ТББХ: Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай саналыг хэлэлцэж эхэллээ

10 / 10 0 сэтгэгдэл 3 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо ны хуралдаан өнөөдөр 14.46 цагт 59.4 хувийн ирцтэйгээр эхэлж, Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах санал ыг хэлэлцлээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай саналыг УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг танилцуулав. Монгол Улсын Их Хурлын гишүүд бид Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Дөчин гуравдугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1.11 дэх заалтад заасан бүрэн эрхийнхээ дагуу дараах үндэслэлээр Монгол Улсын Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатарыг огцруулах саналыг гаргаж байна хэмээгээд үндэслэлүүдээ танилцуулав. Тэрбээр үндэслэлдээ Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Монгол Улсын Их Хурал болон Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдыг огцруулах асуудлыг болон Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдыг шинээр томилох асуудлыг танилцуулаагүй байхдаа Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдыг “томиллоо” гэж олон нийтэд албан ёсоор зарласан нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн болон Улсын Их Хурлын бүрэн эрхэд халдсан, Үндсэн хуулийн суурь зарчмыг хөндсөн, хууль дээдлэх зарчмыг зөрчсөн үйлдэл гэж үзэж байна. Засгийн газрын гишүүнийг томилох, огцруулахад Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчид урьдчилж танилцуулах нь төрийн эрх мэдлийн салаа мөчир болох институц хоорондын харилцаа төдийгүй, төрийн эрх мэдлийн хуваарилалт, төрийн эрх мэдэл хоорондын харилцан хяналт тэнцэлтэй байх зарчмыг хангаж байгаа явдал юм. Үүнийг үл ойшоон Ерөнхий сайдын “онцгой бүрэн эрхийнхээ” хүрээнд “Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдыг томиллоо” гэсэн нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн суурь зарчмын нэг болох төрийн эрх мэдэл хуваарилах зарчмыг алдагдуулж, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Гуравдугаар зүйлийн “…Монголын Ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, мөн сонгож байгуулсан төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаараа уламжлан энэхүү эрхээ эдэлнэ” гэснийг зөрчсөн үйлдэл болсон гэж үзэж байна гэлээ . УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг, Монгол Улсын Ерөнхий сайд нь Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн гишүүн, Засгийн газрын тэргүүн, төрийн өндөр хариуцлагатай албан тушаалтны хувьд олон нийтэд зориулж албан мэдэгдэл хийхдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Арван зургадугаар зүйлд заасан “... Гэм буруутай нь хуулийн дагуу шүүхээр нотлогдох хүртэл хэнийг ч гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож үл болно...” гэснийг, Дөчин есдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “... Ерөнхий сайд, Улсын Их Хурлын ба Засгийн газрын гишүүн ... хэн боловч шүүгчээс шүүн таслах үүргээ хэрэгжүүлэхэд хөндлөнгөөс оролцож болохгүй.” гэснийг тус тус зөрчин бусдын гэм бурууг тогтоосон агуулгатай мэдэгдэл хийснээрээ Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан Монгол Улсын шүүх эрх мэдлийн бүрэн эрхэд халдсан шинжтэй төдийгүй, Үндсэн хуульт ёс, хууль дээдлэх зарчмыг үгүйсгэж байна. Тодорхой хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлүүлэхээр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдыг томиллоо гэсэн агуулгатай түүний мэдэгдэл нь Монгол Улсын Ерөнхий сайдын албан тушаалын бүрэн эрхийг хэтрүүлсэн, шударга ёсны зарчмыг өөртөө ашигтай байдлаар сонгож ашигласан /selective justice/, Монгол Улсын Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын бүрэн эрхэд хамаарахгүй ажил үүргийг хариуцуулах шинжтэй байна. Ерөнхий сайдын энэхүү үйлдэл нь парламентын засаглалтай Үндсэн хуульт ёсыг гажуудуулах, “хүн” биш “хууль” засагладаг байх нийгмийн хүсэл зоригийн эсрэг жишиг болж үлдэх эрсдэлийг бий болголоо. Мөн Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 20 дугаар зүйлийн 3-т “Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүд Засгийн газрын үйл ажиллагааны үндсэн болон тодорхой хүрээний ажил эрхэлнэ. Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүний эрхлэх үндсэн хүрээний ажлыг энэ хуулиар, тодорхой ажлыг бусад хуулиар зохицуулна.” гэж заасантай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх, прокурор, мөрдөгч эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулахдаа Монгол Улсын Үндсэн хууль, энэ хууль, бусад хуулийн заалтыг чанд сахина.” гэж заасантай нийцэхгүй байна гэж танилцуулав. Тэрбээр, Монгол Улсын Засгийн газар 2025 оны 8 дугаар сарын 20-ны өдөр баталсан 55 дугаар тогтоолоороо нүүрс, төмөр, хайлуур жонш экспортлогч аж ахуй нэгж нь тухайн сардаа ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр /АМНАТ/ төлөхдөө бүтээгдэхүүний дөрөвний нэгийг уул уурхайн биржээр арилжаалсан тохиолдолд нийт экспортод гаргасан бүтээгдэхүүний АМНАТ ногдуулах борлуулалтын үнэлгээг биржээр борлуулсан үнэлгээгээр буюу бага үнээр тооцохоор зохицуулжээ. Ингэснээрээ тодорхой этгээдүүдэд давуу байдал үүсгэсэн, шударга бус өрсөлдөөнийг хөхиүлэн дэмжсэн, далд эдийн засгийг дэмжсэн, уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжаанаас ухарсан шийдвэр болсон байна. Мөн энэхүү тогтоол нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Татварын ерөнхий хууль, Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хууль, Ашигт малтмалын тухай хууль, Хууль тогтоомжийн тухай хууль, холбогдох бусад эрх зүйн акттай тус тус зөрчилдөж байна. Үүнээс гадна улсын төсөвт мөн төрлийн бүтээгдэхүүний АМНАТ-аас төвлөрүүлэх орлогыг бууруулах нөхцөлийг бүрдүүлж, улс орны эдийн засагт хохиролтой шийдвэр болсон төдийгүй Төсвийн тухай хуулийн 6.2.5-д “төсвийн жилийн дундуур орлого бууруулах, зарлага нэмэгдүүлэх үр дагавартай бодлогын аливаа шийдвэр гаргасан бол түүнийг дараагийн төсвийн жилээс хэрэгжүүлнэ” гэснийг зөрчиж Засгийн газар тогтоолоо баталсан байна. “Үндсэн хуульд хууль, зарлиг, төрийн байгууллагын бусад шийдвэр, нийт байгууллага, иргэний үйл ажиллагаа бүрнээ нийцсэн байвал зохино” гэсэн Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Далдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг баримтлан Үндсэн хуульт ёсыг хамгаалж, төлөөллийн, хууль тогтоох дээд байгууллага болох парламентын дархлааг бэхжүүлэх нь Монгол Улсын Их Хурлын гишүүдийн үүрэг юм. Иймд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүд бид Монгол Улсын Ерөнхий сайд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Гучин есдүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэг, Дөчин есдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, Арван зургадугаар зүйлийн 14 дэх заалтын холбогдох зохицуулалт болон Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хууль, Татварын ерөнхий хууль, Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн тухай хууль, Ашигт малтмалын тухай хуулийн холбогдох заалтыг заасныг зөрчсөн гэж үзэж, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Дөчин гуравдугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1.11 дэх заалтад заасан бүрэн эрхийнхээ дагуу Монгол Улсын Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатарыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавьж байна гэлээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай саналтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд Монгол Улсын Ерөнхий сайд, УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг нараас асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ. Ингээд ажлын цаг дууссан тул Байнгын хорооны дарга Ц.Сандаг-Очир хуралдааныг түр завсарлуулж, ирэх долоо хоногийн Даваа гарагт үргэлжлүүлэхээр болсныг мэдэгдлээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

Монгол-Кубын парламентын бүлгийн дарга Ө.Шижир БНКУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд Хорхе Феррер Родригестэй уулзлаа

10 / 10 0 сэтгэгдэл 4 үзсэнe

Улсын Их Хурлын гишүүн, УИХ дахь Монгол-Кубын парламентын бүлгийн дарга Ө.Шижир Бүгд Найрамдах Куба Улсаас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд Хорхе Феррер Родригесийг /2026.10.10/ хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтын эхэнд парламентын бүлгийн дарга Ө.Шижир хоёр улсын 65 жилийн түүхтэй уламжлалт найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагаа, эв нэгдэл, харилцан дэмжлэг хөгжиж ирснийг тэмдэглэв. Тэрээр Элчин сайд Хорхе Феррерийг ажиллах хугацаанд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Хөгжиж буй орнуудын 77-гийн бүлгийн дээд түвшний уулзалтад оролцохоор Куба Улсад айлчилсан бол Кубын Үндэсний Ассамблейн гишүүн Мариэла Кастро манай улсад зохион байгуулсан Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн чуулга уулзалтад оролцсон нь хоёр улсын түүхэнд тод мөр үлдээснийг онцлов. Эх орондоо удахгүй бүр мөсөн буцахтай нь холбогдуулан хүлээн авч байгаад Элчин сайд Хорхе Феррер парламентын бүлгийн дарга Ө.Шижирт талархал илэрхийлж, хоёр улсын уламжлалт найрсаг харилцаа цаашид ч улам өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байдгаа хэлэв. Мөн олон улсын харилцааны нөхцөл байдал, Ковид-19 халдварын дараах эдийн засгийн хямралаас үүдэж дэлхийн улсуудад тулгарсан нийтлэг сорилтыг давах Монгол Улсын бодлого эерэг үр дүнтэй байсныг тэмдэглээд Куба Улсын хувьд эдийн засгийн хямралаас улбаалан одоо бий болоод байгаа нийгмийн хямралуудыг давахад Монгол Улсын туршлага чухал гэв. Түүнийг Монгол Улсад ажиллах хугацаанд дэмжлэг үзүүлэн, хамтран ажилласанд Улсын Их Хурал дахь Монгол-Кубын парламентын бүлгийн дарга болон нийт гишүүдэд талархлаа илэрхийлж, цаашдын ажилд нь амжилт хүслээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

АЛБАН БЛАНК СОЛИГДОЖ, УИХ-Д ОГЦРУУЛАХ ХӨДӨЛГӨӨН ХУРЦДАВ

10 / 10 0 сэтгэгдэл 808 үзсэнe

УИХ-ын доторх "огцруулах фронт" эцсийн байдлаар хүчээ үзэж эхэллээ. Гуравхан хоногийн өмнө Д.Энхтүвшингийн бланк дээр эхэлсэн гарын үсэг цуглуулалт өнөөдөр шинэ дүр зурагтайгаар УИХ-д хүрч, улс төрийн дунд хүчний тэнцвэрт хүчтэй цохилт өглөө. Д.Энхтүвшингийн нэрээр эхэлсэн бичиг баримтыг шууд солиж, З.Мэндсайханы бланкаар гарын үсэг цуглуулсан нь улс төрийн "шатрын" хөдөлгөөн мэт хүчтэй мэдэгдэл болов. Өнөөдөр уг баримтыг УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяад өргөн барьснаар МАН-ын 34, АН-ын 31, бусад намын хоёр гишүүн нийт 67 гишүүн шууд дэмжлэг үзүүлжээ. Энэ алхам шуудхан хэлэхэд зүгээр нэг маяг биш. УИХ-ын даргыг огцруулах гэсэн хүчний ажиллагаа нууц биш, харин ил тод, дайрмаг үйлдэл болон хувирч байна. Өмнө нь “MCS-ийн хүн” гэж нэрлэгдэж байсан Д.Энхтүвшингийн бланк ашиглалтыг шууд сольж, улстөрийн хүчний байр суурийг гэнэтхэн өөрчлөх ийм алхам УИХ-д шуугиан дэгдээж буй нь маргаангүй.

ХЗДХ-ИЙН САЙДЫН ТОГЛОЛТ ИЛЧЛЭГДЭВ

10 / 10 3 сэтгэгдэл 10 003 үзсэнe

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар есдүгээр сарын 30-нд Б.Энхбаярыг ХЗДХ-ийн сайдаар томилно гэж зарласан ч, өнөөдрийг хүртэл УИХ-д тун ч сонин шалтгаанаар танилцуулагдаагүй. Харин өнөөдрийн чуулганаар Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудал хэлэлцэгдэхээр товлогдсон нь улс төрийн том “тоглолт”-ын анхны шат. Хамгийн шок мэдээ: Засгийн газар огцорвол, саяхан томиллоо гэж зарласан Б.Энхбаярын томилгоо “даший шог” болж хувирна. Өөрийн сайдын суудлаа ч мэдээгүй Л.Мөнхбаатар ч энэ тоглолтод оролцоно гэдэг нь үнэхээр улс төрийн шантааж, тогтворгүй байдал ямар хэмжээнд очсоныг илтгэнэ. Энэ бүх үйл явц нь УИХ, Засгийн газар, Ерөнхийлөгчийн хоорондын зохицуулалтгүй, дураараа шийдсэн тоглолт болж, ард түмэнд итгэл найдвар үлдээхгүй байгааг харуулж байна.

“МАН-ЫН ДОТООД ЗОДООН: ЗАСГИЙГ ХАМГААЛАХ УУ, ЭСВЭЛ ТҮЛХЭХ ҮҮ?”

10 / 10 1 сэтгэгдэл 420 үзсэнe

Хүчирхэг “бурханлаг шийдвэр” гэх нэрийн дор УИХ-ын танхим доторх шуугиан дахин дэгдлээ. П.Сайнзоригын тэргүүлсэн 50 шахам гишүүн нүүрс, төмөр, хайлуур жоншны экспортын татварын тогтоолыг шударга бус, далд эдийн засгийг дэмжсэн алхам хэмээн буруутгаж, Г.Занданшатарыг түлхэн унагахаар сэмхэн “өргөдөл”-өө дэд даргад өгчээ. Товчхондоо, уул уурхайн биржийн арилжаанд далд давуу эрх олгосон гэж үзсэн эдгээр гишүүд Засгийн газрын тэргүүнийг улс төрийн “шок”-д оруулахыг эрмэлзэж байна. Танхим доторх процесс хурдан, шахсан шигээ өрнөж байна. Өнөөдөр 14:00 цагт Төрийн байгуулалтын байнгын хорооноор эхэлж, 16:00 цагт чуулганаар үргэлжилнэ. Мэдээж, Б.Энхбаярын сайдын суудлын горилогчид энэ шуугианд бүдгэрсэн нь нүдэнд илхэн. Гишүүдийн шахалт, МАН доторх нууц “тоглоом”-ыг харахад тодорхой нэг бүлэглэл байр сууриа нэгтгэхээр шахаж байгаа нь мэдэгдэнэ. Харин Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх өнөөгийн нөхцөл байдлыг хараад “Ард түмнээ сонсооч” гэх шахалт шиг нөлөөлөх үү эсвэл өмнөх шигээ зогсолтгүй, ил тод байр сууриа илэрхийлэх үү гэдэг нь тун чухал асуулт болжээ. Г.Занданшатарын огцрох эсэх нь зөвхөн Засгийн газрын нэр хүнд биш, Ерөнхийлөгчийн стратегийн хариу үйлдлийг ч хэмжиж буй “тест”-д хувирч байгаа нь тодорхой. Хууль, тоо, хувь гишүүний байр суурь гээд бүх зүйл давхар давхар нягтлан, 84 гишүүн Ерөнхийлөгчийн хоригийг давах эсэхийг тооцож байна. Хэдий Засгийн газрыг огцруулах олонхи бэлэн байгаа ч Ерөнхийлөгчийн хариу үйлдэл бодитойгоор гишүүдийн шийдвэрт нөлөөлөх магадлал өндөр. Түүхийн жагсаалтыг сөхвөл, Ц.Элбэгдорж, Ж.Наранцацралтын Засгийн газар хамгийн богино настайд тооцогдож байсан бол Ж.Эрдэнэбатын Засгийн газар 426 хоногийн дараа огцорч, сүүлийн 20 жилийн хамгийн богино настай Засгийн газрыг бий болгожээ. Харин энэ удаа 100 хоногийн босгыг давмагц Засгийн газрыг унагавал, Г.Занданшатарын нэрээс илүү Ерөнхийлөгчийн стратеги нүдэнд тусна. МАН-ын дотоод хагарал улам томорч, намынх нь түүхэн муу жишгийг бататгах нь гарцаагүй. Өнөөдөр танхимд юу болох, Ерөнхийлөгчийн итгэлт хүн Засгийн газрыг хамгаалах уу, эсвэл МАН доторх зодооны талд ил тод байр сууриа үзүүлэх үү гэдэг нь зөвхөн цаг хугацааны асуудал. УИХ-ын танхим доторх энэ “улс төрийн театр” хэн нэгний нэрнээс илүүтэй хүч, стратеги, нууц бодлогын тэмцэл болж хувирсан нь тодорхой.

МОНГОЛЫН ӨСВӨРИЙН БОКСЫН ШИГШЭЭ БАГ БНХАУ-Д БОЛСОН ТЭМЦЭЭНҮҮДЭД 31 МЕДАЛЬ ХҮРТЛЭЭ

10 / 10 0 сэтгэгдэл 299 үзсэнe

Эдгээр тэмцээнүүдээс монгол өсвөрийн боксчид 13 алт, 11 мөнгө, 7 хүрэл, нийт 31 медаль хүртсэн байна. Тамирчдын дундаас А.Алтанзул гарамгай амжилт үзүүлж, өрсөлдөгчдөө илт давуу ялснаар тэмцээний шилдэг тамирчин-аар тодорсон юм.

“Г.ЗАНДАНШАТАРЫН ЗАСАГ ГАНЦ КНОПНЫ АМЬТАЙ”

10 / 10 2 сэтгэгдэл 469 үзсэнe

Сонгодог улс төрийн “тоглоомын самбар” өнөөдөр УИХ-д дэлгэгдэнэ. Хоёр талын хөзөр ил байна. Нэг талд Г.Занданшатарын Засгийн газар, нөгөө талд Ардчилсан нам. Товчхондоо өнөөдрийн чуулганаар Монголын төрийн хувь заяа биш, Ардчилсан намын “өөрийнхөөрөө байх эсэх” шийдэгдэнэ. 2016 оноос хойш амьсгал нь тасалдаж, бүлэгтэй үгүй нь мэдэгдэхгүй явсан АН өнөөдөр 42 суудалтай “амь оржээ”. Гэхдээ тоо өссөн ч нэр хүнд нь оршсон уу гэвэл эргэлзээтэй. Өмнөх хоёр парламентын турш АН бол эрх баригчдын хүссэн үедээ хөдөлдөг “тоглоомын дохиур” байсан. МАН-ынхны дохиураар М.Энхболдыг унагаж, цаашлаад намынхаа даргыг ч нураах “жүжигт” тоглож явсан АН-ынхан өөрсдөө ямар үнэ төлсөн бэ? Л.Болдын банк халаас дүүргэж, Ж.Батзандангийн ах суудал хадгалж, Ш.Адьшаа ажил амьдралаа болгожээ. Ингэж АН-ын нэр хүндийг хувийн ашиг хулгайлсан богино наймаанд сольсон. Гэхдээ энэ удаад өөр байна. Ө.Шижир, С.Цэнгүүн, П.Мөнхтулга гэх мэт хэнээс ч хараат бус, “хоолонд бус хошууны амтанд” итгэдэггүй шинэ үеийн дүрүүд гарч ирсэн. Тэдэнд нэгнийхээ өр шир, эрх баригчдын амлалт хоёр хоёулаа хамаагүй. Харин О.Цогтгэрэл Ерөнхийлөгчийн “сүүдэрт” орж, УДШ-ийн хурдаар намын даргаар батламжлагдаж, төрийн тэргүүний даалгавартай мэт аашилж буй дүр харагдана. Гэвч энэ удаад АН-ынхан зөвхөн нэг хүний амбиц бус, бүхэл бүтэн намын үнэ цэнийг шийдэх мөчтэй нүүр туллаа. Тэд нэгэнт Засгийн газрыг огцруулах бичигт гарын үсэг зурсан. Тэгэхээр өнөөдөр “зогсох уу, явах уу” гэдэг нь улс төрийн бус — нэр төрийн сорилт. Хэрвээ АН энэ удаа эрх баригчдын дотоод зодооны дуулианд “дайвж” орвол, ард түмний итгэлийг дахин авах найдвар тэднээс үүрд тасарна. МАН-ын хоёр “ахмад тоглогч” — Г.Занданшатар, Д.Амарбаясгалан нарын халаасанд багтах уу, эсвэл үнэхээр сөрөг хүчин шиг цээжээ дэлдэх үү гэдэг бол АН-ын хувь заяаг шатаах галаа өөрсдөө асаах эсэхийн тэнцвэр. Өнөөдөр парламентын танхимд АН-ын нэг кноп Монголын төрийн дараагийн зууны өнгийг тодорхойлно. Тэд энэ удаа “рок” байх цаг. Нам биш, зарчим; хүн биш, итгэл үнэмшил ярьдаг үеийн эхлэл энэ мөчөөс эхэлнэ.

“БАТТУЛГЫН СҮҮДЭРТ ‘АМИЛСАН’ НАМ, Д.ПҮРЭВДАВААГИЙН СААРАЛ СХЕМ”

10 / 10 0 сэтгэгдэл 359 үзсэнe

Сонгуулийн дараах улс төрийн “найр” намжиж амжаагүй байна. Гэвч УИХ-ын танхимд сууж буй зарим шинэ гишүүдийн ард юу өрнөсөн бэ гэдэг асуулт хариулт нэхэж эхэллээ. Тэдний нэг нь Даваахүүгийн Пүрэвдаваа. 🟪 АН-аас “өрх тусгаарласан” биш, стратегийн шилжилт үү? 2024 оны сонгуулийн өмнөхөн Д.Пүрэвдаваа Ардчилсан намаас гарч, өөрийн улс төрийн шинэ “оромж” болох Либерал Ардчилсан нам руу “нүүсэн”. Гэхдээ энэ нь энгийн нам солилт биш байлаа. Мэдээллийн эх сурвалжуудын хэлж буйгаар, тус намыг анх байгуулсан Б.Төмөрмөнх хуулийн байгууллагын мөрдлөгөөс зугтсан үед, намын тамга тэмдэг гэнэт Пүрэвдаваагийн гарт орсон байдаг. Тэр үед МЛАН нэр хаягтай нам улс төрийн тавцанд бараг оршин тогтнохоо больсон байсан ч, гэнэт “амь орж”, шинэ дарга, шинэ оффис, шинэ хэв маягтайгаар гарч ирсэн нь анхаарал татсан. Тэгэхээр асуулт гарч ирнэ: Хуульд шалгагдаж байсан хүний байгуулсан намын тамга хэний заавраар, ямар аргаар Пүрэвдаваад очсон бэ? 🟪 Баттулгын сүүдэр Пүрэвдаваа бол зүгээр нэг улстөрч биш. Тэр нэгэн цагт Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулгын зөвлөх, Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга, НИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн дарга байсан. Улстөрийн “туршлагатай тоглогчдын” хүрээнд Баттулга, Пүрэвдаваа хоёрын холбоо хуурай баримт биш, олон жилийн хамтрал юм. Тиймээс “Баттулга Пүрэвдаваад жижиг нам худалдаж авч өгсөн” гэх яриа улс төрийн хүрээнийхэн дунд эргэлзээтэй гэхээсээ илүү мэдэгдэж байгаа нууц болж хувирсан. Өнөөдөр Пүрэвдаваа Н.Номтойбаяртай эвсэж, Либерал Ардчилсан намын нэрийн дор Төрийн ордонд суугаа ч, улс төрийн дотоод эх сурвалжууд “энэ бол Баттулгын хүнээ байршуулсан алхам байсан” гэж тайлбарлаж байна. 🟪 Эхнэрийн бизнес ба тендерийн мөр Улстөрчдийн хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг бол тэдний бодит хөл хөдөлгөөний газрын зурагтай адил. Пүрэвдаваагийн хувьд түүний эхнэр Н.Мөнхчимэгийн нэр дээр “Цэнан” ХХК гэх компани бүртгэлтэй. Энэ компани 2023 онд Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газраас зарласан хэд хэдэн тендерт оролцож, Баянзүрх дүүргийн 35 дугаар хороонд баригдах Өрхийн эрүүл мэндийн төвийн 680 сая төгрөгийн тендерт шалгарч байжээ. Тэр үед нөхөр нь НИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн даргаар ажиллаж байсан гэдгийг санахад илүүдэхгүй. Өөрөөр хэлбэл, нэг талд нь улс төрийн эрх мэдэл, нөгөө талд нь нийслэлийн төсвийн тендер, төр ба гэр бүлийн бизнес огтлолцсон цэг гарч ирж байна. 🟪 “Эмчилгээ ба архи” нэг гудамжинд хоёр бизнес Баянзүрх дүүргийн 25 дугаар хороонд байрлах “Чин-Ачлал” эмнэлэг ба замын эсрэг талд нь байдаг “Бэстрейд” ХХК-ийн баар хоёул Д.Пүрэвдаагийн гэр бүлийн бизнесийн нэг хэсэг. Нэг талд нь “уламжлалт анагаах ухаан”, нөгөө талд нь “цэнгээний соёл” энэ хоёр салбарыг зэрэг хөгжүүлж буй нь сонирхолтой давхцал. Энэ бол зүгээр нэг бизнес биш, бүх чиглэлд шургах стратеги, улс төрийн хүрээнд “Суусан газар бүрээсээ шороо атгадаг” гэх тодорхойлолтыг түүнд наахад хүргэжээ. 🟪 Саарал ордны сүүдэрт үлдэх асуулт Д.Пүрэвдаваа өнөөдөр төрийн ордонд сууж байна. Гэвч тэр “хэний даалгавраар”, “ямар намын нэрээр”, “хэнээс ямар дэмжлэгтэйгээр” суусан бэ гэдэгт хариулт одоо ч алга. Хэрвээ Либерал Ардчилсан нам үнэхээр Баттулгын хүнээр дамжин сэргэсэн бол, энэ нь Монголын улс төрд “жижиг намыг ашиглан том тоглоом хийх” шинэ жишгийг тодруулж буй хэрэг. 🟪 Хаалт үг Саарал ордонд хэн орж ирснийг ард түмэн мартдаггүй. Харин хэн орж ирэхдээ ямар хаалга нээсэн, хэний түлхүүр хэрэглэсэн бэ гэдэг бол улс төрийн жинхэнэ үнэний хаалга. Д.Пүрэвдаваагийн замналыг харвал тэр түлхүүр хэнд байсныг илүү тод асуух цаг иржээ.

“200 ТЭРБУМЫН АСУУДАЛ ЕРӨНХИЙ САЙДЫН СУУДЛЫГ ДОНСОЛГОВ”

10 / 09 1 сэтгэгдэл 762 үзсэнe

Өчигдөр УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөл хуралдаж, долоо хоногийн чуулганы хуваарьт гэнэтийн өөрчлөлт орлоо. Энгийн зохион байгуулалтын асуудал мэт боловч цаанаа улс төрийн “тэсрэх бөмбөг” дэлбэрэх бэлтгэл болжээ. Тэр бөмбөгийн төвд Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулах санал. УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг тэргүүтэй 50 гаруй гишүүн гарын үсэг зурж, Засгийн газар улсын төсөвт АМНАТ-аас орж ирэх 200 тэрбум төгрөгийн боломжийг хаасан гэж мэдэгджээ. Гэхдээ асуудлын гол нь зөвхөн мөнгөн дүн биш. Яагаад энэ шийдвэрийг ингэтлээ нууцалж, эсэргүүцлийг урьдчилан тооцоогүй вэ? Энэ асуултад хариу өгөх хүн өнөөдөр Засгийн газарт алга. Хачирхалтай нь, “төрийн өмчит компаниудын ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг нэмэгдүүлэх” асуудал яригдаж эхлэх мөчид Засгийн газар өөрөө ашиг сонирхлын эсрэг байр суурь илэрхийлсэн. Ингээд 200 тэрбум төгрөгийн “алдагдсан орлого” улс төрийн үгсийн санд “огцруулах санал” болон буцаж ирэв. Маргааш өглөө 08:30 цагаас Төрийн байгуулалтын байнгын хороо уг асуудлыг хэлэлцэнэ. Түүнээс хойш нэгдсэн чуулганаар шууд оруулна. Ийм яаравчилсан хуваарь бол улс төрийн “халаалт” аль хэдийн эхэлснийг илтгэнэ. Б.Энхбаярын асуудлыг түр хойшлуулж, анхаарлыг бүхэлд нь Занданшатарт төвлөрүүлэх шийдвэр гарсан. Энэ нь УИХ-ын олонхийн доторх ан цавыг ил гаргах эхний дохио байж магадгүй. 📌 Тэгэхээр асуудал ганц Ерөнхий сайдын суудал биш. Энэ бол 200 тэрбум төгрөгийн сүүдэрт дарагдсан, ашиг сонирхлын мөрөөр ургасан улс төрийн тооцоо. Маргаашийн хуралдаанд зөвхөн нэг хүн биш Засгийн газрын нэр хүнд, итгэлийн үлдэгдэл дэнслэгдэх гэж байна.

ОФФТЕЙК ГЭРЭЭНҮҮД БАЙГУУЛАГДАХАД Г.ЗАНДАНШАТАР ПАРЛАМЕНТЫГ УДИРДАЖ БАЙВ

10 / 09 0 сэтгэгдэл 365 үзсэнe

Нүүрсний гэх нууц гэрээнүүдийг ил болголоо гэж Г.Занданшатар бүхий л мэдээллийн сувгийг дайчлан сурталчлах гэж оролдож байна. Үнэндээ ил болгосон гээд байгаа гэрээнүүдийг 2022.12.09-нд Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын 449-р тогтоолоор нууцаас гаргаж байсныг хэвлэлийн хуудаснаас харж болно. Түүгээр ч зогсохгүй нууцаас гаргасан гэх гэрээнүүдийг анх Г.Занданшатар өөрөө нууцад авч байсан байх юм. Энэ хүн зургаан жил ҮАБЗ-ийн гишүүн, хулгайн гэрээг нууцад авах эрх бүхий этгээд байв. Ганцхан жишээ татахад, “Тавантолгой-Гашуунсухайт” төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажлыг “Бодь” групп 1 тэрбум ам.доллараар тооцож, урьдчилгаанд 110 сая ам.долларыг авч, 895.6 сая долларыг нүүрсээр төлөхөөр гэрээлж тохиролцож байсан. Энэ гэрээ байгуулагдах үед УИХ-ын даргаар Г.Занданшатар, Ерөнхийлөгчөөр Х.Баттулга, Ерөнхий сайдаар У.Хүрэлсүх нар ажиллаж байлаа. Энэ гурван хүний шийдвэрээр гэрээг “маш нууц”-д авсан гэсэн үг. Бүр 2018 онд “Бодь” группын оффтейк гэрээний хүрээнд төмөр замыг өргөн царигаар тавих ажлыг Г.Занданшатар Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга байхдаа өөрөө хариуцаж ажилласан байдаг. “Бодь”-той холбоотой 31 нууц гэрээ байгаа. Тэгэхээр ҮАБЗ-ийн гишүүн Г.Занданшатар өөрийн хариуцсан ажлаа өөрөө нууцад аваад, өрөөлийн ил болгосон гэрээг дахин ил болгож попрохдоо ашигласан нүүрсний хулгайг нууцалсан гэрээгээ өөрөө ард түмэндээ тайлбарлах хэрэгтэй болжээ. Олныг түгшүүрт автуулаад байгаа нүүрсний нууц гэрээнүүд бүгд Г.Занданшатарыг парламентын дарга /2019-2024/, ҮАБЗ, нууцын гэрээтэй танилцах эрхтэй байх үед байгуулагдсан байгаа нь сонин. Тэгээд нүүрсний хулгайг бусдад нялзаах гэж оролдож байгаа нь бүр сонин. Үнэхээр Г.Занданшатар хэт вакумжсан болоод өөрийнхөө үйлдлийг хянах чадваргүй болсон гэж шүүмжлээд байгаа нь үнэн болж таарлаа. Дэд сайд байхдаа өөрийн сайдаа “түгжилдсэн” хүнийг дахин Хууль зүйн сайд болгоно гэж зүтгэсэн. Одоо өөрийнхөө хамааралтай гэрээнүүдээ /өмнө нь ил болсон/ дахин гаргаж ирж байгаа зэргээс харахад энэ хүн Ерөнхий сайдын сэнтийд гологдохоор. Хэн нэгэнд “нүүрсний хулгайч” гэх нэр, хоч өгч байхаар Г.Занданшатар та талбай дээр жагсаж байгаа багш, эмч нарын жагсаалд анхаарсан бол ард түмэнд таалагдах байлаа. Багш, эмч нарынхаа асуудлыг сонсох ёстой сайд нар нь цалин нэмвэл хүүхдийн мөнгийг хасна гэж байгаа нь Г.Занданшатарт улам хасах оноо авчирч байна. Үнэхээр ард түмнийхээ төлөө ажилладаггүй сандал суудлынхаа төлөө тэмцэлдэгч Засгийн газар хэрэгтэй гэж үү? Юутай ч маргааш 2025.10.10 өглөө 08:30 цагаас Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулах асуудлыг УИХ-ын холбогдох байнгын хороо хэлэлцэж, улмаар 10:00 цагт УИХ-ын нэгдсэн хуралдаанаараа хэлэлцэхээр болжээ. Гэтэл өөрийг нь унагах асуудлыг хэлэлцэхээс өмнө Ерөнхий сайд Г.Занданшатар УИХ-ын гишүүдийг дарамталж байгаа сурагтай байна. Энэ талаар Ерөнхий сайдыг огцруулах гарын үсэг цуглуулж байгаа УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг “Ерөнхий сайдыг огцруулах бичигт гарын үсэг зурсан гишүүдэд дарамт шахалтууд ирж байгаа. Үнэхээр зүгээр байлгахгүй байна” гэж мэдэгдээд байгаа. Тэгэхээр Г.Занданшатар их л сандарч байгаа бололтой. Эсвэл тэр Ерөнхий сайдаас буухынхаа өмнө өөрийн бүх булхайг илчлэхийг хүсэв үү.