ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх албаны дарга, хурандаа Э.Товуудоржтой ярилцлаа.

02 / 04 0 сэтгэгдэл 368 үзсэнe

-ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх газрыг өргөжүүлэн алба болгосон. Ингэснээр энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчилтэй тэмцэх ажиллагаа эрчимжиж, ажлын үр дүн эхнээсээ гарч байна. Энэ талаар мэдээлэл өгнө үү? -Монгол Улсын Засгийн газрын “Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлттэй тэмцэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” 2025 оны 29 дүгээр тогтоол батлагдаж, энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажлыг эрчимжүүлсэн. Улмаар Монгол Улсын Засгийн газрын 90 дүгээр тогтоолоор Хар тамхитай тэмцэх газрыг бие даасан алба болгох шийдвэр гарсан. Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд болон ЦЕГ-ын даргын тушаалаар 2025 оны арваннэгдүгээр сарын 14-ний өдөр Хар тамхитай тэмцэх газрыг алба болгон өргөтгөн байгуулсан. Бид алба болсноос хойш энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчилтэй тэмцэх бодлогын шинжтэй ажил, арга хэмжээг зохион явуулсан. Тухайлбал, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлттэй тэмцэхэд дан ганц Хар тамхитай тэмцэх алба хангалтгүй тул ЦЕГ-ын Тэргүүн дэд даргын тушаалаар цагдаагийн байгууллагын алба, нэгж, нутаг дэвсгэр хариуцсан цагдаагийн газар, хэлтсийн алба хаагчдаас бүрдсэн ажлын хэсгийг байгуулж, улсын хэмжээнд энэ гэмт явдалтай тэмцэх үйл ажиллагааг явуулж байна. Мөн мансууралтай тэмцэх ажлын үр нөлөөг дээшлүүлэх, байгууллагуудын хамтын ажиллагааг сайжруулахад чиглэсэн хэлэлцүүлгийг энэ оны нэгдүгээр сарын 7-ны өдөр Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар, Улсын ерөнхий прокурорын газар, Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Тагнуулын ерөнхий газартай хамтран хоёр үе шаттай зохион байгуулж, цаашид авч хэрэгжүүлэх ажил, арга хэмжээ, 2026 онд гүйцэтгэх ажлын төлөвлөгөө, зөвлөмж гаргаж, биелэлт үр дүнг тооцон ажиллаж байна. -Хар тамхи, мансууруулах бодисын хэрэглээ хяналтаас гарсан, газар авсан гэсэн таамаг олны дунд байдаг. Үнэхээр тийм болсон уу? -Өнөөдрийн байдлаар Монгол Улс бусад улс, орон шиг хяналтаас алдаагүй. Дэлхий дахинд болон бүс нутгийн хэмжээнд мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлтийн нөхцөл байдал жил ирэх тусам хүндэрч байна. Үүний нөлөөгөөр манай улсад ч энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчлийн тоо жил ирэх тусам нэмэгдэж байгаа тул цагдаагийн байгууллагаас тухай бүр хариу арга хэмжээг авч ажиллаж байна. -Хар тамхи хэрэглэгчдийн тоо, судалгаа байдаг уу. Байдаг бол тэднийг бүрэн хяналтад авч чадсан уу? -Улсын хэмжээнд сүүлийн есөн жилийн хугацаанд мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодистой холбоотой 2100 гэмт хэрэгт 2422 иргэнийг яллагдагчаар татаж шалгасан. Бүртгэгдсэн гэмт хэргийн 83.3 хувь нь нийслэлд, 16.7 хувь нь орон нутагт гарсан. Гэмт хэрэг үйлдэгчдийн 90 хувь эрэгтэй, 10 хувь нь эмэгтэй байна. Энэ хугацаанд шүүхээс зөвхөн хорих ялаар 1141 ялтан шийтгэгдсэн. Үүний 88.8 хувь эрэгтэй, 11.2 хувь нь эмэгтэй байна. Тэдний 446 буюу 39.9 хувь нь хар тамхины болон бусад төрлийн гэмт хэрэгт удаа дараа ял шийтгэгдсэн этгээд байна. Зөвхөн энэ төрлийн гэмт хэрэгт давтан гэмт хэрэг үйлдсэн 202 этгээд байгаагаас 2-3 удаа ял шийтгэгдсэн 189, 4-5 удаа ял шийтгэгдсэн 13, мөн бусад болон энэ төрлийн гэмт хэрэгт 8-10 удаа ял шийтгэгдсэн зургаан этгээдийг байнгын хяналтад авч ажилладаг. Түүнчлэн, энэ төрлийн гэмт хэрэгт хоёроос дээш жилийн хугацаагаар хорих ял эдлээд суллагдсан иргэдэд Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу харьяа цагдаагийн байгууллагаас 1-3 жил хүртэлх хугацаагаар хяналт тогтоон ажиллаж байна. -Сүүлийн үеийн мэдээнээс харахад, хар тамхи хэрэглэж байсан, эсвэл ихээхэн хэмжээтэйг биедээ авч явсан хүмүүсийг баривчиллаа гэж байнга гарч байна. Энэ нь өмнө хэрэглэж байсан хүмүүс үү, шинээр баригдаж байгаа нь уу? -Энэ бол байнгын хэрэглэдэг болон зарж борлуулдаг хүмүүсийн тухайд юм. Өнгөрсөн оны сүүлчээр алба болон өргөжсөнөөс хойш бид зарим нэг илрүүлсэн, шалгаж байгаа хэргүүдийн талаар прокурорын зөвшөөрсөн хэмжээнд мэдээлэл өгч байгаа нь ард иргэдээ энэ төрлийн гэмт хэрэгт холбогдогч, хохирогч болохоос урьдчилан сэргийлэх бас нэгэн ажил юм. -Өсвөр үеийнхний дунд хар тамхи, мансууруулах бодисын хэрэглээ их байна гэсэн яриа байдаг. Үүнд ямар хариулт өгөх бэ? -Сүүлийн есөн жилийн хугацаанд энэ төрлийн гэмт хэрэгт яллагдагчаар татагдсан 2422 иргэнийг насны байдлаар нь авч үзвэл 13-17 насны 107 буюу 4,4 хувь нь байна. 18-25 насныхан 50.4 хувь, 26-35 насныхан 35.8 хувь, 36-аас дээш насныхан 224 буюу 9.2 хувийг тус тус эзэлж байна. Боловсролын хувьд 60.5 хувь нь бүрэн дунд бол 59.5 хувь нь ажилгүй иргэд байна. Мөн энэ хугацаанд мансуурах зөрчилд 1976 иргэнд шийтгэл оногдуулснаас 413 буюу 20.9 хувь нь 13-17 насны хүүхэд байна. 2025 онд мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлттэй холбоотой гэмт хэрэг, зөрчилд 13-17 насны 83 хүүхэд холбогдон шалгагдсанаас гэмт хэрэг үйлдсэн дөрвөн хүүхэд яллагдагчаар татагдаж, мансуурах зөрчилд 79 хүүхэд холбогджээ. Үүнээс 41 нь тус бүр 100.000 төгрөгөөр торгох, 22 нь 7-30 хоногийн хугацаагаар баривчлах, 22 нь албадан сургалтад хамруулах шийтгэл хүлээсэн байна. Жил ирэх тусам энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчилд холбогдон шалгагдаж байгаа хүүхдийн тоо нэмэгдэхэд дараах хүчин зүйл нөлөөлж байна. Үүнд: -Эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигч, багш, ойр дотны хүмүүсийн хүүхдэд тавих хараа хяналт сул -Найз, танилын хүрээлэлд уруу татагдах; -Сониуч зан, бусдыг даган дуурайх; -Буруу эх сурвалжаас авсан мэдээлэл; -Мансууруулах бодисын хор уршиг, эрх зүйн үр дагаврын талаар мэдлэг дутмаг. Иймд Боловсролын ерөнхий хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.4.9-д заасны дагуу сургуулийн сургалтын хөтөлбөрт мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисоос урьдчилан сэргийлэх, хорт зуршлаас татгалзах, хор хөнөөлийг таниулах агуулгыг тусгах шаардлагатай байна. -Манай улсад хар тамхины хэрэглээ нэмэгдэхэд нөлөөлж байгаа хүчин зүйл юу вэ? -Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлт нь олон улсад зах зээлийн хуулиар эрэлт, нийлүүлэлтээс бүрдэж байна. Эрэлтийг сонирхогч, хэрэглэгч, донтогч бий болгож байгаа бол нийлүүлэлтийг гадаад, дотоод нийлүүлэлт гэж ангилж байна. Гадаад нийлүүлэлт нь Монгол Улсын хилээр хууль бусаар мансууруулах эм, сэтгэцэт нөлөөт бодисыг нэвтрүүлж байна. Дотоод нийлүүлэлт нь манай улсад зэрлэг байдлаар ургадаг олсны төрлийн ургамалтай шууд холбоотой. НҮБ-ын Хар тамхи, гэмт хэрэгтэй тэмцэх албаны судалгаагаар Монгол Улс нь анх 1990-ээд оны үед олон улсад хар тамхи дамжин өнгөрүүлэгч улсын нэгээр нэрлэгдэж байсан бол 2000-2020 онд энэ төрлийн гэмт хэргийн гаралт, хэрэглэгч, донтогчдын тоо нэмэгдэж, эрэлт үүсч, нийлүүлэлт бий болсноор хэрэглэгч улсуудын нэг болсон. Цаашид энэ төрлийн гэмт хэргийн нөхцөл байдал хүндэрч, хяналтаас гарсан тохиолдолд дотоодод үйлдвэрлэл явуулж, үйлдвэрлэгч улс болж, үндэстэн дамнасан зохион байгуулалттай гэмт бүлэглэлүүдийн үйл ажиллагаа манай улс руу чиглэж, хар тамхины мафи, картел үүсэх эрсдэлтэй. -Хар тамхитай холбоотой гэмт хэргийг илрүүлэхэд цагдаагийн алба хаагчдад ямар саад бэрхшээл тулгардаг бэ? -Энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчилтэй тэмцэхэд цагдаагийн алба хаагчдаас мэргэжлийн өндөр мэдлэг, ур чадвар, хичээл зүтгэл, багийн ажиллагаа, сахилга бат, хариуцлага, албандаа үнэнч байдлыг шаарддаг. Ийм учраас удирдлагын зүгээс алба хаагчдыг мэргэшүүлэх, дадлагажуулах, өргөсөн тангарагтаа үнэнчээр ажиллах нөхцөл, боломжийг бүрдүүлэх чиглэлд анхаарч, дэмжиж ажиллахыг зорьж байна. Үйлдэгдэж байгаа энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчлийн 70 орчим хувь нь ажлын бус шөнө, оройн цагаар үйлдэгддэг тул алба хаагчид баяр ёслол, амралтын өдрөөр, зарим үед гэртээ ч харих завгүй уртасгасан цагаар, өндөр ачаалалтай ажиллах үе олон байдаг. Ард иргэдийнхээ амар тайван, аюулгүй байдал, мансууралгүй ирээдүйн төлөө өргөсөн тангарагтаа үнэнчээр зүтгэж байгаа, алба хаагчдын маань арыг бат дааж, албыг ойлгож, хүндэлдэг гэр бүлд нь энэ завшааныг ашиглан талархал илэрхийлье. -Энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй арга юу бэ? -Олон улсад төрөл бүрийн урьдчилан сэргийлэх үр дүнтэй аргыг нэвтрүүлсэн байдаг. Гэхдээ олон улс, бүс нутаг, өөрийн улсын онцлог, иргэдийн аж төрөх байдал, нийгэм, эдийн засгийн хөгжил зэрэг хүчин зүйлээс хамаарч харилцан адилгүй хэрэгждэг. Манай улсын хувьд тандалт судалгаа, дүн шинжилгээний үр дүнд суурилсан урьдчилан сэргийлэх ажлыг улсын хэмжээнд дан ганц цагдаагийн байгууллага бус боловсрол, эрүүл мэнд, соёл, урлаг, спорт нийгмийн бүхий л салбарт тогтмол явуулдаг бөгөөд үр дүн ирээдүйд гарна. Учир нь бага наснаасаа мансуурлын хор уршгийн талаар ойлголттой болж өссөнөөр зан үйлд нөлөөлж, зөв бие хүн болж төлөвших боломжтой юм. -Энэ гэмт хэрэгтэй тэмцэх эрх зүйн орчин хангалттай бүрдсэн үү? -Өнөөдөр Монгол Улсын хэмжээнд хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа 937 хууль байгаагаас 59 хуулийн 156 зүйл, 204 заалтад мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлттэй тэмцэх хэм хэмжээг хуульчилсан байдаг. Энэ төрлийн гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх гол эх сурвалж бол УИХ-аас 2002 онд баталсан Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын эргэлтэд хяналт тавих тухай хууль юм. Энэ хуулийг баталж, хэрэгжүүлээд хэдийнэ 24 жилийн хугацаа өнгөрч, олон улс, бүс нутгийн мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын нөхцөл байдал эрс өөрчлөгдсөн тул энэхүү хуулийг зайлшгүй шинэчлэх шаардлага үүсээд байна. Иймд тус албанаас дээрх хуулийг шинэчлэх ажлын хэсэгт ажиллаж, хуулийн хэлэлцүүлгийг холбогдох байгууллагатай хамтран зохион байгуулж байна.

ТБХ:Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийв

01 / 28 0 сэтгэгдэл 169 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны өнөөдрийн /2025.11.05/ хуралдаан 15 цаг 40 минутад үргэлжилж, Засгийн газраас 2025 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийлээ. Хуулийн төслүүдийн талаар Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Сангийн сайд Б.Жавхлан танилцуулсан. Тэрбээр 2026 оны төсвийн төслийг “Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр” болон “Монгол Улсын хөгжлийн 2026 оны төлөвлөгөө”-тэй уялдуулан боловсруулсныг онцлоод төсвийн төсөлд туссан онцлох арга хэмжээг танилцуулав. Тухайлбал, төсвийн урсгал зардал нь өмнөх оноос 585.9 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдсэн байна. Үүнд хууль, тогтоомжид заасны дагуу тэтгэврийн хэмжээг жил бүр инфляцын түвшинтэй уялдуулж нэмэхэд 378.0 тэрбум төгрөг, хүүхэд, ахмад настны тооны өсөлтөөс шалтгаалсан халамжийн зардалд 45.3 тэрбум төгрөг, сурагчийн тооны өсөлттэй холбоотой боловсролын салбарын зардалд 81.2 тэрбум төгрөг, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор улсын төсвөөс хариуцах эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл болон тусламж, үйлчилгээний зардалд 79.0 тэрбум төгрөг зэрэг зайлшгүй нэмэгдэх зардлууд нөлөөлсөн гэж байлаа. Мөн улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээг хуульд заасны дагуу 2025 оны гуравдугаар сарын 1-ний өдрөөс эхлэн иргэдээс санал авч, сум, дүүрэг, аймаг, нийслэл, салбар яамны түвшинд үе шаттайгаар төлөвлөсөн. “Төсвийн хөрөнгө оруулалтын удирдлагын цахим систем”-ээр нийт 14.4 их наяд төгрөгийн санхүүжих дүн бүхий 1712 төслийн санал хүлээн авснаас холбогдох шалгуур үзүүлэлт, зарчим, бодлогыг харгалзан эрэмбэлж, 579 төсөл, арга хэмжээнд 3 их наяд 267.3 тэрбум төгрөгийг санхүүжүүлэхээр төсвийн төсөлд тусгасан гэв. Засгийн газрын өрийн хувьд Улсын Их Хурлаас 2025 оны тавдугаар сарын 30-ны өдөр баталсан Засгийн газрын өрийн удирдлагын 2026-2028 оны стратегийн баримт бичгийн зорилт, арга хэмжээг мөрдөн ажиллах бөгөөд 2026 онд Засгийн газрын гадаад зээлийн хөрөнгөөр тэргүүлэх ач холбогдол бүхий төсөл, хөтөлбөрүүдийг тэргүүн ээлжинд хэрэгжүүлэх, нэг тэрбум ам.доллар хүртэлх Засгийн газрын өрийн баталгаа гаргах, аймаг, нийслэлийн үнэт цаасыг зохистой хэмжээнд арилжаалах, дотоод үнэт цаасны зах зээлийг дэмжиж, суурь хүүг тогтоох зорилгоор 562 тэрбум төгрөгийн дотоод үнэт цаас гаргах, дахин санхүүжүүлэх зорилгоор нэг тэрбум ам.доллар хүртэл гадаад үнэт цаас арилжаалахаар төсвийн төсөлд тусгасан байна. Үндэсний баялгийн сангийн хувьд “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогын 4.6-д заасан зорилтыг хангах хүрээнд Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийг 2024 оны 4 дүгээр сарын 19-ний өдөр баталж, хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлснээс хойш жил гаруйн хугацаа өнгөрөөд байна. Газрын хэвлий дэх байгалийн баялгийг ирээдүй хойч үеийн иргэдэд тэгш, шударга хүртээх зорилгоор ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрөөс Ирээдүйн өв санд хуримтлал бүрдүүлж ирсэн бөгөөд түүхэндээ анх удаа хөрөнгө оруулалтын өгөөжөөр тус сангийн хөрөнгийг арвижуулаад байна. Ингэснээр Үндэсний баялгийн сангийн төрөлжсөн сангуудын хуримтлал 5,509.5 тэрбум төгрөгт хүрээд байгаа бол ирэх онд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос 2 их наяд 186.9 тэрбум төгрөгийг Ирээдүйн өв санд, уул уурхайн салбарын төрийн өмчит хуулийн этгээдийн төрийн эзэмшлийн 34 хүртэлх хувьд ногдох ногдол ашгийн орлогоос 372.9 тэрбум төгрөгийн орлогыг Хуримтлалын санд төвлөрүүлэхээр Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн төсөлд тусгаад байгааг Сангийн сайд Б.Жавхлан танилцуулгадаа онцолсон. Монгол Улсын 2026 оны нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого 31.6 их наяд төгрөг, нэгдсэн төсвийн суурь зарлага 29.6 их наяд төгрөг, нэгдсэн төсвийн суурь тэнцэл 2.0 их наяд төгрөгийн ашигтай буюу дотоодын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ)-ий 2.0 хувь байж, төсвийн тусгай шаардлагуудыг бүрэн хангахаар байна гэж байлаа. Хуулийн төсөл болон аудитын дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, үг хэлэв. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Цогтбаатар эмч, эмнэлгийн байгууллагууд ажил хаяхаар болсноо эхнээсээ мэдэгдэж буйг дурдаад төсвийн төсөлд энэ асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэж буй талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг ирэх жилийн төсөв иргэд рүү чиглэсэн ажлын байр бий болгох, бизнесийг дэмжих, хувийн хэвшилд бизнесийн орон зай гаргаж өгөх чиглэлд ямар асуудал тусгагдсан, төрийн албан хаагчдын нэг удаагийн тэтгэмжийг он дамнуулан олгоно гэсэн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэсэн талаар тодруулж, хариулт авсан. Сангийн сайд Б.Жавхлан, 2026 оны төсвийг өргөн барьсан төслөөсөө нэг төгрөг ч хасах боломжгүй. Өргөн барьсан төсөл нь 2026 оны жилийн төлөвлөгөөг биелүүлэхэд зориулсан төсвийн орлого, зардал байдаг. Өөрөөр хэлбэл, хөгжлийн төлөвлөгөөнд өөрчлөлт оруулж байж төсвийн зардал хөдөлнө. Төсөв өргөн барьснаас хойш цалин, тэтгэвэр, тэтгэмжтэй холбоотой асуудлыг Улсын Их Хурлаар ярьж байна. Хий хоосон зардал гэж байхгүй. Гагцхүү төсвийн ерөнхийлөн захирагч бүр 2026 онд хүрэх төлөвлөгөөнөөсөө 10 хувиар хойшоо ухарч байж, цалин, тэтгэвэр тэтгэмжийн нэмэгдлүүд гарч ирж байгаа хэмээн хариулж байлаа. Дараа нь хуулийн төслүүдийг Байнгын хороо болон чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх бэлтгэл хангах үүрэг бүхий ажлын хэсгийн санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Х.Ганхуяг танилцуулав. Тэрбээр, Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Төсвийн байнгын хорооны 2025 оны аравдугаар сарын 22-ны өдрийн 22 дугаар тогтоолоор Улсын Их Хурлын гишүүн, Төсвийн байнгын хорооны дарга Х.Ганхуягаар ахлуулан есөн гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулсныг дурдлаа. Ажлын хэсэг 2025 оны аравдугаар сарын 29,30,31, арваннэгдүгээр сарын 4,5-ны өдрүүдэд нийт таван удаа хуралдаж, Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн төсөлд тооцоолол хийж ажиллан, асуудлыг хэлэлцэж, олонхын саналаар шийдвэрлэж, тодорхой саналуудыг бэлтгэсэн гэв. Тухайлбал, зардал бууруулах чиглэлээр төсвийн төсөлд тусгагдсан урсгал зардалд дүн шинжилгээ хийж, үүнд үндэслэн нийслэл, орон нутгийн төсвийн ерөнхийлөн захирагчдын урсгал зардлыг 6.0 хувиар, бусад төсвийн ерөнхийлөн захирагчдын урсгал зардлыг 12.8 хувиар бууруулах, төсвийн ерөнхийлөн захирагчдын зарим урсгал зардлыг 2025 оны түвшинд барих, тэвчиж болох зарим зардлуудыг хойшлуулах, хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хувьд улсын хөгжлийн жилийн төлөвлөгөөтэйгөө уялдаагүй зарим төслүүдийг хасах, 2027 он болон дараа онууд руу шилжих төслүүдийн санхүүжилтийг тодорхой хувиар бууруулах, зарим салбарын тоног төхөөрөмжийн зардлыг 50 хувиар бууруулах, НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын барилга, байгууламжийн санхүүжилтийг бууруулах зэрэг зарчмыг баримталсан гэж байлаа. Харин зардал нэмэгдүүлэх чиглэлээр урсгал зардлын гүйцэтгэлийн санхүүжилтийг нэмэгдүүлэх, эмч, эмнэлгийн байгууллагад ажиллагсдын цалин, төрийн өмчийн эрдэм шинжилгээний байгууллагын ажилчдын цалин болон өндөр насны тэтгэвэр, халамжийн тэтгэврийг нэмэгдүүлэхээр санал оруулж байна. Түүнчлэн ажлын хэсэгт Улсын Их Хурлын гишүүд, төрийн болон төрийн бус байгууллагаас албан бичгээр ирүүлсэн санал тус бүрийг судалж, хуралдаанаар хэлэлцсэнийг онцолсон. Ингээд Төсвийн байнгын хорооны тогтоолоор байгуулагдсан ажлын хэсэг, Байнгын хороод, Төсвийн зарлагын хяналтын дэд хороо болон Улсын Их Хурлын гишүүдээс Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төсөлтэй холбогдуулан ирүүлсэн зарчмын зөрүүтэй саналын томьёолол бүрээр санал хураалт явууллаа. Тодруулбал, Ажлын хэсгээс төсвийн зарлагын хэмжээг нэмэгдүүлэхгүйгээр төсвийн ерөнхийлөн захирагч нарын төсвийн багцад тусгагдсан урсгал болон хөрөнгө оруулалтын зардалд зохицуулалт хийсэн саналуудыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх тус тус дэмжсэн. Мөн төсвийн тэнцэлд нөлөөлөхгүй зохицуулалтын саналууд болон төсвийн захирагч хооронд шилжүүлэх, хөрөнгө оруулалтын төсөл, арга хэмжээний нэр өөрчлөхтэй холбоотой Ажлын хэсгээс гаргасан саналуудыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжлээ. Энэ талаарх Байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанд Улсын Их Хурлын гишүүн П.Ганзориг танилцуулахаар тогтов хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

“МАХ ИМПЭКС” ХК ОРОН ДАЯАР УРАМШУУЛАЛТ ХӨТӨЛБӨР ЗАРЛАЛАА

01 / 27 0 сэтгэгдэл 379 үзсэнe

Тэртээ 1946 онд Нийслэл хотын хүн амыг мах махан бүтээгдэхүүнээр хангах зорилгоор үүсгэн байгуулагдсан үндэсний ууган үйлдвэрлэгч “Мах Импэкс” ХК түүхт 80 жилийн ойгоо угтаж нийт хэрэглэгчдэдээ зориулан 80 азтантай урамшуулалт хөтөлбөр зарлажээ. Энэхүү урамшуулалт хөтөлбөрийн зорилго нь 80 жилийн турш хамт байсан хэрэгчдэдээ зориулан сар шинийн баярын хэрэглээний хиамаа худалдан аваад л олон төрлийн бэлгийн эзэн болох боломжийг бүрдүүлж талархлаа илэрхийлэх явдал юм. Тус урамшуулалт хөтөлбөрийн тухайд хэрэглэгч та нийслэл, бяслагтай салями, малчин, онцгой чанамал, зочид чанамал, дээж чанамал зэрэг 6 төрлийн хонжворын дугаар болон вэбсайт руу нэвтрэх QR код бүхий “TAG”-тай бүтээгдэхүүнүүдийг худалдан авч, худалдан авалтын И-баримтаа бүртгүүлэхэд л 80 азтан буюу 7 хоног бүр тодрох 20 азтаны нэг болох боломжтой юм. Бидэнтэй үргэлж хамт хэрэглэгч танд баярлалаа. XVII-р жарны "Сүрээр дарагч хэмээх Гал морь" жилдээ элгээрээ энх амгалан, төрлөөрөө түвшин амгалан сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй.

ХОВД АЙМГИЙН ЗЭРЭГ СУМЫН ЗАСАГ ДАРГА Б.БААТАРБИЛЭГ, ИХТ-ЫН ДАРГА н.ОДСАЙХАН НАР ГЭР БҮЛИЙН ХАМТ ТӨСВИЙН МӨНГӨӨР ГАДААДАД ЗУГААЛЖЭЭ

01 / 21 9 сэтгэгдэл 4 243 үзсэнe

Ховд аймгийн Зэрэг сумын Засаг дарга Б.Баатарбилэг эхнэр Б.Шинэбилэгийн хамт төсвийн мөнгөөр гадаадад зугаалж амарсан аж. Ингэхдээ ИТХ-ын даргаа эхнэрийнх нь хамт авч явсан байна. Шулам гэх хочтой Б.Баатарбилэг нь шинэ оны баярыг ийнхүү гадаадад амарч, зугаалж тэмдэглэсэн ажээ. Угтаа бол төр хэмнэлтийн горимд шилжиж, ард түмэн гэдсээ тасартал бүсээ чангалаад тэвчээрийн хязгаарыг заан тэсэж байхад хэмнэлтийн хуулийг хамгийн сайн дагаж, биелүүлэх ёстой төрийн анхан шатны нэгжээсээ эхлээд төсвийн мөнгөөр гараа угааж, тансаглан туйлах байдал үргэлжилсээр байгаа нь иргэдийг бухимдуулж байна. Төр нь хүүхдийн мөнгө, халамжаа тавьж чадахгүй хэмжээнд хүрч улсын данс улайсан энэ үед Зэрэг сумын Засаг дарга, ИТХ-ын дарга тансаглаж зугаалах төсөвтэй, түрийвч нь түнтгэр байгаагийн үндсийг холбогдох хуулийн байгууллага нь шалгах биз ээ. Мөн тэрбээр бага ангиа дүүргээд мал дээр гарсан нэгэн. Бүрэн дунд боловсролын ч гэрчилгээгүй хүн төрийн албыг хашиж, төсвийн мөнгөөр туйлж, албан тушаалаа урвуулан ашиглаж халаа сэлгээ хийн эзэнгүй газрын бумба галзуурна гэгчээр эзэнгүй төрийн эмгэнэл гэлтэй. Энгийн нэг ардын багшийг хуурамч дипломтой хэмээн авч байсан цалингаа төрд буцаан төлүүлэхээр болж байсан үе саяхан.Гэтэл төрийн төмөр нүүр нэг биш нэлээдгүй олон дүртэй юмсанж.Өнгөрөгч оны 5-р сарын сүүлээр тус сумын цэцэрлэгийн эрхлэгч Ц.Жигдбаярыг үндэслэлгүй үүрэгт ажлаас нь чөлөөлж өөрийн эхнэрийг тус албанд томилсон.Тухайн асуудал нь шүүхээр үндэслэлгүй халсан нь тогтоогдож, үүрэгт ажлаа буцаан авсан ч мөн л дахин чөлөөлсөн гэх.

“ДАКАЛ ФАРМА” ХХК ИРГЭДИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДЭД САНААТАЙГААР ЗАНАЛХИЙЛЖ БАЙГАА ЮУ?

01 / 20 0 сэтгэгдэл 322 үзсэнe

25 жилийн турш тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж буй гэх “Дакал Фарма” ХХК нь ямар ч тодорхой хаяг, логогүй гражинд эмийн чанар, аюулгүй байдлын стандарт, дүрэм журмыг зөрчин нэлээдгүй нэр төрлийн эмийн бүтээгдэхүүн хадгалж байсан нь манай сайтын шууд дамжуулалтаар ил болсон.Манай сайт мэдээлэх үүргийнхээ дагуу мэдээ сурвалжилгаа бэлтгэн хүргэж, дараагийн шатны байгууллагад нь хүлээлгэн өгсөн болно. Гэтэл өнөөдрийг хүртэл тухайн чанар стандартын шаардлага хангаагүй орчинд эмийн бүтээгдэхүүн хадгалж байсан байгууллагыг шалган авсан тодорхой арга хэмжээ байхгүй байгаа юм.Олсон хэдэн төгрөгөө эм авахад зарцуулж байгаа ч, нөгөөх авч буй бүтээгдэхүүн нь баталгаагүй.Бид эм биш хор худалдан авч байгаа юм биш биз гэсэн хардлага яалтачгүй төрж байгаа юм.

ХСҮТ БОЛОН СӨҮЛ ЭМНЭЛЭГ ЭРҮҮЛ ИРГЭНИЙ ХОДООДЫГ ХАВДАРТАЙ ХЭМЭЭН ТАЙРСАН УУ ?

01 / 19 0 сэтгэгдэл 582 үзсэнe

Ө нгөрөгч 2025 он д 20 гаруйхан настай залуугийн ходоодыг "хорт хавдартай" хэмээн 100 хувь тайрч авсан хэрэг явдал гар сан байна . Энэ талаар Хүний эрхийн үндэсний комисс болон холбогдох төрийн байгууллагад гомдол ирснээр энэхүү явдал нь Эрүүгийн гэмт хэргийн шинжтэй байх тул "Зөрчил шалгах шийдвэрлэх тухай" хуулийн 6.4 дүгээр зүйлийг 2 дахь хэсэгт заасны дагуу Цагдаагийн ерөнхий газрын мөрдөн байцаах албанд шилжүүлж хэргийг хууль, хяналтын байгууллага шалгаж эхэлжээ. 2025 он д “Сөүл” эмнэлэгт ходоодны дуран хийлгэн тодорхой хугацаанд хэвтэн эмчлүүл жээ . Тухайн иргэнийг “Хорт хавдарт сэжиглэж байна” хэмээх хариу гар сан байна . Хамгийн ноцтой нь давтан шинжилгээ авалгүйгээр хорт хавдар яаралтай Хавдар судлалын үндэсний төвд хагалгаанд орох хэрэгтэй хэмээн шилжүүл жээ . Хавдар судлалын үндэсний төв ч шинжилгээг да втан авч баталгаажуулалгүй тухайн иргэний ходоодыг 100 хувь тайрч авсан байж болзошгүй аж . Гэ тэл хагалгаагаар авсан эдийн шинжилгээний хариу нь “хавдаргүй” г эж гарчээ. Иймд тухайн хоёр эмнэлгийн байгууллагын буруутай байж болзошгүй үйл ажиллагааны улмаас нэгэн иргэн сэтгэл санаа, мөнгө санхүү, эрүүл мэндээрээ хохирсон хэрэг гарч шалгагдаж байгаа гэх.

ГАРЦААР ГАРЧ ЯВСАН ИРГЭНИЙГ МӨРГӨЖ ГЭМТЭЭЖЭЭ

01 / 16 0 сэтгэгдэл 463 үзсэнe

Цагдаагийн байгууллагад энэ сарын 15-нд Хан-Уул дүүргийн нутаг дэвсгэрт “Автомашин хүн мөргөчихлөө” гэх дуудлага мэдээлэл ирүүлснийг шалгахад, Тоёота приус маркийн тээврийн хэрэгсэл жолоодож явсан жолооч нь явган хүний гарцтай хэсгээр зам хөндлөн гарч байсан явган зорчигчийг мөргөж гэмтээсэн хэрэгт Тээврийн цагдаагийн албаны Мөрдөн шалгах хэлтэст шалгалтын ажиллагааг явуулж байна. Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 16.1 дэх хэсэгт “Явган хүний зохицуулдаггүй гарц руу ойртон ирсэн жолооч хурдаа хасаж, уг гарцаар гарч байгаа болон гарахаар завдаж байгаа явган зорчигчид зогсож зам тавьж өгнө” гэж заасан байдаг. Иймд жолооч та замын хөдөлгөөнд оролцохдоо хариуцлагатай байж, замын хөдөлгөөний дүрмээ баримтлан, явган хүний гарц руу дөхөх үедээ хурдаа хасаж, анхаарал болгоомжтой зорчихыг цагдаагийн байгууллагаас анхааруулж байна

ШИНЭЭР ОЛГОХ ХЭРЭГЛЭЭНИЙ ЗЭЭЛИЙН ӨР ОРЛОГЫН ХАРЬЦААНЫ ДЭЭД ХЯЗГААРЫГ 45 ХУВЬ БОЛГОЛОО

01 / 16 0 сэтгэгдэл 922 үзсэнe

Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны ээлжит бус хуралдаанаас гарсан шийдвэрийг танилцууллаа. Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогт, Монголбанкны мөнгөний бодлогын хорооны 1-р сарын 16-ны ээлжит бус хуралдаан болж, макро түвшний бодлогын хүрээнд дараах шийдвэрүүдийг гаргалаа. Үүнд, Банкнаас иргэдэд шинээр олгох болон нөхцлийг нь өөрчлөх хэрэглээний зээлийн өр орлогын харьцааны дээд хязгаарыг 45 хувиар шинэчлэн тогтоох, Банкуудын төгрөгийн болон валютын заавал байлгах нөөцийг тус бүр нэг нэгж хувиар нэмэгдүүлэн, харгалзан 14 хувь болон 19 хувьд хүргэх, Энэхүү бодлогын шийдвэрүүдийг гаргахад дараах хүчин зүйлсийг харгалзан үзлээ. Эдийн засгийн өсөлт эхний 11 сарын байдлаар 6.4 хувь байна. Хэдийгээр мөнгөний хатуу бодлого үргэлжилж байгаа ч гэсэн зээлийн өсөлт өндөр түвшин хадгалагдсаар байгаа. 2025 оны 11-р сарын байдлаар зээлийн үлдэгдэл өмнөх оны мөн үеийнхээс 21 хувиар өссөн. Зээлийн хэрэглээний өсөлт нь эрэлтийн шалтгаантай инфляцыг өдөөх, бизнесийн зээлд шаардлагатай зээлийн өсөлтийг бууруулах, хэрэглээний импортыг тэтгэн ханш, төлбөрийн тэнцлийн дарамтын өсөлтийн нэмэгдүүлэх боломжтой. Эдийн засгийн гадаад орчны нөхцөл байдал тодорхой бус байгаа үед банкны системийн эрсдэл даах чадварыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай. Монголбанкны мөнгөний бодлогын шийдвэр нь инфляцыг дунд хугацаанд зорилтот түвшинд тогтворжуулах, эдийн засгийн салбарын тогтвортой байдлыг хангахтай нийцэж байгаа. Монголбанк эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангахад гол бодлогуудаа чиглүүлнэ” гэв.

АТГ-ЫН КОМИССАР Х.ИХМӨРӨН ГЭР БҮЛИЙН ХҮЧИРХИЙЛЭЛ ҮЙЛДСЭН ГЭХ ЭХНЭРИЙНХ НЬ ШҮГЭЛ ҮЛЭЭЛТ АЛБАН ТУШААЛААС НЬ ЧӨЛӨӨЛӨХӨД ХҮРГЭВ

01 / 14 0 сэтгэгдэл 166 үзсэнe

АТГ-ЫН КОМИССАР Х.ИХМӨРӨН ГЭР БҮЛИЙН ХҮЧИРХИЙЛЭЛ ҮЙЛДСЭН ГЭХ ЭХНЭРИЙНХ НЬ ШҮГЭЛ ҮЛЭЭЛТ АЛБАН ТУШААЛААС НЬ ЧӨЛӨӨЛӨХӨД ХҮРГЭВ АТГ-ын Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтсийн дарга, комиссар Х.Ихмөрөн-ийн эхнэр нь өнгөрсөн оны арван нэг дүгээр сард гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн талаарх зураг, видео зэрэг бүх нотлох баримтыг АТГ-ын дотоод хяналтад өгөөд арван хоёр дугаар сарын эхээр НИТХ-ын дарга, Нийслэлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөлийн дарга А.Баярт өргөдөл гаргажээ. Тэрээр Нийслэлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөлийн гишүүн бөгөөд өнгөрсөн хугацаанд АТГ-ыг төлөөлөн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөлийн үйл ажиллагаанд оролцож ирсэн байна. Мөн АТГ-ын Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтсийн дарга, комиссар Х.Ихмөрөн-г гэр бүлийн хүчирхийллийн хэрэгтэй холбоотойгоор Нийслэлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах салбар зөвлөлөөс хассан байна.

ЧИНГИС ХААН ҮНДЭСНИЙ БАЯЛГИЙН САНГИЙН ҮР АШИГГҮЙ ТЭРБУМЫН ЗАРДЛЫН ЦААДАХ ЭРХ АШИГ

01 / 13 0 сэтгэгдэл 278 үзсэнe

Чингис хаан Үндэсний баялгийн сан Улаанбаатар хотын Эко интернэйшнл тауерын 1907 тоот оффист үйл ажиллагаа явуулж, сар бүр 19 сая төгрөгийн түрээс төлдөг гэх . О ффисийн үйл ажиллагааны зардалд “Эрдэнэс Монгол” ХХК-иас нийт 2.4 тэрбум гаруй төгрөгийн санхүүжилт шилжүүлэн авсан байдаг . Үүнээс зөвхөн зургаадугаар сард 678.6 сая төгрөгийн зардал гарсан нь баримтаар тэмдэглэгджээ.Төрийн өмчит компанийн хөрөнгөөр санхүүжиж буй уг байгууллагын үйл ажиллагаа, зард ал , бодит үр дүнг ил тод тайлагнах нь хууль, засаглалын зарчимд нийцэх бөгөөд цаашид холбогдох байгууллагуудын анхааралд авах шаардлагатай асуудал юм .