БОХХААБХ:Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийж, Байнгын хорооны тогтоолын төслүүдийг баталлаа

10 / 23 0 сэтгэгдэл 2 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны өнөөдрийн /2025.10.23/ хуралдаан 15 цаг 50 минутад гишүүдийн ирц бүрдсэнээр эхэлж, гурван асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэв. Хуралдааны эхэнд Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийлээ. Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төсөлд туссан тус Байнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд хамаарах онцлох арга хэмжээний талаар танилцуулав. Тухайлбал, төсвийн урсгал зардлын хувьд удирдах албан тушаалтны орон тоог бууруулж, төрийн албан хаагчдын нийт орон тооны тэлэлтийг хязгаарлахын зэрэгцээ Төрийн хэмнэлтийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангаж, төсвийн байгууллагын үр ашиггүй зардлыг бууруулан, хэмнэгдсэн хөрөнгийг нийгмийн салбарт зарцуулахаар төлөвлөсөн гэв. Мөн Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын 17 дугаар бага хурлыг 2026 онд Монгол Улсад зохион байгуулах болсонтой холбогдуулан хурлын бэлтгэл ажлыг хангах, улс орноо сурталчлан таниулах, мэдээлэл түгээх, дамжуулах, соёл урлагийн арга хэмжээ зохиох, олон улсын зочид төлөөлөгчдийн аюулгүй байдлыг хангах, тав тухтай орчныг бүрдүүлэх зэрэг арга хэмжээнд шаардагдах зардлыг санхүүжүүлэхээр болжээ. Түүнчлэн аймаг, нийслэлийн байгалийн ургамал, ан амьтан, газар, ус, рашаан, ойн нөөц ашигласны төлбөрийн орлогын эх үүсвэрээс байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээхэд зарцуулах, хяналт тавих арга хэмжээнд зориулсан төсвийг нэмэгдүүлж, энэ хүрээнд орон нутагт хөрсний доройтол, цөлжилт, ан агнуур, ховордсон амьтад, ойн үржүүлэг, усны нөөц, байгалийн дурсгалт газар, тусгай хамгаалалтын газрыг хамгаалах, нөхөн сэргээх, урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх арга хэмжээний төлөвлөгөө боловсруулах, судалгаа хийх, иргэн аж ахуйн нэгжийн оролцоог дэмжих, урамшуулах, хяналт тавих, нэгдсэн сан бүрдүүлэх зэрэгт зарцуулахаар болсныг дурдав. Аялал жуулчлалын салбарын дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, үйлчилгээний чанар хүртээмжийг сайжруулах зорилгоор хөнгөлөлттэй зээл олгоход чиглэсэн Засгийн газрын 2025 оны 255 дугаар тогтоолын хүрээнд аялал жуулчлалын салбарт үйл ажиллагаа эрхлэгчдэд зориулж 6.0 хувийн хүүтэй, 6 хүртэлх жилийн хугацаатай нийт 267.0 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээлийг 2026 онд олгохоор тооцоолж, зээлийн хүүгийн дэмжлэгт зориулж 23.1 тэрбум төгрөгийг төрөөс хариуцан төлөхөөр болсон байна. Монгол Улсын Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны мөрийн хөтөлбөрийн хүрээнд “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал”, “Шинэ хоршоо-чинээлэг малчин”, “Цагаан алт”, “Атар-4” үндэсний хэмжээний хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэн, хөдөө аж ахуйн салбарт хөнгөлөлттэй зээлийг олгож, төрөөс зээлийн хүүгийн дэмжлэг олгохоор 2026 оны төсвийн төсөлд тусгасныг Ж.Энхбаяр сайд танилцуулгадаа онцлов. Тус Байнгын хороонд хамаарах салбар болох Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайдын багцад 249.6 тэрбум төгрөг, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын багцад 47.8 тэрбум төгрөгийг тус тус санхүүжүүлэхээр төсвийн төсөлд тусгасан байна. Мөн олон улсын өмнө хүлээсэн үүргийн хүрээнд НҮБ-ын СОР-17 хурлыг зохион байгуулахад шаардлагатай санхүүжилт болон гадаад зээл, тусламжийн төслүүдийн Монголын талын хариуцах хөрөнгийг төсвийн төсөлд тусгасан гэж байлаа. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Ганбаатар, Ц.Туваан, М.Мандхай, Ж.Батжаргал, Б.Бейсен нар асуулт асууж, үг хэлэв. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Ганбаатар говийн бүсийг усжуулах арга хэмжээнд хэчнээн төгрөгийн санхүүжилт тавьсныг тодруулахын зэрэгцээ Дорноговь аймгийн Айраг суманд байрлах Цагаандэлийн агуйг улсын тусгай хамгаалалтад авахтай холбоотой Засгийн газрын 106 дугаар тогтоолын хэрэгжилт, болон тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хилийн заагийг өргөтгөх чиглэлээр салбарын яам анхаарал тавьж ажиллах шаардлагатай байна гэлээ. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Б.Батбаатар Засгийн газраас өргөн барьсан төсвийн төсөлд усжуулалтын асуудалд 347 сая төгрөг л тусгагдсан гэв. Мөн Азийн хөгжлийн банкнаас 51 сая ам.долларын санхүүжилтийг “ Нэг нуур, нэг сум - 333 нуур ” хөтөлбөрийн хүрээнд авахаар ажиллаж байна гээд салбарын яам улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг өргөтгөх асуудалд анхаарал хандуулж, өмнө нь батлагдаагүй байсан асуудлуудыг энэ Засгийн газар урагшлуулж байгааг хариултдаа онцолсон. Түүнчлэн тэрбээр салбарын сайдаар томилогдсоноос хойш ус, хүлэмжийн хийн асуудалд онцгой ач холбогдол өгч, ажиллаж байна гэлээ. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Туваан ирэх жилийн төсөвт сүүний урамшуулалд 13.9 тэрбум төгрөг төсөвлөснийг дурдаад 04 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 5 дугаар сарын 01-ний өдөр хүртлэх ногоо ургаагүй тэрхүү хугацаанд сүүний урамшууллыг нэмэгдүүлэх боломж буй эсэхийг тодруулав. Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ж.Энхбаяр "Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд 19 нэр төрлийн барааг дотоодоосоо бүрэн хангах зорилт тавьсныг дурдаад өнөөдрийн байдлаар сүүний хангамж дотоодынхоо 60 хувьд хүрч, эл урамшуулалд төсөвлөгдсөн 13.9 тэрбум төгрөг багадаж байгааг онцлов. Мөн цаашид хүнсний ногооны ургац сайжирсантай холбоотойгоор зарим эх үүсвэрийг сүүний урамшуулалруу шилжүүлэх боломжтойг тэмдэглээд ингэснээр сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээр дотоодоо 100 хувь хангах бүрэн бололцоотой хэмээн хариулж байлаа. Үргэлжлүүлэн хуулийн төслүүдийн талаарх Улсын Их Хурлын гишүүдээс гаргасан зарчмын зөрүүтэй 10 саналын томьёолол бүрээр санал хураалт явуулав. Тодруулбал, Улсын Их Хурлын гишүүн С.Цэнгүүн, Ш.Бямбасүрэн, Ч.Лодойсамбуу нараас гаргасан Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын төсвийн багц дахь сүү, хүнсний ногоо, ноос, ноолуур, арьс шир зэрэг урамшууллын татаас, “Шинэ хоршоо хөдөлгөөн”-ий зээлийн хүүгийн дэмжлэгийг бууруулахтай холбоотой зармын зөрүүтэй саналуудыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэнгүй. Харин Улсын Их Хурлын гишүүн Л.Мөнхбаясгалан, Р.Сэддорж, Ц.Мөнхбат, Г.Ганбаатар, Р.Эрдэнэбүрэн, Н.Наранбаатар нараас төслийн 2 дугаар хавсралтын УТ2606600085 төслийн кодтой “Төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний техник, эдийн засгийн үндэслэл, зураг төсөв, зөвлөх үйлчилгээ /Улсын хэмжээнд/, хэрэгжих хугацаа 2026-2026 он, төсөвт өртөг, санхүүжих дүн 40,000.0 сая төгрөг” гэсэн төсөл, арга хэмжээний төсөвт өртөг болон санхүүжих дүнг 9,000.0 сая төгрөгөөр бууруулж, “Онги-Цагаан бургастай төсөл, төслийн ТЭЗҮ, зураг төсөв, хэрэгжих хугацаа 2026-2028 он, төсөвт өртөг 44,490.0 сая төгрөг”, 2026 онд санхүүжих дүн 9,000.0 сая төгрөг гэсэн төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлэхээр нэмэх санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжлээ. Түүнчлэн дээрх гишүүдээс Монгол Улсын Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайдын төсвийн багц дахь Эдийн засгийн хөгжлийн төлөвлөлт хөтөлбөрийн зардлыг 856.3 сая төгрөгөөр бууруулж, Говийг усжуулах судалгааны нэгжийн урсгал зардлыг мөн дүнгээр нэмэгдүүлэх санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив. Ингээд хуулийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлэг явуулсан талаарх Байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Төсвийн байнгын хороонд танилцуулахаар тогтов. Дараа нь “Ажлын хэсэг байгуулах тухай” Байнгын хорооны тогтоолын төслийг хэлэлцсэн. Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай уг тогтоолын төслийн талаар асуулт асууж, үг хэлэх гишүүн байсангүй. Ингээд Байнгын хорооны тогтоолын төслийг батлахыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив. Төсөлд Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Байнгын хорооны болон чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх бэлтгэл хангах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Уянга ахалж, Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Алтаншагай, П.Батчимэг, Б.Бат-Эрдэнэ, Ц.Идэрбат, С.Замира, Ц.Мөнхбат, Б.Мөнхсоёл, С.Одонтуяа нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулахаар тусгасан байв. Хуралдааны төгсгөлд “Ажлын хэсгийн удирдамж батлах тухай” Байнгын хорооны тогтоолын төслийг хэлэлцлээ. Хог хаягдлын тухай хуулийн хэрэгжилтийг хянан шалгах, холбогдох шийдвэрийн төсөл боловсруулах, санал, дүгнэлт гаргах үүрэг бүхий ажлын хэсгийн зорилго нь холбогдох бусад хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн байдалд хяналт шалгалт хийх, хэрэгжилтийн явцад тулгамдаж байгаа асуудлыг тодорхойлох, цаашид авах арга хэмжээний талаар санал, дүгнэлт, шийдвэрийн төсөл боловсруулахад чиглэсэн байна. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан асуулт асууж, үг хэлэх гишүүн байсангүй. Иймд уг тогтоолын төслийг батлахыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

ТЕГ-ААС ОЮУТОЛГОЙ КОМПАНИЙН ХУДАЛДАН АВАХ ГАЗРЫН АЛБАН ТУШААЛТНУУДЫН БАЙР, АВТОМАШИНД НЭГЖЛЭГ ХИЙЖЭЭ

10 / 23 0 сэтгэгдэл 11 271 үзсэнe

ТЕГ-аас өнөөдөр буюу 2025.10.23-ний өдрийн үүрээр Оюутолгой компанийн Худалдан авах газрын нэр бүхий албан тушаалтнуудад хойшлуулшгүй ажиллагааны хүрээнд гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж орон байр, автомашинд нь нэгжлэг, үзлэг хийсэн байна. Эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар тэдгээр иргэдийн орон байранд нэгжлэг хийхэд 10 орчим тэрбум төгрөг, мөн олон тооны тансаг зэрэглэлийн үл хөдлөх хөрөнгө, автомашинууд эзэмшиж байсан нь тогтоогджээ. Сэжигтнүүдийг албан тушаалын байдлаа ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгон, авлига авч хууль бусаар олсон орлогоо цэвэршүүлэх зорилгоор тансаг зэрэглэлийн үл хөдлөх хөрөнгүүдийг өөрийн хамаарал бүхий хүмүүсийн нэр дээр шилжүүлж зах зээлд эргэлдүүлэх замаар мөнгө угаах гэмт хэрэг үйлдсэн байж болзошгүй үндэслэлээр шалгаж буй аж. Мөрдлөгийн ажил нилээд өргөн хүрээнд хийгдэж байгаа бөгөөд цаашид ч баривчилгаа үргэлжлэх бололтой. Эргэн сануулахад Оюутолгой компанийн Худалдан авалтын газарт тогтсон мафийн сүлжээ хэмээн хэд хэдэн цуврал нийтлэлүүд өмнө нь гарч байсан.

“НВЦ” ХХК-Д АЛБАН ТУШААЛАА УРВУУЛАН АШИГЛАЖ ЗЭЭЛ ОЛГООД, ТҮҮНДЭЭ ЯЛ СОНССОН ЭТГЭЭД ЭХНЭРИЙНХЭЭ НЭР ДЭЭР КОМПАНИ НЭЭЖ БАЙРЛУУЛАХДАА НВЦ ХХК-ИЙН ОХИН КОМПАНИ БОЛОХ “КОНСИТУС” ХХК-ИЙГ ЭЗЭМШДЭГ БАРИЛГАД БАЙРЛАЖЭЭ !

10 / 23 0 сэтгэгдэл 472 үзсэнe

Хөгжлийн банкны Хөрөнгийн удирдлагын газрын дарга асан Б.Чойжилжалбуу нь “НВЦ” ХХК - д зээл олгосон хэргээр шүүгдэж, төрд ажиллах эрх ээ найман жилээр хасуулж, хоёр жилийн хорих ял, зургаан сая төгрөгөөр торгох ял сонссон. Тэгвэл Б.Чойжилжалбуугийн эхнэр Б.Гэрэлчимэг , Боловсролын яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Х.Батжаргалын эхнэр Б.Долгион нар “Дол Жэ” ХХК-ийг хамтран эзэмшдэг ба тус байгууллага нь “Agro center” барилгын 10-н давхарт “Lotus Tang” гэх хятад ресторан , 11-р давхарт нь “Leven” гэх баар ажиллуулдаг. Б.Чойжилжалбуу Х.Батжаргал нарын эхнэрүүдийн “Lotus Tang” ресторан, “Leven” баар байрладаг “Аgro Center” барилга нь Н.Мөнхбаяр, Г.Дөлгөөн, Б.Болдсүх гэх гурвын хүний хамтран эзэмшдэг “Агро стейт” ХХК-ийн нэр дээр байдаг ба дээрх гурван иргэн болох Н.Мөнхбаяр, Г.Дөлгөөн, Б.Болдсүх гурав нь “НВЦ” ХХК-ийн охин компани болох “Конситус” ХХК-ийг 2023 оноос эзэмшдэг болцгоо жээ !!! “НВЦ” ХХК-д албан тушаалаа урвуулан ашиглаж зээл олгоод, түүндээ ял сонссон Б.Чойжилжалбуу нь өөрийн эхнэрээ найзынхаа эхнэртэй хамтатган компани нээж тэдний компани байрладаг барилгын эзэмшигчид нь НВЦ ХХК-ийн охин компани болох “Конситус” ХХК.

МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙ САЙД АСАН СҮХБААТАРЫН БАТБОЛДЫН АВЛИГААР ХУДАЛДАН АВСАН НЬЮ-ЙОРК ХОТ ДАХЬ ТАНСАГ ОРОН СУУЦУУДЫГ АНУ-ЫН ХУУЛЬ ЗҮЙН ЯАМ ХУРААН АВАХ ХҮСЭЛТ ГАРГАЖЭЭ

10 / 23 0 сэтгэгдэл 280 үзсэнe

“Нэхэмжлэлд дурдсанаар, Ерөнхий сайд асан Батболд хууль бус ашиг олж, түүгээрээ АНУ-ын хуулийг зөрчин үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авчээ. Өнөөдрийн энэхүү ажиллагаа нь авлигач албан тушаалтнууд АНУ-ын үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлийг гэмт хэргийн орлого нуун дарагдуулах хэрэгсэл болгон ашиглахыг тэвчихгүй гэдгийг харуулж байна,” гэж прокурор Пис мэдэгдэв. “Миний алба хаагчид хаана ч үйлдэгдсэн байсан төрийн авлигыг үл тэвчинэ.” “Нэхэмжлэлд дурдсанаар, Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Сүхбаатарын Батболд өөрийн орны байгалийн баялгийг ашиглан хувьдаа ашиг олжээ. Тэр болон түүний гэр бүл энэ авлигын орлогоор АНУ-д 14 сая ам.долларын үнэтэй тансаг үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авсан,” гэж орлогч Ерөнхий прокурор Николь Аржентиери мэдэгдэв. “Эдгээр хөрөнгө одоо хураагдах боломжтой. Авлигачид анхаар: Эрүүгийн хэлтэс төрийн авлигын орлогыг буцаан олж авах, гэмт хэргийн ашгийг устгахын төлөө хатуу байр суурьтай хэвээр байна.” “Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Батболд уул уурхайн гэрээнүүдээс хэдэн арван сая ам.доллар хулгайлан, түүнийг хуурамч компаниудаар дамжуулан угааж, гэр бүлийнхээ тансаг амьдралд — түүний дотор Манхэттэнд байр худалдан авахад ашигласан гэж үзэж байна. Түүний ийм үйлдэл нь шударга иргэдийн итгэлийг доромжилсон хэрэг юм,” гэж ФБР-ын Нью-Йорк дахь салбарын дарга Смит мэдэгдэв. “Өнөөдрийн үйлдэл нь АНУ-ын банкны системийг ашиглан хууль бус орлого нуун дарагдуулсан аливаа авлигын эсрэг бид хатуу арга хэмжээ авах болно гэдгийг баталж байна.”“Нэхэмжлэлд дурдсанаар, Ерөнхий сайд асан Батболд хууль бус ашиг олж, түүгээрээ АНУ-ын хуулийг зөрчин үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авчээ. Өнөөдрийн энэхүү ажиллагаа нь авлигач албан тушаалтнууд АНУ-ын үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлийг гэмт хэргийн орлого нуун дарагдуулах хэрэгсэл болгон ашиглахыг тэвчихгүй гэдгийг харуулж байна,” гэж прокурор Пис мэдэгдэв. “Миний алба хаагчид хаана ч үйлдэгдсэн байсан төрийн авлигыг үл тэвчинэ.” “Нэхэмжлэлд дурдсанаар, Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Сүхбаатарын Батболд өөрийн орны байгалийн баялгийг ашиглан хувьдаа ашиг олжээ. Тэр болон түүний гэр бүл энэ авлигын орлогоор АНУ-д 14 сая ам.долларын үнэтэй тансаг үл хөдлөх хөрөнгө худалдан авсан,” гэж орлогч Ерөнхий прокурор Николь Аржентиери мэдэгдэв. “Эдгээр хөрөнгө одоо хураагдах боломжтой. Авлигачид анхаар: Эрүүгийн хэлтэс төрийн авлигын орлогыг буцаан олж авах, гэмт хэргийн ашгийг устгахын төлөө хатуу байр суурьтай хэвээр байна.” “Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Батболд уул уурхайн гэрээнүүдээс хэдэн арван сая ам.доллар хулгайлан, түүнийг хуурамч компаниудаар дамжуулан угааж, гэр бүлийнхээ тансаг амьдралд — түүний дотор Манхэттэнд байр худалдан авахад ашигласан гэж үзэж байна. Түүний ийм үйлдэл нь шударга иргэдийн итгэлийг доромжилсон хэрэг юм,” гэж ФБР-ын Нью-Йорк дахь салбарын дарга Смит мэдэгдэв. “Өнөөдрийн үйлдэл нь АНУ-ын банкны системийг ашиглан хууль бус орлого нуун дарагдуулсан аливаа авлигын эсрэг бид хатуу арга хэмжээ авах болно гэдгийг баталж байна.” Нэхэмжлэлд дурдсанаар, Батболд Ерөнхий сайд байх үедээ “Catrison” нэртэй өөрийн хяналттай компаниар дамжуулан 68 сая ам.долларын үнэ бүхий уул уурхайн гэрээ байгуулжээ. Энэ компани нь өмнө нь ямар ч туршлагагүй, уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаагүй бөгөөд түүний захирал нь хэл шинжлэлийн багш байсан аж. Гэрээнээс орсон олон сая ам.долларыг гадаад банкны данс руу шилжүүлж, дараа нь хуурамч компаниудаар дамжуулан угааж, эцэст нь Батболдын гэр бүлийн ашиг тусад, тухайлбал Нью-Йорк дахь орон сууц худалдан авахад ашигласан байна. Мөн Батболдын гэр бүл төрийн өмчит уул уурхайн гэрээнүүдийн мөнгийг хуурамч компаниудаар дамжуулан хувийн зорилгоор ашиглаж байсан нь тодорхойлогджээ. Туршлагагүй нэг компани 30 сая ам.долларын гэрээ авч, түүний орлогыг Батболдын том хүүгийн АНУ дахь хувийн данс руу шилжүүлсэн бөгөөд уг мөнгө нь автомашины төлбөр, аялал, интерьерийн дизайнер зэрэг хувийн хэрэгцээнд зориулагдсан байв. Энэхүү хэргийг АНУ-ын Зүүн Нью-Йоркийн тойргийн прокурорын газрын Бизнес ба Үнэт цаасны луйврын хэлтэс, Мөнгө угаах, Хөрөнгийг сэргээх хэлтсийн “Kleptocracy Asset Recovery Initiative” болон Банкны шударга байдлын ажлын хэсэг хамтран хариуцаж байна. Эх сурвалж:

ШҮҮХЭЭС ХОЛИМОГ ТУЛААНЧ Г.ЧИНЗОРИГТ 3 ЖИЛИЙН ХОРИХ ЯЛ, ХАРИН М.ТЭНГИСТ ТОРГУУЛИЙН ЯЛ ОНООЖЭЭ

10 / 23 0 сэтгэгдэл 1 493 үзсэнe

Баянзүрх, Чингэлтэй, Сүхбаатар дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд холимог тулааны тамирчин Г.Чинзориг, М.Тэнгис нарт холбогдох хэргийг шүүх хурал өчигдөр боллоо. Шүүхээс Г.Чинзоригт 3 жилийн хорих ял, харин М.Тэнгист торгуулийн ял оноожээ. Прокуророос Г.Чинзоригт холбогдох хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 2.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 10.1 дүгээр зүйл "Хүнийг алах"-ийн 2.1 "онц харгис хэрцгийгээр", 2.7 "хохирогчийг биеэ хамгаалж чадахгүйг мэдсээр байж" дахь хэсэгт зааснаар, харин М.Тэнгисийг Эрүүгийн хуулийн 11.6-1 дэх хэсэгт зааснаар буюу хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан хэмээн яллаж, хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн байдаг.

АБГББХ: Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг явууллаа

10 / 22 0 сэтгэгдэл 2 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо ны өнөөдрийн /2025.10.22/ хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд ийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийлээ. Хуралдааныг УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар даргалан явуулав. Сангийн сайд Б.Жавхлан 2026 оны төсвийн төсөлд туссан тус Б айнгын хорооны эрхлэх асуудлын хүрээнд хамаарах онцлох арга хэмжээ ний талаар танилцуулав. Удирдах албан тушаалтны орон тоог бууруулж, төрийн албан хаагчдын нийт орон тооны тэлэлтийг хязгаарлахын зэрэгцээ Төрийн хэмнэлтийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангаж, төсвийн байгууллагын үр ашиггүй зардлыг бууруулан, хэмнэгдсэн хөрөнгийг нийгмийн салбарт зарцуулах аар тусгажээ. Сүүлийн жилүүдэд гамшиг ослын тоо эрс нэмэгдэж у лсын хэмжээнд 2025 он гарсаар 15 аймгийн 74 сум, нийслэлийн 3 дүүрэгт, нийт 219 удаагийн ой, хээрийн гал түймэр бүртгэгдсэн нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 2.4 дахин өссөн. Мөн үер ус, ган зудын тохиолдол ихэссээр байна. Иймд гамшгийн голомтод үүрэг гүйцэтгэдэг онцгой байдлын байгууллагын алба хаагчдын нийгмийн баталгааг дээшлүүлэх, тус албанд ажиллах хүний нөөцийн бодлогод хөшүүрэг, дэмжлэг болгох зорилгоор алба хаагчдад олгодог онцгой нөхцөлийн нэмэгдлийг 10 хувиар нэмэгдүүлж 40 хувьд хүргэх , Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын 17 дугаар Б ага Х урлыг 2026 онд Монгол Улсад зохион байгуулах болсонтой холбогдуулан хурлын бэлтгэл ажлыг хангах, улс орноо сурталчлан таниулах, мэдээлэл түгээх, дамжуулах, соёл урлагийн арга хэмжээ зохиох, олон улсын зочид төлөөлөгчдийн аюулгүй байдлыг хангах, тав тухтай орчныг бүрдүүлэх зэрэг арга хэмжээг санхүүжүүлэх асуудлыг тусгасан байна. Мөн Дэлхийн банкны аргачлалаар Монгол Улс 2024 оноос дунджаас дээгүүр орлоготой орны ангилалд орж, тус ассоциацийн донор орнуудад гишүүнээр элсэх нөхцөлийг хангаад байгаа бөгөөд донор орон болохтой холбоотойгоор Олон улсын хөгжлийн ассоциацид хандив хэлбэрээр 5.5 тэрбум төгрөгийг олгохоор тус тус 2026 оны төсвийн төсөлд тусгалаа хэмээн танилцуулав. Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээг хуульд заасны дагуу 2025 оны 3 дугаар сарын 1-ний өдрөөс эхлэн иргэдээс санал авч, сум дүүрэг, аймаг, нийслэл, салбар яамны түвшинд үе шаттайгаар төлөвлө жээ . “Төсвийн хөрөнгө оруулалтын удирдлагын цахим систем”-ээр нийт 14.4 их наяд төгрөгийн санхүүжих дүн бүхий 1 . 712 төслийн санал хүлээн авснаас холбогдох шалгуур үзүүлэлт, зарчим, бодлогыг харгалзан эрэмбэлж, 579 төсөл, арга хэмжээнд 3 их наяд 267.3 тэрбум төгрөгийг санхүүжүүлэхээр төсвийн төсөлд тусгасан гэлээ . Нийт хөрөнгө оруулалтын 67 хувь буюу 2 их наяд 181.9 тэрбум төгрөг нь үргэлжлэн хэрэгжих бол, 33 хувь буюу 1 их наяд 85.5 тэрбум төгрөг нь шинээр хэрэгжих хөрөнгө оруулалт байна. Энэ нь 2022-2023 онд батлагдсан төслийн тоотой харьцуулахад 2 дахин буурсан үзүүлэлт бөгөөд төслийн хэрэгцээ шаардлагыг тодорхойлох, үнэлэх, эрэмбэлэх, шалгуур үзүүлэлтийн чанар сайжирч байгааг илтгэж байна хэмээн төсөл санаачлагчид үзжээ . Түүнчлэн 2026 оны төсвийн хөрөнгө оруулалтад хүний хөгжлийг дэмжих зорилгоор боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт, бүсчилсэн хөгжил болон хувийн хэвшлийг дэмжиж, бизнесийн орчныг сайжруулах хүрээнд эрчим хүч, суурь дэд бүтцийн салбарт, гамшгийн эрсдэлийг бууруулж, үндэсний сөрөн тэсвэрлэх чадавхыг нэмэгдүүлэх зорилгоор онцгой байдлын салбарт, нийгмийн хэв журам, аюулгүй байдлыг хангах үүднээс батлан хамгаалах, гадаад харилцаа, хууль зүй, дотоод хэргийн салбарт шинэ хөрөнгө оруулалтыг түлхүү төлөвлө сөн хэмээн Сангийн сайд танилцуулгадаа дурдлаа . Тухайлбал тус Б айнгын хороонд хамаарах салбарууд буюу Батлан хамгаалах салбарт 67.9 тэрбум төгрөг, Гадаад харилцааны салбарт 19.9 тэрбум төгрөг, Онцгой байдлын салбарт 39.3 тэрбум төгрөгийг тус тус санхүүжүүлэхээр төсвийн төсөлд тусгасан байна . Улсын Их Хурлаас 2025 оны 05 дугаар сарын 30-ны өдөр Засгийн газрын өрийн удирдлагын 2026-2028 оны стратегийн баримт бичгийг 4 зорилт, шалгуур үзүүлэлттэйгээр баталсн ыг тэрбээр тодотгоод, Засгийн газрын зүгээс дунд хугацаанд стратегийн баримт бичгийн зорилт, арга хэмжээг мөрдөн ажиллах бөгөөд 2026 онд Засгийн газрын гадаад зээлийн хөрөнгөөр тэргүүлэх ач холбогдол бүхий төсөл, хөтөлбөрүүдийг тэргүүн ээлжид хэрэгжүүлэх, 1 тэрбум ам.доллар хүртэлх Засгийн газрын өрийн баталгаа гаргах, аймаг, нийслэлийн үнэт цаасыг зохистой хэмжээнд арилжаалах, дотоод үнэт цаасны зах зээлийг дэмжиж, суурь хүүг тогтоох зорилгоор 562 тэрбум төгрөгийн дотоод үнэт цаас гаргах, дахин санхүүжүүлэх зорилгоор 1 тэрбум ам.доллар хүртэл гадаад үнэт цаас арилжаалахаар төсвийн төсөлд тусга сныг онцлов . Түүнчлэн, 2026 онд Засгийн газрын өрийн үйлчилгээнд 3.9 их наяд төгрөг төлөхөөр байгаагаас үндсэн төлбөрт 2.6 их наяд төгрөг, хүүгийн төлбөрт 1.3 их наяд төгрөгийг төлөхөөр бай гаа бөгөөд Засгийн газрын өрийн нэрлэсэн дүнгээр илэрхийлэгдсэн үлдэгдлийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хэмжээ 2025 онд 44.5 хувь, 2026 онд 43.7 хувьтай тэнцэхээр байгаа нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд заасан Засгийн газрын өрийн тусгай шаардлага болон дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд туссан хязгаарыг хангахаар байна гэлээ . Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийлсэн. УИХ-ын гишүүн Д.Бум-Очир, Манай улс гурван жилийн өмнө Юнескогийн Ерөнхий ассамблейн хурлаар нүүдэлчдийн түүх, соёл иргэншлийн асуудлаар ном бичих асуудлыг хэлэлцүүлэн шийдвэрлүүлсэн. Гэтэл ном бүтээх ажилд зарцуулах мөнгөө төсөвтөө суулгахгүй өдийг хүрэн замхрах тийшээ хандаж байтал Гадаад хэргийн сайд салбарын төсөвтөө суулган шийдэхээр боллоо гээд талархал илэрхийлэв. УИХ-ын гишүүн Г.Хосбаяр, Ирэх оны төсвийг дагаж орж ирж байгаа хууль тогтоомжийн төсөлд валютын орлого, экспортыг нэмэгдүүлэх зорилгоор нэг тэрбум ам.долларын үнийн дүнтэй 3-5 удаагийн том арилжааг зохион байгуулснаар дэнчин болон эхний төлбөрийн орлого болох 250-350 тэрбум ам.долларыг Монгол Улсад татан төвлөрүүлнэ хэмээн тусгасан байна. Үүнийг ямар чиглэлд зарцуулах вэ. Бүтээн байгуулалтад уу, төсвийн зарлагын алдагдлаа нөхөхөд үү хэмээн тодруулав. Мөн тэрбээр Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулснаар гадаадын хөрөнгө оруулалттай компаниуд төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн ажилд оролцох боломж гарах уу гэсэн асуулт тавив. Эдийн засаг, хөгжлийн яамны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн газрын дарга Т.Баясгалан, Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хууль мөрдөгдөж эхлээд нэг жил 10 сарын хугацаа өнгөрч байна. Хамгийн сүүлд 8 дугаар сарын 27-ны өдөр Засгийн газрын хуралдаанаас Мөрөн-Улиастай чиглэлийн зам барих ажлыг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Үүнтэй холбогдуулан Эдийн засаг, хөгжлийн болон Зам, тээврийн сайдын хамтарсан тушаалаар байгуулагдсан ажлын хэсэг түншлэгчийн сонгон шалгаруулалтыг зарлах гэж байна. Энэ нь анх удаа түншлэлээр хэрэгжих гэж байгаа ажил. Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хуулийн зохицуулалт гадаадын хөрөнгө оруулалттай болон дотоодын аж ахуйн нэгжүүдэд хэлбэр, төрлөөс нь үл хамааран ижил үйлчилж байгаа. Аль нэгэнд нь давуу байдал олгох зохицуулалт байхгүй. Харин хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулснаар илүү таатай эрх зүйн орчныг бүрдүүлж, хууль хоорондын уялдаа илүү сайн хангагдах юм гэсэн хариулт өгөв. Сангийн сайд Б.Жавхлан, Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангаж Тавантолгойн бүлэг ордын ашиглагдаагүй байгаа хэсгийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулан, орд ашиглалтыг сайжруулах зорилгоор "Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай" УИХ-ын тогтоолын төслийг боловсруулсан хэмээгээд нүүрснээс орж ирэх орлогыг өсгөх зорилгоор биржийн арилжаагаа нэмэгдүүлэх, шинээр орлогын эх үүсвэр бий болгоно гэж эрэлхийлж байгааг тодотгов. Тэрбээр манай улс нүүрсээ арилжаалах хугацаа 10 жилээс хэтрэхгүй гэж тооцож байгаагаа дурдаад, энэ хугацаанд нүүрсний экспортоо нэмэгдүүлж, нөөц ордуудаа эргэлтэд оруулан, Үндэсний баялгийнхаа санг арвижуулах зохицуулалтыг тогтоолын төсөлд тусгасан хэмээлээ. Байнгын хорооны гишүүдээс ирэх оны төсвийн төсөлтэй холбогдуулан зарчмын зөрүүтэй саналын томьёолол гараагүй бөгөөд төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг явуулсан талаарх Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Төсвийн байнгын хороонд хүргүүлэхээр тогтлоо хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

Дэд хорооны дарга, гишүүд Техник технологийн политехник коллежийн үйл ажиллагаатай танилцлаа

10 / 22 0 сэтгэгдэл 2 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороо ны Боловсрол, шинжлэх ухааны дэд хорооны дарга, гишүүд өнөөдөр ( 2025.10.22 ) Техник технологийн политехник коллежийн үйл ажиллагаатай танилцаж, мэргэжлийн болон техникийн боловсролын салбарын нөхцөл байдал, хуулийн хэрэгжилтийн талаар санал солилцлоо. Сургуулийн үйл ажиллагаатай танилцахад Дэд хорооны дарга С.Зулпхар, Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Галбадрах, Д.Рэгдэл нар оролцов. Уулзалтын эхэнд Боловсролын яамны Мэргэжлийн болон техникийн боловсролын газрын дарга Н.Нарангэрэл, Техник технологийн политехник коллежийн захирал Ц.Баярмаа нар салбарын болон коллежийн талаар танилцуулав. Бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлалын дагуу Хангайн, Баруун, Хойд, Төвийн, Зүүн болон Говийн бүс, Улаанбаатарын мэргэжлийн болон техникийн боловсрол, сургалтын байгууллагуудыг бүсийн онцлогтой уялдуулан, төрөлжүүлж байгаа аж. Хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлтэд нийцүүлэн, ажиллангаа суралцах боломжийг нэмэгдүүлэх үүднээс танхимын болон ажлын байрны хосмог сургалтыг өргөжүүлэхэд Боловсролын яам түлхүү анхаарал хандуулж байна. Энэхүү хосмог сургалтыг хэрэгжүүлж буй сургуулиудын нэг нь Техник технологийн политехник коллеж юм. Техник технологийн их сургууль болж өргөжөөд байгаа тус коллеж мэргэжлийн болон техникийн боловсрол, бакалавр, магистрын хөтөлбөр бүхий шаталсан сургалттай бөгөөд Монгол Улсын Засгийн газраас зарласан төсөл, хөтөлбөрүүдэд санаачилгатай оролцохын зэрэгцээ АНУ-ын Төрийн департаментын Фулбрайтын эрдэмтэн, Германы Олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэгийн багш, мэргэжлийн боловсрол сургалтын магистрын, Японы “Дадлагажигч оюутан”, БНХАУ-ын оюутан, багш солилцооны зэрэг олон хөтөлбөр хэрэгжүүлж байна. Мөн дотоодын 360 гаруй аж ахуйн нэгж, байгууллагуудтай хамтран хосмог сургалтыг хөгжүүлэхийн зэрэгцээ англи хэлтэй инженер, цэргийн алба хаагчдыг мэргэшүүлэх, мэргэжил эзэмшүүлэх зэрэг төсөл, хөтөлбөрийг явуулдаг. Техник технологийн политехник коллеж Япон Улсын технологийн сургалтын Коосен хөтөлбөрийг нэвтрүүлсэн анхдагч сургуулиудын нэг бөгөөд мэдээллийн технологи, англи хэлний Pearson хөтөлбөрөөр сургалт явуулж байна. Барилгын мэргэжлийн жишиг сургууль болох зорилт тавьсан тус коллеж 2013 оноос хойш төрөлжсөн чиглэлээр Чадамжийн төвийг бий болгон хөгжүүлж буй бөгөөд ирээдүйд нэн хэрэгцээ, шаардлагатай барилга, дэд бүтэц, хүнс үйлдвэрлэл, мэдээлэл харилцаа, технологи, хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа зэрэг 28 мэргэжлийн чиглэлээр сургалт явуулж байна. Түүнчлэн багшийг хөгжүүлэх хөтөлбөрийн хүрээнд нийт 22 сургуулийн 58 багшийг магистрын сургалтанд хамруулжээ. Тус коллеж эдүгээ 2775 суралцагчтай бөгөөд тэдний 23 нь хөгжлийн бэрхшээлтэй буюу ялгаатай хүүхдүүд юм. Ийм хүүхдүүдийг энгийн сурагчидтай хамт сургахыг дэмжиж буй хэдий ч хувьсах зардлыг ялгаатай байдалд тохируулан олгохгүй байгаа болон дотуур байрны хувьсах зардлыг хувийн өмчийн сургуульд өгөхгүй байгаа нь сургалтын үйл ажиллагаанд тодорхой хэмжээний хүндрэл учруулж буйг Ц.Баярмаа захирал дурдсан юм. Мөн тэрбээр төрийн өмчийн сургуулийн багш нарт олгодог нийгмийн баталгааг хувийн өмчийн сургуулийн багш нарт ялгаагүй олгож, сайн багшийг тогтвор суурьшилтай ажиллахад бодлогын дэмжлэг үзүүлэх шаардлага байгааг өгүүлэв. Техник технологийн политехник коллежид эдүгээ 127 багш, ажилтан ажиллаж байгаагийн 93 нь багш юм. Боловсролын салбарт тулгамдаж буй багшлах боловсон хүчний хомсдолтой байдал тус сургуульд ч байгаа гэдгийг Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга Б.Нэмэхбаяр ярьж, Коосен Монгол сургуулийн төгсөгчдийн 60 хувийг Японы компаниуд аваад явчихаж байгаа болон сайтар бэлтгэгдсэн багш нар ч мөн гадаад улсууд руу явж буйд анхаарах цаг болсныг онцолсон юм. Дэд хорооны гишүүд коллежийн hybrid сургалтын танхим, багшийн хөгжлийн төв, мультимедиа төв, хоол үйлдвэрлэл, сантехник, цахилгааны дадлагын газрууд, номын сан, лекцийн танхим, спорт заал, автомашины, барилга, авто замын материал судлалын, цахилгааны, ус хангамжийн, механикийн лабораториуд болон сургалтын үйл ажиллагаатай танилцсан юм. Тус сургуулийн сургалтын төлбөр хөтөлбөрүүдээсээ шалтгаалан 2.1-2.8 сая төгрөг бөгөөд үйлдвэрлэлийн дадлагын газрууд аж ахуйн тооцоотой ажиллаж, түншлэгч аж ахуйн нэгж, байгууллагын захиалгаар бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, борлуулах зэргээр тодорхой хэмжээний орлого олдог байна. Мөн сургуулийн дотоод орчны тохижилт, тавилга хэрэгслийг оюутан, сурагчдынхаа оролцоотойгоор өөрсдийн хүч, нөөцөд тулгуурлан хийхийн зэрэгцээ цахилгааны лабораторийн туршилтын тоног төхөөрөмж зэрэг зарим сургалтын хэрэгслийг суралцагчид, магистрантуудынхаа зохион бүтээснээр үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлжээ. Улсын Их Хурлын гишүүд мэргэжлийн болон техникийн боловсролын салбарын эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох талаар багш, удирдлагуудтай санал солилцож, сургуулийн эзэмшлийн үл хөдлөх хөрөнгө, газрын асуудал, мөн хувийн сургуулийн багшлах боловсон хүчнийг дэмжих, хөгжүүлэх, нийгмийн баталгааг хангах талаар анхаарал хандуулахаа илэрхийллээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

ТБХ:Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажлын хэсгийг байгууллаа

10 / 22 0 сэтгэгдэл 2 үзсэнe

Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны өнөөдрийн /2025.10.22/ хуралдаан гишүүдийн 51.7 хувийн ирц бүрдсэнээр эхэлж, нэг асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэв. Хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай Байнгын хорооны тогтоолын төслийг хэлэлцлээ. Хуралдааны эхэнд Байнгын хорооны дарга Х.Ганхуяг Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 24 дүгээр зүйлийн 24.5-д “Байнгын хороо шаардлагатай бол хууль тогтоомжийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий гишүүдээс бүрдсэн ажлын хэсгийг дангаар буюу хамтран байгуулж, энэ асуудлаар Байнгын хорооны тогтоол гаргана. ” гэж заасны дагуу ажлын хэсэг байгуулахаар болсон гэлээ. Мөн Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий хоёр ажлын хэсэг байгуулахаар болсныг онцлон тэмдэглэв. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Батжаргал Монгол Улсын төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон дагасан хууль тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажлын хэсгийг тус тусад нь байгуулахаар дүгнэлтүүд нь уялддаггүйг тэмдэглээд иймд санал, дүгнэлтүүдийг нэгтгэх боломжтой эсэхийг тодруулж, хариулт авлаа. Ингээд “Ажлын хэсэг байгуулах тухай” Байнгын хорооны тогтоолын төслийг батлах санал хураалтыг явуулахад, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 80 хувь нь дэмжлээ. Уг тогтоолын төсөлд Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Ганхуяг ахалж, Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Алдаржавхлан, Д.Батбаяр, Р.Батболд, Х.Жангабыл Д.Жаргалсайхан, Б.Заяабал, П.Мөнхтулга, Г.Тэмүүлэн нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулахаар тусгажээ. Мөн Монгол Улсын 2026 онд төсвийн тухай хуулийн төслүүдтэй хамт өргөн мэдүүлсэн хууль тогтоолын төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа ахалж, Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Бадамсүрэн, Г.Ганбаатар, Ж.Баясгалан, Д.Лувсанжамц, З.Мэндсайхан, Дав.Цогтбаатар, Д.Пүрэвдаваа, Д.Энхтүвшин нарын бүрэлдэхүүнтэй байгуулахаар тусгажээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

ХХНББХ, ТБХ: Эмч, багш нарын цалин, ахмад настны тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх, тэтгэврийн зээлийн хүүг бууруулах асуудлуудыг хэлэлцлээ

10 / 21 0 сэтгэгдэл 1 үзсэнe

Монгол Улсын Их Хурлын Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын болон Төсвийн байнгын хороод өнөөдөр ( 2025.10.21 ) хамтран хуралдаж, иргэн Батсайханы Номингоос нийтийн өргөдөл, гомдлын petition.parliament.mn системээр ирүүлсэн эмч, багш нарын цалинг нэмэх тухай асуудлаар ажлын хэсэг байгуулах саналыг хэлэлцлээ. Хамтарсан хуралдааныг Төсвийн байнгын хорооны дарга Х.Ганхуяг, Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хорооны дарга Б.Найдалаа нар даргалан явуулав. Иргэн Б.Номингийн өргөдлийг Улсын Их Хурлын Өргөдлийн байнгын хороо өнгөрөгч сарын 30-ны хуралдаанаараа хэлэлцэж, ажлын хэсэг байгуулахыг Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн байна. Тус Байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн П.Ганзориг танилцууллаа. Тэрбээр, Өргөдлийн байнгын хорооноос Төсвийн болон Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороотой хамтарсан ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын даргын захирамжаар байгуулж, бодлогын шийдвэр гаргах нь зүйтэй гэж шийдвэрлэснийг дурдав. Өргөдлийн байнгын хорооны санал дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа, Ж.Батжаргал, Б.Найдалаа, Т.Мөнхсайхан, С.Зулпхар, Б.Бейсен, С.Эрдэнэбат, Х.Болормаа, О.Саранчулуун, Ц.Мөнхтуяа, Ч.Номин, Л.Энхнасан, Б.Хэрлэн, Ж.Галбадрах, Ц.Баатархүү, Н.Алтаншагай, П.Ганзориг, П.Сайнзориг, Д.Ганмаа нар асуулт асууж, үг хэлсэн юм. Улсын Их Хурлын гишүүд Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төсөлтэй холбогдуулан эмч, багш нарын цалинг нэмэх эх үүсвэрийг эрэлхийлж, ямар зардал, санхүүжилтийг тэвчиж болох, ямар эх үүсвэрийг дайчилж болох талаар санал солилцон, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын сангуудын үйл ажиллагааг бодлого, зорилгод нь нийцүүлж, зохриулалтын бус зардал гаргахгүй байх, гүйцэтгэлийн үнэлгээ, санхүүжилтийн тогтолцооны хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх, хөдөлмөрийн үнэлэмж, цалин хөлсний бодлогын шинэчлэлтийг цаашид хэрхэн хийх, улсын төсвийн болон салбарын хөгжлийн бодлогын уялдааг хангах, эрүүл мэнд, боловсролынхоос бусад салбарын төрийн албан хаагчдын цалин хөлсийг нэмэгдүүлэх тооцоо судалгаа, эх үүсвэрийг төлөвлөсөн, эсэх зэрэг олон асуудлыг хөндөн асууж, байр сууриа илэрхийлсэн юм. Тухайлбал, багш, эмч, ажилчдын цалин хөлсийг зохистой түвшинд хүргэх эдийн засгийн нөөц боломж, итгэлцүүрийг хуульчлах, хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн гурван талт хэлэлцээрийг үр дүнтэй зохион байгуулах, цалин хөлсийг инфляцтай уялдуулан нэмэгдүүлэх талаарх хууль тогтомжийн хэрэгжилтийг хангаж ажиллах, 15-20 хувиар нэмэх нь дорвитой нэмэгдэл болж чадах, эсэх, төсвийн ерөнхийлөн захирагчдын зардлыг 10 хувиар бууруулах талаар хамтын шийдвэрт хүрсэн, эсэх болон төсвийн урсгал зардлын хэмжээг ДНБ-ий 24 хувиас хэтрүүлэхгүй байх хязгаарлалтыг өөрчилж, нэмэгдүүлэх боломж байгаа эсэх зэрэг олон талын асуулт асууж, Эрүүл мэндийн сад Ж.Чинбүрэн, Боловсролын сайд П.Наранбаяр болон холбогдох албан тушаалтнуудаас дэлгэрэнгүй хариулт авав. Засгийн газар өнгөрөгч долоо хоногт энэ асуудлыг тухайлан хэлэлцэж, боловсролын салбарын багш, ажилчдын цалинг 20 хувь, эрүүл мэндийн салбарынхыг 15 хувь нэмэх тооцоолол гаргаад байгаа юм. Эдгээрт болон тэтгэвэр тэтгэмжийг нэмэгдүүлэхэд нийтдээ 831 тэрбум төгрөг нэмж шаардана гэдгийг Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамнаас мэдээллээ. Орон нутагт бий болсон боловсон хүчний хомсдлыг шийдвэрлэхэд цалин хөлсний бодлогыг чиглүүлэх, бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлалтай уялдуулах, цалин бүтцийг боловсронгуй болгож, ажлын нөхцөл, чиг үүрэгт нь хамааруулан ялгаатай байдлаар нэмэгдлийг хуваарилах шаардлагатай зэргээр Улсын Их Хурлын гишүү санал бодлоо хэлж, уул уурхайн салбараас алдагдаж буй боломжийг бууруулах замаар эмч, багш нарын цалин хөлс, тэтгэвэр тэтгэмжийг нэмэгдүүлэх боломжтойг сануулж байлаа. Эдгээр асуудлаарх яриа хэлэлцээ, хурал зөвлөгөөнийг үр дүнд чиглүүлж, оновчтой, бодитой шийдэлд хүрч ажиллах шаардлагатай байна гэдгийг Улсын Их Хурлын гишүүд онцгойлон анхааруулсан юм. Засгийн газраас Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төслийг өргөн барьчтихсан учир одоо Улсын Их Хурал тодорхой тооцооллуудаа нэгтгэж, ажлын хэсгийн хүрээнд саналуудаа тусгаад явах нь зүйтэй гэсэн байр суурийг Төсвийн байнгын хорооны дарга Х.Ганхуяг илэрхийллээ. Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, хариулт авч, үг хэлж дууссаны дараа иргэн Б.Номингийн нийтийн өргөдөл, гомдлын системээр гаргаж, 33038 иргэн дэмжсэн эмч, багш нарын цалинг нэмэгдүүлэх тухай асуудлаар ажлын хэсэг байгуулах өргөдлийг Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсэгт шилжүүлэн шийдвэрлүүлэх нь зүйтэй гэсэн томьёоллоор санал хураалт явууллаа. Санал хураалтаар уг саналын томьёоллыг Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанд оролцсон 37 гишүүний 29 нь дэмжлээ. Дараа нь Ахмад настны тэтгэврийг нэмэгдүүлэх, тэтгэврийн зээлийн хүүг бууруулах, эрүүл мэндийн болон асрах үйлчилгээг сайжруулах талаар иргэдээс ирүүлсэн өргөдлийг судалж,и санал дүгнэлт боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийн санал дүгнэлтийг хэлэлцлээ. Тус ажлын хэсгийг Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэбат ахалж, бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн П.Мөнхтулга, Д.Рэгдэл нар ажилласан юм. Ажлын хэсгийн санал дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Рэгдэл уншиж танилцуулав. Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төсөлд ахмад настны тэтгэврийг 6.0 хувиар нэмэгдүүлэхээр тусгасан нь Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.1 дэх хэсэгт “Тэтгэвэр авагчийн тэтгэврийн хэмжээг өмнөх оны инфляцийн түвшинтэй уялдуулж жил бүрийн нэгдүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн нэмэгдүүлнэ” гэж заасныг зөрчсөн гэж тус ажлын хэсэг дүгнээд, энэ онд нэмэгдүүлэх бодит нэмэгдлийн дутуу 0.8 хувь, мөн төсвийн хүрээний мэдэгдэлд тусгасан 9.5 хувийн нийлбэрээр буюу 10.3 хувиар тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэсэн саналыг гаргасан байна. Үүнд төсвийн төсөлд тусгасан 6.0 хувийн нэмэгдэл дээр 4.3 хувийг нэмэхэд нийт 267.1 тэрбум төгрөг нэмж шаардагдах юм. Энэхүү нэмж шаардагдах санхүүжилтийг тогтмол дүнгээр буюу 42000 төгрөгөөр хуваарилан нэмэгдүүлэх нь тэтгэврийн ялгаа ихсэхээс сэргийлэх ач холбогдолтой гэж үзэж буйгаа ажлын хэсэг онцолсон байна. Түүнчлэн тэтгэврийн зээлийг эрсдэлтэй зээлтийн ангиллаас гаргах, заавал байлгах нөөцийг бууруулах замаар эх үүсвэрийг хямдруулах, мөн арилжааны банкууд нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд тэтгэврийн зээлийн үйл ажиллагааны зардлыг тэглэх боломжтой гэж үзсэн байна. Ипотекийн болон оюутны сургалтын төлбөрийн зэрэг бусад зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, банк хооронд шилжүүлэх үйл явцыг хүндрэл бэрхшээлгүй шийдвэрлэх шаардлага байгааг онцоллоо. Мөн ахмад настны эрүүл мэндийн болон асрах үйлчилгээнд зориулж улсын төсвөөс олгох санхүүжилт, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх нь зүйтэй гэсэн юм. Ажлын хэсгийн санал дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа, С.Зулпхар, О.Саранчулуун, Б.Найдалаа, Ж.Баясгалан, Ц.Баатархүү, Д.Үүрийнтуяа, Д.Энхтуяа нар асуулт асууж, үг хэллээ. Улсын Их Хурлын гишүүд нийгмийн даатгалын тогтолцооны шинэчлэлийн асуудлыг голчлон хөндөж, энэ талаар бодлого, хэтийн чиг хандлагын талаар илүүтэй хөндсөн юм. Мөн нийгмийн даатгалын сангийн үйл ажиллагаа, улс төрийн амлалт санхүүжүүлэх байдлыг таслан зогсоох, Баялгийн сангийн бодлоготой уялдуулах, тэтгэврийн хэмжээн инфляцын түвшинтэй уялдуулах тухай хуулийн хэрэгжилт, аргачлал, итгэлцүүрийг боловсронгуй болгох, улсын төсвийн бодит чадамж, эрэлт шаардлагад нийцүүлэн зарим татаасыг татгалзах боломжтой эсэх, ахмад настны зээлийн төлбөрийн дарамтыг судалж гарц, шийдлийг эрэлхийлэх, тэтгэврийн зээлийн зориулалт ямар байгааг тогтоож, тухайн зориулалтаар олгож буй зээлийн үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах, тэтгэвэр, тэтгэмжийг бодлогын суурь концепцыг олон улсын жишгээр шинэчилж, оновчтой болгох, энэ удаагийн нэмэгдэл ахмад настнууд, халамжийн тэтгэврээр амьдарч буй иргэдэд бодитой нэмэр болж чадах эсэх, үүнийг амьжиргааны баталгаажих түвшинтэй уялдуулах зэрэг асуудлыг онцлон дурдаж байлаа. Хий хоосон яриад байлгүй бодитой шийдэлд хүрч ажиллах нь чухал байгааг болон ажлын хэсэг асуудлыг тодорхой саналын хувилбартайгаар оруулж ирж буйг Улсын Их Хурлын гишүүд тэмдэглэж, төсвийн бүтэц, зардлын ангиллыг шинэчлэх, энэ талаарх хууль тогтоомжийн төслийг яаралтай боловсруулах, мөн “Оюутолгой” ХК-аас өсөн нэмэгдэх АМНАТ авах замаар төсвийн зардлын дутагдаж буй эх үүсвэрийг нөхөх зэрэг олон санал дэвшүүлсэн юм. Улсын Их Хурлын гишүүд хэлэлцэж буй асуудлаар асуулт асууж, үг хэлж дууссаны дараа ахмадын тэтгэвэр, зээлийн хүү болон асрах үйлчилгээний талаарх ажлын хэсгийн санал дүгнэлтийг мөнхүү Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийг байнгын хороо чуулганы нэгдсэн хуралдааны хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсэгт шилжүүлэн шийдвэрлүүлэхээр санал хураалт явууллаа. Тус саналыг Байнгын хороодын хамтарсан хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллий газраас мэдээллээ.

ХШТХ: Ерөнхий сайдын 2025 оны 67 болон 73 дугаар захирамжаар байгуулагдсан ажлын хэсгүүдийн мэдээллийг сонсов

10 / 21 0 сэтгэгдэл 2 үзсэнe

Оюутолгойн бүлэг ордын ашиглалтад Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах, хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой баримт бичиг, үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийх Улсын Их Хурлын хянан шалгах түр хорооны өнөөдрийн (2025.10.21) хуралдаан гишүүдийн 54.5 хувийн ирцтэйгээр 15 цаг 28 минутад эхэлж, гурван асуудал хэлэлцэхээр танилцууллаа. “Оюу Толгой” ХХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүд, гүйцэтгэх удирдлагын багийн танилцуулга, мэдээллийг сонсохоор товлосон байсан ч тус байгууллагаас ирүүлсэн саналтай холбогдуулан ирэх долоо хоногт тус компанийн байранд уулзалт зохион байгуулах, уурхайн үйл ажиллагаатай газар дээр нь очиж танилцах нь зүйтэй хэмээн үзэж буйгаа Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Баярбаатар илэрхийлээд өнөөдрийн хэлэлцэх асуудлын дарааллаас уг асуудлыг хасах горимын санал гарав. Энэ горимын саналыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх буюу 85.7 хувийн саналаар дэмжив. Иймд хуралдаанаар хоёр асуудал хэлэлцэхээр товлож, Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 2025 оны 67 болон 73 дугаар захирамжаар байгуулагдсан ажлын хэсгүүдийн явцын мэдээллийг сонсож эхлээд Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням ерөнхий мэдээлэл нэгтгэн танилцуулсан. Ажлын хэсгүүд маш эрчимтэй ажиллаж байгаа бөгөөд Оюу толгой төслийн санхүүжилтийн хүүгийн зохистой байдлыг хянан үзэх, өөрчлөх асуудлаар хөрөнгө оруулагч талтай хэлэлцээ хийж, санал боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг холбогдох тооцооллуудыг хийж, хүүгийн талаарх хувилбаруудыг боловсруулсан байгаа талаар дурдав. Стратегийн ач холбогдол бүхий Оюу Толгой бүлэг ордын талбайн хил зааг доторх ашигт малтмалын ашигласны тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг “Онтрэ” компанийн хувьцааны төрийн эзэмших хувь хэмжээг Монгол Улсын Үндсэн хууль, Ашигт малтмалын тухай хууль тогтоомжид нийцүүлэн тогтоох талаар хөрөнгө оруулагч талтай хэлэлцээ хийх, холбогдох асуудлыг сонсох, Улсын Их Хуралд танилцуулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Г.Дамдинням сайд ахалж ажиллаж байгаа бөгөөд “Онтрэ” компан ид хэлэлцээрийн баг ирүүлэх урилгыг хүргүүлжээ. Сайд холбогдох хариугаа өнөөдөр хүлээн авснаа дурдаад бэлтгэл ажил бүрэн хангагдсан болохыг танилцуулсан. “Рио Тинто” компаниас энэ сарын сүүлээр 10 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг илгээхээр шийдэж, холбогдох мэдээллээ ирүүлсэн байгаа аж. “Онтрэ” компанийн зүгээс 2004 оны “Ашиг хуваах гэрээ”-ний хүрээнд өөрийн хүртэх 20 хувийн хүрээнд 34 хувийн хэлэлцээрт орох саналтай байгаагаа илэрхийлжээ. Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 2025 оны 73 дугаар захирамжаар байгуулагдсан ажлын хэсгийн зүгээс 100 хувийн хүрээнд хэлэлцээрт орох байр суурьтай байгаа аж. Ажлын хэсгүүдэд Ерөнхий сайд чиглэл өгсөн талаар мөн дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгсөн. Үргэлжлүүлэн “Эрдэнэс Оюу Толгой” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Э.Ганхүү мэдээлэл танилцууллаа. Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 67 дугаар захирамжаар байгуулагдсан, Монгол Улсын Сангийн сайд Б.Жавхлангаар ахлуулсан ажлын хэсэгт дэмжлэг үзүүлэх дэд ажлын хэсгийг байгуулжээ. Дэд ажлын хэсгийг Сангийн яамны Санхүүгийн бодлогын газрын дарга С.Тулга ахалсан бөгөөд холбогдох мэргэжлийн багуудтай хамтран зургаан удаа хуралдсан байна. Энэ хугацаанд дэд ажлын хэсэг зээлийн хүүгийн талаар олон улсын зээлжих зэрэглэл тогтоогч байгууллагаас гаргасан загварчлалын дагуу хувилбарт тооцооллуудыг хийж, “Оюу толгой” компанийн санхүү, тооны өгөгдөлд дүн шинжилгээ хийсэн байна. Мөн олон улсын зах зээлд гарсан зээл, бондын судалгааг гүйцэтгэж ажиллаж байгаа юм байна. “Рио Тинто” буюу хувь нийлүүлэгчдийн хамаарал бүхий талуудаа хэлэлцээрийг 2025 оны 10 дугаар сарын 27-31-ний өдрийн хооронд зохион байгуулах саналаа албан ёсоор хүргүүлжээ. “Рио Тинто” компани товлосон хүлээн зөвшөөрч байгаа хэмээн мэдээлэлд дурдсан. Зээлийн хүүгийн асуудлаар хөндлөнгийн, зөвлөх багууд, эрдэмтэн, судлаачдаар давхар тооцоо, судалгаа хийлгэн, ажлын дэд хэсгийн тооцооллыг баталгаажуулах ажлуудыг зохион байгуулж байгаа юм байна. Стратегийн ач холбогдол бүхий Оюу Толгой бүлэг ордын талбайн хил зааг доторх ашигт малтмалын ашигласны тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг “Онтрэ” компанийн хувьцааны төрийн эзэмших хувь хэмжээг Монгол Улсын Үндсэн хууль, Ашигт малтмалын тухай хууль тогтоомжид нийцүүлэн тогтоох талаар хөрөнгө оруулагч талтай хэлэлцээ хийх, холбогдох асуудлыг сонсох, Улсын Их Хуралд танилцуулах үүрэг бүхий ажлын хэсэг гурван дэд ажлын хэсэгтэй ажиллаж байгаа аж. Тухайлбал, Уул уурхай, байгаль орчны асуудал хариуцсан ажлын дэд хэсэг, Гэрээ, эрх зүйн асуудал хариуцсан дэд ажлын хэсэг, Эдийн засаг, санхүү, татварын асуудал хариуцсан дэд ажлын хэсэг байгуулагдан ажиллаж байгаа талаар “Эрдэнэс Оюу Толгой” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Э.Ганхүү танилцуулав. Мэдээлэлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн С.Зулпхар, Э.Болормаа, Б.Бат-Эрдэнэ нар асуулт асууж, хариулт авав. Хэлэлцээрийн явцад Монгол Улс хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хангаж, хамгаалдаг, цаашид ч хамгаална гэдгийг илэрхийлж, хөрөнгө оруулагчидтай эрх тэгш, харилцан ашигтай байх зарчмаар хамтран ажиллах, Монгол Улсад бүртгэлтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа тохиолдолд Монгол Улсын хуулийг бүрэн хэрэгжүүлэх үүрэгтэйг анхаарах шаардлагатай байгааг гишүүд хэлж байв. Түүнчлэн "Оюу толгой" ХХК-ийн ТУЗ-ийн бүрэлдэхүүнд Монгол Улсын Засгийн газрыг төлөөлөн ажилладаг гурван гишүүний нэгийг чөлөөлсөн асуудлыг, “Оюу толгой” компанийн засаглалыг сайжруулах тодорхой дүн бүхий нууцын асуудал эцэслэгдэн шийдвэрлэгдсэн эсэхийг тодруулж, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайдаас хариулт авсан. Энэ үеэр Монгол Улсын Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан холбогдох ажлын хэсгүүдийн үйл ажиллагаанд Улсын Их Хурлын 2025 оны 62 дугаар тогтоолоор байгуулагдсан хянан шалгах түр хороо чухал дэмжлэг үзүүлж ажилласан гэдгийг хуралдааны явцад гишүүд, Г.Дамдинням сайд тэмдэглэж байв. Монгол Улсын газар нутаг дээр, Монгол Улсын газрын хэвлийн баялгийн талаарх хэлэлцээр хийж байгаа учраас Монгол Улсын Үндсэн хууль, бусад хууль тогтоомжийг мөрдөх ёстой гэдгийг Хянан шалгах түр хорооны дарга О.Батнайрамдал хэллээ. Монгол Улсын Их Хурал, Засгийн газар Оюу толгой төслийн хэлэлцээртэй холбоотой асуудал дээр нэгдсэн байр суурьтай байгаа гэдгийг тэрбээр цохон тэмдэглэсэн. Монгол Улсын зүгээс олон улсын жишигт нийцсэн, харилцан ашигтай нөхцөлийг бүрдүүлэхээр ажиллаж байгаа талаар хэлээд холбогдох нээлттэй сонсголын бэлтгэл ажлын хүрээнд хуудас бүр дээр нууцын тамга дарж ирүүлж буй баримт бичгүүдийг хууль журмынхаа хүрээнд хянаж, ил болгуулахаар Засгийн газарт хандаад буйгаа дурдав. Улсын Их Хурлын хянан шалгах түр хороо хууль тогтоомжийн хүрээнд ард түмний мэдэх эрхийг хангахаар ил тод, нээлттэй байх зарчмыг ханган ажиллахаа мэдэгдэв. Хуралдааны төгсгөлд тэрбээр хэлэлцээрт орж байгаа Засгийн газрын ажлын хэсгүүдэд амжилт хүсээд “Та бүхэн ард түмний итгэл, хүлээлт дор хэлэлцээрт орж байна. Монгол Улсын Үндсэн хууль, бусад хууль тогтоомждоо нийцүүлэн, Монгол Улсад хамгийн үр өгөөжтэй хувилбарыг сонгох ёстой. Улсын Их Хурлын Хянан шалгах түр хороо үүн дээр анхааралтай ажиглах болно” гэв. Ийнхүү мэдээллүүдийг сонсож, Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, үг хэлснээр өнөөдрийн хуралдаан өндөрлөлөө хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.