхааралдаа авч, дэмжлэг үзүүлэхийг хүссэн юм. Польш Улсын Сеймийн гишүүн, Польш-Монголын парламентын бүлгийн дэд дарга Марэк Жонса, уг асуудалд манай хоёр улсын гадаад харилцааны яам, элчин сайд нар анхаарал хандуулж ажиллах болно гэдгийг илэрхийллээ. Уулзалтад Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Монгол-Польшийн парламентын бүлгийн дарга Ж.Золжаргал, Бүгд Найрамдах Польш Улсын Сеймийн гишүүн, Парламент дахь Польш-Монголын парламентын бүлгийн гишүүн Эва Колоджией, Бүгд Найрамдах Польш Улсын Сенатын гишүүн, Парламент дахь Польш-Монголын парламентын бүлгийн гишүүн Кажимеж Клэйна, Монгол Улсаас Бүгд Найрамдах Польш Улсад суух Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Н.Оюундарь, Бүгд Найрамдах Польш Улсын Гадаад харилцааны яамны Олон талт харилцааны газрын захирал Агата Дуда-Плоника болон Польш Улсын Сеймийн Тамгын газар, Монгол Улсын Их Хурлын Тамгын газар, яамдын төлөөлөл байлцлаа гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

Монгол, Польш хоёр улсын парламентын бүлгүүд хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэхээр санал солилцлоо

09 / 30 0 сэтгэгдэл 53 үзсэнe

Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Улсын Их Хурал дахь Монгол-Польшийн парламентын бүлгийн дарга Ж.Золжаргал, бүлгийн гишүүдийн хамт өнөөдөр (2025.09.30) Бүгд Найрамдах Польш Улсын Сеймийн гишүүн Станислав Горчыца тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтын эхэнд УИХ-ын гишүүн Ж.Золжаргал, Польш-Монголын парламентын бүлгийн гишүүд хамгийн сүүлд 2018 онд манай улсад айлчилснаас хойш талууд ийнхүү өргөн бүрэлдэхүүнтэй уулзаж буйд баяртай байгаагаа илэрхийлэв. Тэрбээр, хоёр улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны түүхт 75 жилийн ойн хүрээнд төрийн тэргүүн нар харилцааг Иж бүрэн түншлэлд хүргэж, ирэх таван жилийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг нарийвчлан тогтсоны дагуу цаашдын бодит өгөөж, үр дүнг эрэлхийлэн ажиллаж байна хэмээлээ. Түүнчлэн эдийн засаг, худалдаа, хөдөө аж ахуй, шинжлэх ухаан, технологи зэрэг хамтын ажиллагааны тэргүүлэх чиглэлүүдийн хүрээнд байгуулсан Харилцан ойлголцлын санамж бичгүүд, улс төрийн яриа хэлэлцээг бодитоор хэрэгжүүлж, ажил хэрэг болгоход парламентын бүлгүүд хоорондын хамтын ажиллагаа чухал түлхэц болох учиртайг тодотголоо. Ялангуяа эдийн засгийн хамтын ажиллагааг эрчимжүүлж, хоёр орны харилцааны бэлгэ тэмдэг болохуйц томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хамтран хэрэгжүүлэх эрмэлзэлтэй байгаагаа онцлов. Энэ хүрээнд хоёр улсын Засгийн газар хоорондын эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хамтарсан комиссын хуралдааныг түүхт ойн хүрээнд товлох талаар санал солилцсон юм. Бүгд Найрамдах Польш Улсын Сеймийн гишүүн, парламент дахь Польш-Монголын бүлгийн дарга Станислав Горчыца найрсаг дотно угтан авсан бүлгийн гишүүдэд талархал илэрхийлээд Монгол Улсын Их Хурал, Польшийн Сеймийн хамтын ажиллагаа тэртээ 1989 оноос эхлэлтэйг онцоллоо. Тэрбээр, өнгөрсөн хугацаанд хууль тогтоох байгууллага хооронд хэрэгжсэн албан айлчлал, яриа хэлэлцээний түүхэн товчоог сөхөөд, цаашид давтамжийг ойртуулж, парламентын бүлгүүд хоорондын уулзалтыг хоёр жил тутамд нэг удаа зохион байгуулах саналыг дэвшүүлсэн юм. Уулзалтын үеэр талууд Засгийн газар хооронд байгуулсан нөхцөлт зээлийн ерөнхий хэлэлцээрийн хүрээнд хэрэгжсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийн үр дүн болон цаашдын зорилтот ажлуудын талаар дэлгэрэнгүй ярилцлаа. Уг хэлэлцээрийн хүрээнд одоогоор таван аймагт ус цэвэршүүлэх байгууламж барих, онцгой байдал болон яаралтай түргэн тусламжийн зориулалт бүхий тоног төхөөрөмжийн төслүүд амжилттай үргэлжилж байгаа бөгөөд Орхон аймагт хэрэгжүүлж буй хатуу хог хаягдлыг боловсруулах үйлдвэрийн явцтай парламентын бүлгийн гишүүд биечлэн танилцахаар төлөвлөж байгаа юм. УИХ дахь Монгол-Польшийн парламентын бүлгийн дэд дарга Б.Заяабал, хоёр улсын олон талт харилцаа улам бүр өргөжин тэлж байгаад баяртай байна гээд Польш Улсын аж үйлдвэржсэн туршлага, эдийн засгаа төрөлжүүлсэн бодлогын шийдлүүдээс харилцан суралцах хүсэлтэй байгаагаа уламжлав. Харин УИХ-ын гишүүн Г.Лувсанжамц хэлэхдээ, тус улс эдийн засгийн реформыг амжилттай хэрэгжүүлснээр өдгөө нэг хүнд ногдох ДНБ-ий хэмжээгээр үсрэнгүй урагшилж, аж үйлдвэрлэлд суурилсан эдийн засгийн өсөлтийг бий болгож чадсаныг онцоллоо. Уулзалтад оролцогчид төрийн өмчит компаниудын менежментийг сайжруулж, үр өгөөжийг нэмэгдүүлсэн тус улсын сайн туршлагыг тодотгохын зэрэгцээ ашигт малтмал, уул уурхайн салбарын эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох талаар нээлттэй санал солилцохоор тогтов хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

Монгол, Лаосын парламентын бүлгүүд хоёр орны хууль тогтоох түвшин дэх харилцаа, хамтын ажиллагааг хадгалж, өргөжүүлэхээ илэрхийлэв

09 / 30 0 сэтгэгдэл 52 үзсэнe

Монгол Улсын Их Хурал дахь Монгол-Лаосын парламентын бүлгийн урилгаар Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос Ард Улсын Үндэсний Ассамблейн гишүүн, Үндэсний ассамблей дахь Лаос-Монголын парламентын бүлгийн дарга Вонгсак Пантавонг тэргүүтэй төлөөлөгчид Монгол Улсад 2025 оны 09 дүгээр сарын 29-нөөс 10 дугаар сарын 05-ны өдрүүдэд албан ёсны айлчлал хийж байна. Айлчлалын хүрээнд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Улсын Их Хурал дахь Монгол-Лаосын парламентын бүлгийн дарга Д.Жаргалсайхан, Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, тус бүлгийн дэд дарга Б.Пунсалмаа, Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, бүлгийн гишүүн С.Зулпхар, С.Одонтуяа, Р.Сэддорж нар өнөөдөр (2025.09.30) зочид төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа. Монгол-Лаосын парламентын б үлгийн дарга Д.Жаргалсайхан зочдыг манай оронд айлчилж ирсэнд талархал илэрхийлээд, хоёр улсын хууль тогтоох дээд байгууллагуудын найрамдлын бүлгийн уулзалт нь хоёр улс дипломат харилцаа тогтоосны 63 жилийн түүх, Улаанбаатар хотноо Элчин сайдын яамаа байгуулсны 44 дэх жилийн ойн дээр болж байгаад, урьд өмнөх өндөр, дээд хэмжээний харилцан айлчлалуудын үр дүнг хадгалж, парламент хоорондын хамтын ажиллагааг ахиулахад хувь нэмэр оруулна гэдэгт итгэлтэй байна гэв. Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос Ард Улсын Үндэсний Ассамблейн гишүүн, Үндэсний ассамблей дахь Лаос-Монголын парламентын бүлгийн дарга Вонгсак Пантавонг үзэсгэлэнт Монгол орондоо урьсан явдалд парламентын бүлэгт талархахын зэрэгцээ ирэх оны эхээр бүлгийн дарга болон гишүүдийг Лаос улсад айлчлан ирэхийг урив. Тэрбээр, Лаос Ард Улс Ковид-19 цар тахлын хор уршгаар эдийн засгийн сорилттой тулгарсан ч хүчин чармайлт гаргасны үр дүнд эдийн засгийн өсөлтөө тогтвортой нэмэгдүүлж эхэлсэн. Цаашид улам өсгөх төлөвлөгөөтэй. Үүнд Транс-Азийн төмөр замын нэгээхэн хэсэг буюу БНХАУ-тай холбогдсон төмөр замын бүтээн байгуулалт сайнаар нөлөөлнө. Өндөр хурдны галт тэргээр бараа таваар тээвэрлэх, улс хоорондын зам тээврийн сүлжээ хөгжил авчирна. Үүнд танай улс хамтрах боломжтой. Хэдийгээр манай хоёр улс 60 гаруй жилийн түүхтэй найрсаг харилцаатай ч зам тээврийн асуудлаас шалтгаалсан бэрхшээл үүсдэг. Цаашид үүнийг арилгах шаардлагатай. Хоёр орны хууль тогтоох байгууллагуудын хувьд өмнөх найрсаг харилцааг хадгалж, нэгнээ дэмжиж ажиллах, олон улсын түвшинд харилцан дэмжих бодлого баримтлах саналтай байна хэмээн онцлон тэмдэглэсэн юм. Ноён Вонгсак Пантавонг, Лаос Ард Улс 2025 онд Үндсэн хуулиа шинэчилж, Засгийн газрын 17 яамыг 13 болгон цомхотгохоор болсон. Үндэсний ассамблей 164 гишүүнтэй. Гишүүдийн 21,9 хувь нь буюу 34 эмэгтэй. Хууль батлах, өөрчлөлт оруулах, улс орны эдийн засаг, нийгмийн төлөвлөгөө батлах, шүүх засаглалын үйл ажиллагааг төлөвлөх, Үндсэн хууль болон бусад хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавих гэсэн гурван үндсэн чиг үүргийг хэрэгжүүлдэг. Хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хянах эрх, үүрэг нь гагцхүү Үндэсний ассамблейд хадгалагддаг. Ирэх онд 10 дахь удаагийн сонгуулийг орон нутгийн сонгуультай хамтатган явуулна. Лаос Ард Улс тусгаар тогтнолоо тунхагласны 50 жилийн ойг 12 дугаар сарын 25-ны өдөр тохиож байгаа хэмээн танилцууллаа. Найрамдлын билэг тэмдэг болгож “Монгол-Лаос найрамдал” эмнэлгийг Сиенгхуан мужид байгуулж, нарийн мэргэжлийн эмч, эмнэлгийн мэргэжилтнүүдийг ажиллуулан, Лаос эмч нарыг чадавхжуулсан явдалд талархдаг гэлээ. Энэ удаагийн айлчлалын бүрэлдэхүүнд БНАЛАУ-ын Үндэсний Ассамблейн гишүүн, Үндэсний Ассамблей дахь Лаос-Монголын парламентын бүлгийн гишүүн, Салаван мужийн иргэдийн хурлын дарга Сихенг Хомсумбат, Үндэсний Ассамблейн гишүүн, Эдийн засаг, технологи, байгаль орчны байнгын хорооны орлогч дарга Каммуан Сумсихапаняа, Үндэсний Ассамблей дахь парламентын хоёр талын харилцааны газрын дэд дарга Ниткео Камми, Үндэсний Ассамблей дахь Лаос-Монголын парламентын бүлгийн даргын туслах Сайпон Кампенгсай нар багтаж, мөн бизнес, хувийн хэвшлийн салбарын төлөөлөл дагалдан явааг танилцууллаа. Хоёр улсын парламентуудын бүлгийн уулзалтад БНАЛАУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Хунгээв Сугсавад, БНАЛАУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайдын яамны гуравдугаар нарийн бичгийн дарга Манномэг Сулифон, Монгол Улсын Их Хурлын Тамгын газрын төлөөлөл байлцав гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

"РАПИД ХУРД" ХОРООЛЛЫН ЗҮҮН ТАЛААС УРАГШ "РИВЕР ГАРДЕН" ХОТХОН РУУ ХОЁР ЭГНЭЭ БҮХИЙ ХОЛБООС АВТО ЗАМ БАРИНА

09 / 30 0 сэтгэгдэл 103 үзсэнe

Хан-Уул дүүргийн 15 дугаар хороо, "Рапид Хурд" хорооллын зүүн талд "Хүннү 2222" хороолол болон "Ривер гарден" хотхон руу чиглэсэн хоёр эгнээ бүхий холбоос авто зам барина. Тус авто замыг ашиглалтад оруулснаар Махатма Гандигийн гудамжнаас урагш Нийслэл хүрээ өргөн чөлөө хүртэл саадгүй зорчих, төв замын ачааллаас хуваалцах боломж бүрдэх юм. Энэ хүрээнд авто замын трасст өртсөн хотхон, хорооллын СӨХ-д болон ААН-үүдтэй зөвшилцөөд байна. Энэ талаар НЗХГ-ын дарга Б.Одбаяр “Тухайн орчимд оргил ачааллын үеэр маш их түгжрэл үүсдэг. Иймд хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу нийтийн эрх ашгийг хангах зорилгоор "Рапид хурд" хороолол - "Орчид парк" - "Хүннү 2222" хороолол - "Ривер гарден" хотхон хүртэл хоёр эгнээ бүхий холбоос авто зам барина. Өнөөдрийн байдлаар тус холбоос замд өртөж буй хотхон, хорооллын сууц өмчлөгчдийн холбоодтой зөвшилцсөн. Мөн авто зам барихтай холбоотойгоор хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах үүднээс ерөнхий боловсролын 130 дугаар сургууль орчимд стандартын дагуу хурд сааруулагчийг байршуулна” гэв.

ЭЗБХ: Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхийг дэмжиж, ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнийг өөрчлөв

09 / 29 0 сэтгэгдэл 171 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хорооны өнөөдрийн (2025.09.29) хуралдаан гишүүдийн 56.3 хувийн ирцтэйгээр 17 цаг 17 минутад эхэлж, дөрвөн асуудал хэлэлцэхээр тогтов. Монгол Улс, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төсөл”-ийн Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхөөр хэлэлцэж, энэ талаар Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн танилцуулав. Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, Монгол Улсын хөгжлийн 2025 оны төлөвлөгөөнд Зүрх судасны үндэсний төвийг байгуулахаар тусгасан. Энэ хүрээнд Засгийн газар Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төслийг Е вропын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны 34 . 9 сая ам.долларын зээл болон Люксембургийн Их Гүнт улсаас олгох 22 .5 сая евро буюу 26 . 4 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжийн хамтарсан санхүүжилтээр хэрэгжүүлэхээр төлөвлөн хэлэлцээр хийхээр болсон байна. Е вропын сэргээн босголт, хөгжлийн банкнаас санал болгож буй зээлийн хөрөнгө нь баталгаат овернайт санхүүжилтийн хувьсах хүү (SOFR) дээр 1.6 хувийн нэмэгдэлтэй, 4 жил үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөгдөх, 18 жилийн хугацаатай гэлээ. Тө слийн хүрээнд 120 ортой тусгай зориулалтын зүрх судасны эмнэлгийн барилгыг шинээр барьж , тоног төхөөрөмжөөр бүрэн ханган ашиглалтад оруулах бөгөөд төсөл хэрэгжсэнээр зүрх судасны төрөлжсөн , нарийн мэргэжлийн тусламж үйлчилгээний хүртээмжийг хоёр дахин нэмэгдүүлж , жил бүр өсөн нэмэгдэж байгаа зүрх судасны өвчлөл нас баралтын хэмжээг бууруулах ач холбогдолтой хэмээн сайд танилцууллаа. Зээлийн хэлэлцээрийн төслий н танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Р.Батболд, М.Бадамсүрэн, Б.Тулга, Д.Үүрийнтуяа, Б.Уянга, Г.Очирбат, Б.Заяабал, П.Батчимэг, Р.Сэддорж нар асуулт асууж салбарын сайд болон ажлын хэсгийг гишүүдээс хариулт, мэдээлэл авав. Тухайлбал, Монголын талаас хөрөнгө оруулалт хийх эсэхийг тодруулсан асуултад Ж.Чинбүрэн сайд хариулахдаа “Монголын талаас хөрөнгө оруулалт хийхгүй. Е вропын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны зээл болон Люксембургийн Их Гүнт улс ын буцалтгүй тусламж ийн санхүүжилтээр 15646 м2 талбайтай, 8 давхар 119 ортой эмнэлэг байгуулна. 80 энгийн ор, эмчилгээний 16 ор, эрчимт эмчилгээний 8 ор, мэс заслын 8 өрөө тэй байх ба з өвхөн шигдээс , харвалтыг эмчлэхээс гадна зүрх шилжүүлэн суулгах хагалгааг хийх боломжтой гэж төлөвлөж байна. Нийт санхүүжилтийн 52 орчим хувь нь барилгын хөрөнгө оруулалт байх бол үлдсэн нь тоног төхөөрөмжид зарцуулгадах тооцоотой байгаа” гэв. Эмч нарыг чадавхжуулах чиглэлд төслийн хөрөнгө оруулалтаас төсөвлөгдөх эсэхийг тодруулахад Улсын III төв эмнэлгийн зүрх судасны салбар бол 24 жилийн турш Люксембургийн Их Гүнт улс тай хамтран ажиллаж хүний нөөцийн бэлтгэл ажлыг хангалттай гүйцэтгэсэн гэдэг хариултыг сайд өгсөн. Үүний зэрэгцээ 21 аймаг , дүүргүүд тэй цахимаар хамтран ажиллах систем бий болго сноор ачааллтыг 56 хувиар бууруулаад байгаагаа хэлсэн. Төслийн санхүүжилтийн тодорхой хувийг хүний нөөцийг чадавхжуулах чиглэлээр зарцуулах юм байна. Барилгын төсөвт өртөг нэмэгдэх эсэх, эхлэх, дуусах хугацааг тодруулахад “2026 онд эхлээд 2032 онд ашилалтад оруулахаар төлөвлөсөн. ТЭЗҮ болон зураг төслийг өндөр нарийвчлалтай хийсэн учраас төсөвт өртөгт их өөрчлөлт орохгүй гэж тооцож байна. 66 метр өргөн , 23 . 5 метр өндөртэй барилга Улсын III төв эмнэлгийн хашаан дотор баригдана, менежментийн хувь нэг удирдлага тай байна” гэж хариулсан. Түүнчлэн гишүүд зээлийн хэлэлцээртэй холбоотой санхүүгийн зардлуудыг нарийвчлалтай, тодорхой тооцоололтойгоор танилцуулахыг Сангийн яамнаас шаардахыг зэрэгцээ зээлийн эргэн төлөлтийн нөхцөлтэй холбоотой тооцооллыг мэдээллийг тодруулж байсан. Эмнэлгийг Улсын III төв эмнэлгийн хашаан дотор барих нь нягтрал өндөртэй орчинд дахин нягтрал үүсгэх талаар тооцсон эсэхийг, тус төвд ажиллах мэргэжилтэн, хүний нөөцийн асуудл ыг давхар тооцох саналуудыг гаргаж, гадаадын зээл, тусламжийн ашиглалтыг эрчимжүүлж, үр өгөөжтэй байлгах чиглэлд холбогдох талууд анхаарал хандуулж ажиллахыг гишүүд сануулж байв. Ийнхүү гишүүд Зээлийн хэлэлцээрийн төс өлтэй холбогдуулан асуулт асууж, хариулт аван, холбогдуулан байр сууриа илэрхийлсний дараа санал хураалт явуулахад Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 60 хувь нь дэмжив. Монгол Улс, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Зүрх судасны үндэсний төв байгуулах төсөл”-ийн Зээлийн хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөх ийг дэмжсэн талаарх санал, дүгнэлтээ Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороонд хүргүүл эхээр болов. Дараа нь Засгийн газр аас 2025 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдөр ирүүлсэн Монгол Улс болон Азийн хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Санхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөр”-ийн төс лийг зөвшилцөх асуудлыг хэлэлцэж, Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн төслийн талаар хуралдаанд танилцуулав. Монгол Улсын урт , дунд хугацааны хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн баримт бичигт тусгагдсан хүн бүрд чанартай боловсрол эзэмших эрх, тэгш боломж бүрдүүлэх, эрүүл мэндийн чанар хүртээмжийг нэмэгдүүлж , үр дүнтэй тогтолцоог хөгжүүлэх , гамшгаас сэргийлэх үндэсний болон орон нутгийн чадавхыг бэхжүүлэх , гамшигт тэсвэртэй дэд бүтцийг бий болгох зорилтын хүрээнд Азийн хөгжлийн банкны хөнгөлөлттэй зээлийн эх үүсвэрээс дөрвөн т өслийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлө сөн байна. Нэгдүгээрт, Засгийн газраас 2 0 2 6 оны г “Б оловсролыг дэмжих жил ” болгон зарласантай холбоотойгоор боловсролын салбарт тулгамдаж буй сургууль, цэцэрлэгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, сургалтын анги дүүргэлтийг бууруулж , хүүхд үүдийн суралцах орчныг сайжруулах зорилгоор 130 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр 31 сургууль , 9 цэцэрлэг барьж байгуулах юм байна . Энэ нь “ Эдийн засгийн хүндрэлийн үед боловсролын чанар хүртээмжийг сайжруулах төс өл”- ийн хоёр дахь үе шат аж. Хоёрдугаарт, техникийн болон мэргэжлийн боловсролын чанарыг хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлтэд нийцүүлэх , а жиллах хүчний хомсдол үүсээд байгаа салбаруудад чиглэсэн мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэх зорилгоор 20 сая ам.доллар ын хөнгөлөлттэй зээлээр мэргэжлийн болон техникийн боловсролын сургалтын байгууллагын тогтолцоог орчин үеийн технологид суурилсан бэхжүүлэх , Монгол Улсын ажиллах хүчний ур чадварыг хөгжүүлэх төс лийг хэрэгжүүлэх аж. Гуравдугаарт, улсын хэмжээнд яаралтай болон эрчимт эмчилгээний дэд бүтцийг өргөжүүлэн шинэчлэх , х от, хөдөөгийн ялгааг арилгаж, түргэн тусламжийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор 225 сая ам.доллар ын хөнгөлөлттэй зээлээр аймгуудын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах эрчимжүүлэх төсөл хэрэгжүүлнэ хэмээн Ж.Чинбүрэн сайд танилцуулав. Дөрөвдүгээрт, гамшгийг сөрөн тэсвэрлэх үндэсний чадавхыг бэхжүүлэх , онцгой байдлын байгууллагын гамшигтай тэмцэх, эрэн хайх, аврах, хор уршгийг арилгах, хойшлуулшгүй сэргээн босгох чадавхыг нэмэгдүүлэх зорилгоор 100 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр Монгол У лс дахь гамшгийг сөрөн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх төслийг санхүүжүүлэхээр тус тус төлөвлө сөн байна. Азийн хөгжлийн банктай байгуул ах Санхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөрийн зээлийн ерөнхий нөхцөлийн хувьд хөнгөлөлттэй эх үүсвэрийн зээл нь тогтмол 2 хув ийн хүүтэй , 25 жилийн хугацаатай , э хний 5 жилд үндсэн төлбөрөөс чөлөө лөгдөх аж. Энгийн эх үүсвэрийн зээл нь 5 . 15 хувийн хөвөгч хүүтэй, 25 жилийн хугацаатай, эхний 5 жилд үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөгдөх бөгөөд 0 . 15 хув ийн хөрөнгө нөөцлөн баталгаажуулсны шимтгэлтэй хэмээн Ж.Чинбүрэн сайд танилцуулав. С анхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөрийг байгуулснаар Азийн хөгжлийн банк н аас Монгол Улсад олгох зээлийн эх үүсвэрийг баталгаажуулж төсөл , арга хэмжээний санхүүжилтийг шуурхай шийдвэрлэх боломжийг бүрдүүл нэ гэдгийг тэрбээр танилцуулгынхаа төгсгөлд дурдсан. Эрүүл мэндийн сайдын танилцуулсан С анхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөрий н танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Р.Батболд, П.Батчимэг, М.Бадамсүрэн, Д.Үүрийнтуяа, Б.Уянга, Б.Тулга, Г.Очирбат, Г.Лувсанжамц, Н.Батсүмбэрэл, Л. Соронзонболд нар асуулт асууж, хариулт авсан. Мөн хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан байр сууриа илэрхийллээ. Тухайлбал, 130 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр 31 сургууль , 9 цэцэрлэг барьж байгуулах боломжтой эсэхийг тодруулахад ажлын хэсгээс “ 320 - 960 хүүхдийн суудалтай сургуул иуд, 100-аас 150 ортой цэцэрлэгүүд байгуулах боломжтой. У лсын төсвөөр баригд даг дундаж өртгөөр тооцсон бөгөөд нийслэлд хэрэгжих төслүүдийн газар чөлөөлөлттэй холбоотой зардлуудыг нийслэл гаргаж байгаа . Монгол Улс энэ хүрээнд дэд бүтц ийн шаардлагатай зарим хөрөнгө оруулалтыг хий нэ” гэдэг хариулт өгсөн. Зөвхөн барилга барих нь үр дүн гарахгүй, үүний хамт хүний нөөц, менежмент гээд дагалдах олон асуудлыг цогцоор нь шийдэх шаардлагатай байдгийг анхаарах ёстой гэдэг саналыг хэлж байсан. А ймгуудын эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулах эрчимжүүлэх төс лийг 17 аймаг т хэрэгжүүлнэ, Ховд, Увс аймагт саяхан Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр эмнэлгийн өргөтгөл бариад , хагалгааны цоо шинэ хэсэг, яаралтай тусламж, түргэн эрчимт эмчилгээний тасгууд байгуулсан хэмээн Эрүүл мэндийн сайд мэдээлэл өгсөн. Т өсөл хэрэгжүүлэхээс өмнө зөвлөх багууд бүх айм агт очиж түргэн тусламж ийн нөхцөл байдалтай нь танилцаж, шаардлагатай тоног төхөөрөмжийн судалгааг хийсэн гэлээ. Зарим аймагт түргэн тусламжийн автомашин буюу бүрэн тоноглогдсон явуулын эмнэлэг гэж ойлгож болохуйц машин багтсан гэдгийг тайлбарлаж байсан. Улсын хэмжээнд нэгдсэн яаралтай тусламжийн тогтолцоо бий болж байгаа гэлээ. Үргэлжлүүлэн Боловсролын яам болон ОБЕГ- аас холбогдох төслүүдтэй холбоотой тодруулга мэдээллийг гишүүдийн тодруулсны дагуу өгсөн юм. Төслийн хүрээнд нийлүүлэгдэж байгаа тоног төхөөрөмжийн үнэ ханш ид анхаарал хандуулах, эдийн засгийн үр ашигтай байхад анхаарах шаардлагатай гэдгийг гишүүд хэлэлцүүлгийн үеэр онцолж байлаа. З ээлийн хэлэлцээр гээд нөгөө талаас гүйцэтгэл хийдэг гэх шалтгаанаар өндөр өртөгтэй нийлүүлэлт хийж, эргээд зээл, хүүгээ төл өхөөр эдийн засгийн хувьд үр ашиггүй , алдагдал хүлээх эрсдэл бий гэдгийг сануулж байв. Ийнхүү хэлэлцэх явцад Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Тулга дөрвөн салбарт хэрэгжих 475 сая ам. доллар буюу бол 1 . 7 их наяд төгрөгийн төслүүд болохыг онцлоод, энэ талаар салбарын сайд нартай нарийвчлан ярилцаж, тодруулах шаардлагатай гэдэг үндэслэлээр Монгол Улс болон Азийн хөгжлийн банк хооронд байгуулах “Санхүүжилтийн ерөнхий хөтөлбөр”-ийн төс лийг зөвшилцөх хэлэлцүүлгийг хойшлуулах горимын санал гаргав. Энэ дагуу санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх буюу 65 . 2 хув ийн саналаар дэмжлээ. Хуралдаанаар “ Ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулах тухай ” Байнгын хорооны тогтоолын төс лийг хэлэлцэн баталлаа. Монголбанкны 2024 оны санхүүгийн тайланг сонссонтой холбогдуулан Монголбанкан дахь үндэсний баялгийн төрөлжсөн сангуудын хөрөнгийн зарцуулалт , үр дүнгийн талаар хяналт шалгалт хийж , санал , дүгнэлт гаргах , шаардлагатай бол У лсын Их Хурлын шийдвэрийн төсөл боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Эдийн засгийн байнгын хорооны 2025 оны 7 дугаар тогтоолоор байгуулсан . Монгол У лсын Их Хурлын тухай хуульд 2025 оны 0 7 дугаар сар ын 09-ний өдөр өөрчлөлт ор ж, Байнгын хороо болон Б айнгын хороодын бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт орсонтой холбогдуулан , мөн дээр х а жлын хэсгийн ахлагч У лсын Их Хурлын гишүүн О. Батнайрамдалын хүсэлтийг үндэслэн а жлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулах тухай тогтоолын төсл ийг боловсруулсан хэмээн Р.Сэддорж дарга танилцуулав. Тус ажлын хэсгийн ахлагчаар Улсын Их Хурлын гишүүн М.Бадамсүрэн, бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн О.Батнайрамдал, Н. Батсүмбэрэл, П. Батчимэг, Б. Жаргалан, Б. Заяабал, Ж. Алдаржавхлан, Р. Сэддорж нар ажиллахаар төсөлд тусгажээ. Байнгын хорооны даргын дээрх танилцуулгатай холбогдуулан гишүүд асуулт асуух, санал хэлэх шаардлагагүй хэмээн үзсэн тул батлах санал хураалт явуулахад гишүүд 65.2 хувийн саналаар дэмжив. Энэ өдрийн хуралдааны төгсгөлд Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд ийн хоёр дахь хэлэлцүүлг ийг явуулахаар товлосон байсан. Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Очирбат холбогдох сайд нараас тодруулах зүйл олон байгаа учраас хэлэлцүүлэгт Засгийн газрын гишүүдийг байлцуулах шаардлагатай хэмээгээд хэлэлцүүлгийг хойшлуулах горимын санал гаргав. Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 52.2 хувь нь Г.Очирбат гишүүний гаргасан горимын саналыг дэмжснээр Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд ийн хоёр дахь хэлэлцүүлг ийг хойшлуулж, хуралдаан өндөрлөв гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.