НЭГҮҮН МЭДЭЭ
УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийн мэндчилгээ дэвшүүллээ

Монголын сэтгүүл зүйн салбарт хөдөлмөр, эрдэм оюун, ур чадвар, сэтгэл зүрхээ зориулан яваа үе үеийн сэтгүүлчид, мэргэжилтнүүд Та бүхэнд Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийн мэндийг хүргэе. Өөрийн итгэл үнэмшилтэй байх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөө бол эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэх эрхэм зорилгод нэгдсэн Монгол түмэн бидний хувьд юугаар ч үл солих амин чухал үнэт зүйлийн нэг мөн. Энэ эрх чөлөөг нандигнан хамгаалах, биежүүлэн бэхжүүлэх манаанд ган үзгийн татлага, цахим товчлуурын чимээгээр хүч болон зогсож буй эрхэм сэтгүүлч, мэргэжилтнүүд Та бүхний үзэг нь хурц, үг нь үнэн байхыг хүсэн ерөөе. Монгол Улсын Их Хурлын дарга Дашзэгвийн Амарбаясгалан 2025.05.03

Хот байгуулалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүллээ

Монгол Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгаланд өнөөдөр (2025.05.02) Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Алдаржавхлан Хот байгуулалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв. Улсын Их Хурлаас баталсан “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлого, “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын Хот хөдөөгийн сэргэлтийн хүрээнд суурьшлын бүс шинээр байгуулах хот төлөвлөлтийг хийхдээ иргэдийн эрүүл, аюулгүй, таатай орчинд амьдрах эрхийг хангах, эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэгийн хүртээмжийг оновчтой төлөвлөх, үүнд хяналт тавих эрх зүйн орчныг шинэчлэн бүрдүүлэх зорилгоор уг хуулийн төслийг боловсруулжээ. Хуулийн төсөлд хот, тосгоны ерөнхий болон хэсэгчилсэн төлөвлөгөөг боловсруулахдаа хуульд заасан шаардлагад зайлшгүй нийцүүлэх зохицуулалтыг тусгаснаар аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал нь хуулийн холбогдох шаардлагад нийцсэн эсэхэд хяналт тавьж, батлах эрх зүй тодорхой болох юм. Тухайлбал, аймаг, нийслэлийн аливаа хот, суурин газрын төлөвлөлтөд, суурьшлын бүсийг шинээр төлөвлөхдөө нэн тэргүүнд хүүхдийн суралцах цэцэрлэг, сургуулийн хүртээмжийг харгалзаж, 250 өрх бүрд нэг цэцэрлэг, 1000 өрх бүрд нэг төрийн өмчийн сургууль байхаар тооцдог болох аж. Уг хуулийн төсөл батлагдсанаар хот байгуулалтын үйл ажиллагаанд оролцогч, төлөвлөлтийг хэрэгжүүлэгч талуудын эрх, үүргийг оновчтой болгохоос гадна мэргэжлийн байгууллагын үүрэг, хариуцлага тодорхой болох учиртай хэмээн хууль санаачлагчийн зүгээс онцоллоо. Улмаар хот, хөдөөгийн тэнцвэрийг хангах бүсчилсэн хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлж, иргэдэд таатай, байгаль орчинд ээлтэй, нийгмийн болон инженерийн дэд бүтэц бүхий хотууд бий болно гэж үзжээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

Жагсаал, цуглаан хийх эрх чөлөөний тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, Амьтны тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийв

Улсын Их Хурлын 2025 оны хаврын ээлжит чуулганы өнөөдрийн (2025.05.02) нэгдсэн хуралдаан 10 цаг 00 минутад гишүүдийн 57.9 хувийн ирцтэйгээр эхэлж, таван асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэлээ. Эхлээд Зээлийн мэдээллийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн тогтоолын төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийсэн. Улсын Их Хурал дахь АН-ын бүлэг 2025 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн нэгдсэн хуралдааны үеэр дээрх төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг явуулах үеэр нэг өдрийн завсарлага авсан. Завсарлагын хугацаа ийн дууссан бөгөөд Улсын Их Хурал дахь АН-ын бүлгээс сунгах хүсэлт ирүүлээгүй тул төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлж, зарчмын зөрүүтэй саналын найман томьёоллоор нэгбүрчлэн санал хураалт явуулан шийдвэрлэсний дараа төслүүдийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Эдийн засгийн байнгын хороонд шилжүүллээ. Хуралдаанаар Жагсаал, цуглаан хийх эрх чөлөөний тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг мөн үргэлжлүүлсэн. Энэ асуудлаар мөн л Улсын Их Хурал дахь АН-ын бүлэг 2025 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн Пүрэв гарагийн үдээс өмнөх нэгдсэн хуралдааны үеэр нэг өдрийн завсарлага авсан. Завсарлагын хугацаа дуусаж, Улсын Их Хурал дахь АН-ын бүлгээс сунгах хүсэлт ирүүлээгүй тул хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг мөн үргэлжлүүлэв. Улсын Их Хурлын 2025 оны 4 дүгээр сарын 25-ны Баасан гарагийн үдээс хойших нэгдсэн хуралдааны үеэр төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг эхлүүлсэн бөгөөд өнөөдрийн хуралдаанаар санал хураалт явууллаа. Хуралдаанд оролцсон Улсын Их Хурлын 88 гишүүний 52 нь буюу 59.1 хувийн саналаар Жагсаал, цуглаан хийх эрх чөлөөний тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төслийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг дэмжив. Мөн хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төсөл тус бүрээр санал хураалт явуулан шийдвэрлээд, төслүүдийг хэлэлцэхийг гишүүдийн олонх дэмжсэн тул анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Хууль зүйн байнгын хороонд шилжүүлэв. Нэгдсэн хуралдаан Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнийг томилох, чөлөөлөх тухай асуудлыг хэлэлцлээ. Тус асуудлыг Пүрэв гараг (2025.05.01)-ийн үдээс өмнөх хуралдаанаар хэлэлцэхээр товлосон байсан ч Улсын Их Хурал дахь АН-ын бүлэг уг асуудлаар нэг өдрийн завсарлага авсан. Завсарлагын хугацаа өнөөдөр дуусаж, сунгах хүсэлтийг Улсын Их Хурал дахь АН-ын бүлгээс ирүүлээгүй болохыг Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан мэдэгдлээ. Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн гишүүнд нэр дэвшүүлэх асуудлыг хэлэлцсэн талаарх Нийгмийн бодлогын байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа танилцуулав. Тус Байнгын хороо 2025 оны 4 дүгээр сарын 29-ний өдрийн хуралдаанаараа дээрх асуудлыг хэлэлцсэн байна. Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 141 дүгээр зүйлийн 141.3 дахь хэсгийг үндэслэн Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнд Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн холбооноос Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны дэд ерөнхийлөгч Баяраагийн Рагчааг Улсын Их Хуралд санал болгожээ. Байнгын хороо Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 141 дүгээр зүйлийн 141.3 дахь хэсэг, Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 129, 130, 131 дүгээр зүйлийг баримтлан Нэр дэвшигчийн сонсголыг 2025 оны 4 дүгээр сарын 22-ны өдөр зохион байгуулсан гэв. Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 131 дүгээр зүйлийн 131.8 дахь хэсэгт заасны дагуу Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлд нэр дэвшсэн гишүүний мэдлэг, мэргэшил, ур чадвар, ёс зүй, туршлагын талаар мэргэжлийн, хараат бус дүгнэлт гаргах үүрэг бүхий шинжээчээр Л.Хоролсүрэнг Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн гуравны хоёроос доошгүй саналаар томилсон хэмээн санал, дүгнэлтэд дурдсан байна. Нэр дэвшигчийн ирүүлсэн баримт бичгийг хараат бус шинжээч нягталж, нэр дэвшигчтэй ганцаарчилсан ярилцлага хийсний үр дүнд Б.Рагчааг мэргэшлийн хувьд шалгуур хангахгүй ч мэдлэг, туршлага, ур чадвар, ёс зүйн хувьд шалгуур хангаж байгаа талаарх дүгнэлтээ сонсголд танилцуулсан аж. Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 131 дүгээр зүйлийн 131.1 дэх хэсэгт заасны дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол явуулснаас хойш ажлын хоёр өдрийн дотор хуралдаанд оролцсон гишүүд хаалттай хуралдаж, санал нэгтэйгээр нэр дэвшигч Б.Рагчааг тухайн албан тушаалд тавигдах шаардлагыг хангасан гэж үзэн дэмжжээ. Нэр дэвшигчийн сонсголын тайланг Улсын Их Хурлын цахим хуудаст байршуулан, Улсын Их Хурлын нийт гишүүд болон нэр дэвшигч, түүнийг санал болгосон этгээдэд хүргүүлсэн гэв. Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнд Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн холбооноос нэр дэвшүүлсэн Б.Рагчааг томилох, Үндэсний зөвлөлийн гишүүнээс С.Эрдэнэбатыг чөлөөлөх саналыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн хэмээн Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа танилцууллаа. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Наранбаатар, Ж.Чинбүрэн, А.Ариунзаяа, У.Отгонбаяр, С.Зулпхар, Ц.Сандаг-Очир, Д.Ганмаа, Г.Тэмүүлэн, Х.Булгантуяа, М.Бадамсүрэн нар асуулт асууж, Эрүүл мэндийн сайд болон нэр дэвшигч, ажлын хэсгийн гишүүдээс хариулт, тайлбар авав. Хүн ам багатай, сум, зарим тосгон, сууринд эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ байгаа талаар гишүүд хөндөж байв. Сум, сууринд нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, эмнэлгийн зарим төрлийн тусламж, үйлчилгээг үзүүлэх боломж, нөхцөл хомс, хүртээмж багассан. Зарим аймгийн эмнэлэг нь тодорхой төрлийн өвчнийг оношлох, эмчлэх боломжгүй, эмчилгээ, үйлчилгээ нь доголдсон талаар гишүүд хөндөж байв. Эрүүл мэндийн даатгалын сантай холбоотой, Эмийн агентлагийн үйл ажиллагаатай холбоотой, эрх ашгийн сонирхлын зөрчилтэй асуудлуудын талаар олонтаа дурдсан. Мөн эмийн чанартай холбоотой асуудлыг хөндөж, чанартай эм, тариа, энэ төрлийн бүтээгдэхүүн авах, иргэдэд олон төрлийн сонголт хийх нөхцөл, боломжийг бүрдүүлэх шаардлагатай гэдэг байр суурийг хэлж байсан. Ийнхүү Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, үг хэлсний дараа Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн гишүүд дотор сонирхлын зөрчилтэй этгээд бий эсэхийг судалж, холбогдох хуулийн дагуу арга хэмжээ авах, шаардлагатай бол Улсын Их Хуралд танилцуулж, шийдвэрлүүлэхийг Нийгмийн бодлогын байнгын хороонд үүрэг болгов. Эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ иргэн бүрд тэгш, хүртээмжтэй, ижил түвшний хүрдэг байх шаардлагыг Д.Амарбаясгалан дарга тодотгоод “Салбарын сайд, Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөл гишүүдийн хэлж буй асуудлуудыг анхаарч, хэлж буй саналуудыг тусгаж ажиллах шаардлагатай. Иргэдэд сонголт хийх нөхцөл бүрдүүлж, чанартай эмээр үйлчлүүлэх боломжийг бүрдүүлэх чиглэлээр шийдвэр гаргахыг Засгийн газарт үүрэг болгосон. Холбогдох тогтоолын хэрэгжилтийг Нийгмийн бодлогын байнгын хороо хянан шалгаж, Улсын Их Хуралд танилцуулах нь зүйтэй” гэв. Ингээд санал хураалт явуулсан юм. Нийгмийн бодлогын байнгын хорооны саналаар Сүхбаатарын Эрдэнэбатыг Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнээс чөлөөлөх санал хураалтыг явуулахад гишүүдийн 57.4 хувь нь дэмжив. Үргэлжлүүлэн Баяраагийн Рагчааг Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнээр томилохыг дэмжих эсэхээр санал хураалт явууллаа. Чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсон Улсын Их Хурлын 94 гишүүний 59.6 хувь нь дэмжив. Ийнхүү Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнээс чөлөөлөх, томилох саналуудыг нэгдсэн хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн тул “Эрүүл мэндийн даатгалын Үндэсний зөвлөлийн гишүүнийг чөлөөлөх, томилох тухай” Улсын Их Хурлын тогтоол батлагдав. Улсын Их Хурлын дарга энэхүү тогтоолыг уншиж, танилцуулснаар эцсийн найруулгыг сонссон юм. Дараа нь Амьтны тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж, Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны танилцуулгыг нэгдсэн хуралдаанд Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Наранбаатар танилцуулав. Байнгын хороо 2025 оны 4 дүгээр сарын 30-ны өдрийн хуралдаанаараа Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 42 дугаар зүйлд заасны дагуу дээрх хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг явуулжээ. Энэ үеэр Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 42 дугаар зүйлд заасныг баримтлан зарчмын зөрүүтэй хоёр саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн байна. Байнгын хорооны танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурал дахь намын бүлэг бол бүлэгт харьяалагдаагүй гишүүдээс урьдчилан ирүүлсэн нэрсийн дагуу асуулт асууж, ажлын хэсгээс хариулт авав. Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Рэгдэл төсөл дэх нэр томьёотой холбоотой байр сууриа илэрхийлсэн бол Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ундраа уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэн экологи эрс өөрчлөгдөж буй энэ цаг үед аймгуудын ургамлын төрөл зүйл, амьтны аймгийн тооллого, бүртгэл явуулсан эсэхийг асууж, ажлын хэсгээс хариулт авав. Дараа нь зарчмын зөрүүтэй хоёр саналын томьёоллоор нэгбүрчлэн санал хураалт явуулан шийдвэрлээд, Амьтны тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг эцэслэн батлах бэлтгэл хангуулахаар харьяалах Байнгын хороонд шилжүүлсэн юм. Энэ өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцсэн тав дахь асуудал бол Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хууль хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлэг байв. Х уулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийсэн талаарх Төсвийн болон Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны хамтарсан хуралдааны санал, дүгнэлтийг нэгдсэн хуралдаанд Улсын Их Хурлын гишүүн Дав.Цогтбаатар танилцууллаа. Засгийн газраас 2025 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хууль хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг Улсын Их Хурлын чуулганы 2025 оны 4 дүгээр сарын 24, 25-ны өдрүүдийн нэгдсэн хуралдаанаар явуулж, анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн болон Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хороонд шилжүүлсэн юм. Байнгын хороод 2025 оны 4 дүгээр сарын 30-ны өдөр хамтран хуралдаж, дээрх хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 39 дүгээр зүйлд заасны дагуу явуулж, хуулийн төслийг зүйл бүрээр нь хэлэлцсэн байна. Хамтарсан хуралдаанаар хуулийн төслийг хэлэлцэх үед Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Даваасүрэнгээс хуулийн үйлчлэх хугацааг “2025 оны 5 дугаар сарын 20-ны өдрөөс” гэж өөрчлөх санал гаргасныг хамтарсан хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжжээ. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн М.Бадамсүрэнгээс Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.5 дахь хэсэг т заасны дагуу “Хуулийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг хэлэлцүүлэн, батлуулах нь зүйтэй гэсэн санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжээгүй байна. Байнгын хороодын дээрх санал, дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Жангабыл, Д.Энхтүвшин, Т.Аубакир, М.Ганхүлэг, З.Мэндсайхан, Х.Булгантуяа, М.Бадамсүрэн, Б.Батбаатар нар асуулт асууж, Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны дарга Б.Бейсен, салбарын сайд Ж.Энхбаяр болон ажлын хэсгийн гишүүдээс хариулт, тайлбар, мэдээлэл авав. Дараа нь зарчмын зөрүүтэй саналын томьёоллуудаар тус бүрд нь санал хураалт явуулан шийдвэрлэв. Ийнхүү Гаалийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хууль хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр холбогдох Байнгын хорооод шилжүүлснээр өнөөдрийн чуулганы нэгдсэн хуралдаан өндөрлөлөө гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

“ГУРИЛЫНХАН” ҮНЭЭ НЭМЭХ ГЭЖ ЯАРЧ ЭХЭЛЖЭЭ

УИХ-аар импортын гаалийн татвараас чөлөөлөх тухай хуулийг хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхээр шийдвэрлэсэн. Үүнтэй холбоотойгоор гурилын салбарынхан үнээ нэмэх гэж яарч эхэлжээ. Өнөөдөр гурилын салбарыг 9 компани эзэгнэж байна. 3 компани нийлээд зах зээлийнхээ 70 гаруй хувийг эзлэн суугаа энэ олигопол салбарт ҮГҮЙ гэж хэлэх хүн олдохоо байжээ. Тэд өнгөрсөн хугацаанд монголчууд гурил идэхгүй хаа холдохов гэсэн байдлаар гурилынхаа үнийг дуртайгаараа нэмсэн. Нийт зах зээлийнхээ 41 хувийг эзэлдэг “Улаанбаатар гурил”, “Од групп” ХХК-ууд гэхэд л 2022 оноос хойш 4-10 удаагийн үйлдлээр гурилынхаа үнийг 58,2 хувиар нэмэгдүүлсэн байдаг. Өөрөөр хэлбэл гурилын зах зээлийг эзэгнэсэн компаниуд гол түүхий эд улаанбуудайн үнэ нэмэгдээгүй байхад үгсэн хуйвалдаж үнээ нэмсэн нь энэ. Бүр тодруулбал, тус 2 компанийг ШӨХТГ-аас шалгахад хувьцаа эзэмшигчид нь хамаарал бүхий гэдгийг тогтоосон байдаг. Хамаарал бүхий этгээдүүд 2 тусдаа компани байгуулж, гурилын зах зээлийн 40 гаруй хувийг эзэлж, нэг өдөр нэгэн зэрэг үнээ нэмснийг ШӨХТГ тогтоож, торгууль ногдуулах шийдвэр гаргасан байна. Харин уг шийдвэр албажих үеэр хувьцаануудаа шилжүүлж, холбоо хамаарлаа арилгажээ. Энэ мэт гурилын салбарт олигопол зах зээл үүсгэж, шалтгаангүй үнээ нэмсэн ил баримтууд бий. Гэтэл иргэд өдрөөс өдөрт үнийн өсөлтөд дарлуулж байна. Тийм ч учраас импортын гурил оруулж ирэх замаар иргэдэд хямд гурил очих боломжийг өнгөрсөн хавар нээж өгч байлаа. Харамсалтай нь ХХААХҮЯ-наас импортын гуриланд татвар ногдуулах хуулийн төсөл мэдүүлээд байна. Тэд гурил бол стратегийн бүтээгдэхүүн учраас дотоодын үйлдвэрлэлээ заавал дэмжих хэрэгтэй гэж тайлбарлаж байгаа ч нөгөө талд ард иргэд үнийн өсөлтөд сөхөрсөөр байгааг үл хайхарлаа. Өөрөөр хэлбэл иргэдэд дотоодын үйлдвэрлэлээ дэмжинээ гээд үнэтэй, чанаргүй гурил заавал хэрэглэх сонголтыг тулгаж байна. Чанаргүй гэдэг нь өнгөрсөн хугацаанд шинжилгээгээр дотоодын гурилын 80 хувь нь чанарын шаардлага хангахгүй байна гэдэг дүгнэлт гарсан байдаг. Энэ бол гурил үйлдвэрлэгчид үнэтэй мөртлөө чанаргүй гурилыг иргэдэд тулгаж буй хэлбэр юм. Одоо гурил, тэжээлийн импортын татварыг тэглэсэн шийдвэрийг УИХ хүчингүй болговол “гурилынхан” хэмээх олигопол салбарынхан үнээ нэмэх гэж отож байна. Тэд 1 жилийн хугацаанд импортын гурилын “гайгаар” хүссэн үедээ дуртай үнээ нэмж чадаагүй юм.

АЛТАЙ ТАВАН БОГД УУЛЫН СПОРТЫН ХОЛБОО U L G I I S K Y R A C E 2 0 2 5 БҮРТГЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ

ЯВГАН АЯЛЛЫН БОЛОН УУЛЫН СПОРТЫН МАСТЕР , БАГШ , СУРГАН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭГЧ БУХАТХАНЫ ХАШАТ АГСАНЫ НЭРЭМЖИТ СКАЙРАННИНГИЙН УЛСЫН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ УРАЛДААН БАЯН - ӨЛГИЙ АЙМАГТ 2025.05.10- НЫ ӨДӨР ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАНА .

“РОМЕО ЖУЛЬЕТТА” ЭМГЭНЭЛТ ДРАМЫН ЖҮЖИГ 5 ДУГААР САРЫН 9-НД НЭЭЛТЭЭ ХИЙНЭ

Улсын Хүүхэд залуучуудын театр Уильям Шекспирийн зохиол “Ромео Жульетта хоёр” эмгэнэлт драмын жүжгийг 59 жилийн дараа төрөлх театрынхаа тайзнаа дахин тоглоно. Анх 1966 онд Ардын жүжигчин С.Гэндэнгийн найруулгаар Хүүхэд залуучуудын театрын тайзнаа тоглогдож байсан “Ромео Жульетта хоёр” жүжгийг ирэх 5 дугаар сарын 9-ний өдөр нээх бөгөөд уг бүтээлд 100 гаруй уран бүтээлч, ажилтан оролцож байна. Гол дүр болох Ромеогийн дүрд жүжигчин Б.Түвшинбаяр, Жульеттагийн дүрд жүжигчин М.Батгэрэл нар тоглох бөгөөд урилгаар Төрийн соёрхолт, УГЖ Ц.Төмөрбаатар, УГЖ Н.Нармандах, СТА Ж.Даваасамбуу нар оролцоно. Жүжгийн Ерөнхий найруулагчаар тус театрын найруулагч СТА Б.Энхээ ажиллаж байгаа бөгөөд Ерөнхий продюсероор УГЖ Н.Ариунболд, Ерөнхий зураачаар УГЗ Г.Ганбаатар нар ажиллаж байна. 74 жилийн түүхт Улсын Хүүхэд залуучуудын театр 27 жилийн дараа дахин хөшгөө нээгээд удаагүй ч “Арслан хүлэгт баатар” хүүхдийн жүжиг, “Хайрыг хайрла”, “18 дахь хаврын хайр” драмын жүжиг болон “Хүүхнүүдийн хаанчлал” инээдмийн водевиль жүжгүүдийг үзэгчдэдээ толилуулаад байсан бол энэ удаа сонгодог бүтээлийг ийнхүү тайзнаа амилуулахад бэлэн болжээ. Улсын Хүүхэд залуучуудын театр дэлхийн болоод үндэсний хэмжээний бүх насныханд зориулсан тайзны урлагийн бүтээлээр дамжуулан урлаг гоо зүй, соёлын боловсролыг түгээсээр байна.

Инноваци, цахим бодлогын байнгын хорооны дарга Ж.Золжаргал Бутаны Хаант Улсын төлөөлөгчидтэй уулзлаа

Улсын Их Хурлын гишүүн, Инноваци, цахим бодлогын байнгын хорооны дарга Ж.Золжаргал, Улсын Их Х урлын гишүүн А.Ганбаатар нар өнөөдөр /2025.05.01/ Бутаны Хаант Улсын парламентын дээд, доод танхим буюу Үндэсний зөвлөл, Үндэсний Ассамблейн төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд ажиллаж байгаа Үндэсний Ассамблейн Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Дуба тэргүүтэй төлөөлөгчидтэй уулзлаа. Бутаны Хаант Улсын төлөөлөгчид Монгол Улсын Их Хурлын иргэний нийгэм болон Засгийн газартай харилцах харилцааны туршлагыг судлахаар ирсэн бөгөөд айлчлалын эдгээр өдрүүдэд төр, иргэний нийгмийн байгууллагын төлөөлөлтэй уулзаж байна. Уулзалтын эхэнд Улсын Их Хурлын гишүүн, Инноваци, цахим бодлогын байнгын хорооны дарга Ж.Золжаргал , Н ийгэм, ардчиллын тогтолцоо гоороо олон улс ын сонирхлыг татдаг Бутаны Хаант Улсын төлөөлөгчидтэй уулзаж буйдаа баяртай байна гээд, төр, иргэний нийгмийн харилцааны асуудлаар санал солилцохдоо таатай байгаагаа илэрхийллээ. Бутаны Хаант Улсын Үндэсний ассемблейн Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Дуба, Бутаны Цог Жавхлант хааны мэндчилгээг уламжилсан. Тэрбээр, Манай хоёр улсад ижил төстэй зүйлс олон бий. Д алайд гарцгүй, уулсаар хүрээлэгдсэнээс гадна хоёр хөрштэй хиллэдэг. Монгол Улс БНХАУ , ОХУ-тай хиллэдэг бол Бутаны Х аант У лс Хятад, Энэтхэг гэсэн хоёр хөрштэй. Хэдийгээр хоёр улс далайд гарцгүй уулсаар хүрээлэгдсэн б айгалийн тогтоц, уур амьсгалаараа ижилхэн гэ в . Мөн тэрбээр, Б ид Монгол Улс ын иргэний нийгмийн байгууллаг уудын төлөвшил, хөгжлөөс туршлага судлахаар ирээд Монгол Улсын и ргэний нийгмийн, хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын байгууллагууд ын төлөөлөлтэй уулзаж санал солилцсон. Энэ удаагийн айлчлал мэдлэг, мэдээл э л, туршлага солилцсон өндөр үр дүнтэй боллоо гэв. Уулзалтын үеэр төрийн бодлого шийдвэр иргэний нийгмийн байгууллагуудад хэрхэн нөлөөлдөг , иргэний нийгмийн байгууллагад үзүүлэх санхүүгийн дэмжлэг, тендер, татварын хөнгөлөлтөөс гадна тогтвортой байдал, төрийн үйлчилгээний хүртээмжтэй байдал, иргэний нийгмийн байгууллагуудаас гаргасан санал хүсэлт ийг хэрхэн шийдвэрлэдэг талаар санал солилцов хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээллээ.

Хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх 24 дэх илтгэлийг хэлэлцэж, ХЭҮК-оос дэвшүүлсэн саналуудыг Байнгын хороодод шилжүүлэв

Улсын Их Хурлын чуулганы өнөөдөр (2025 .05.01 )- ийн үдээс хойших нэгдсэн хуралдаанаар Монгол Улс дахь хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх 24 дэх илтгэл ийг сонсож, хэлэлцлээ. Илтгэлийн талаарх танилцуулгыг Хүний эрхийн Үндэсний Комисс ( ХЭҮК )- ын дарга Д.Сүнжид хийв. ХЭҮК илтгэлийг 2024 онд гүйцэтгэсэн судалгаа, хяналт шинжилгээ, үнэлгээ, иргэдийн гомдол, мэдээлэл болон хяналт шалгалтын ажлын үр дүн, төр, иргэний нийгэм, олон улсын байгууллагуудын албан ёсны тайлан мэдээлэл, бусад эх сурвалжид үндэслэн зургаан бүлгийн хүрээнд боловсруулж, Монгол Улсын Их Хурлаар шийдвэр гаргуулахаар 45 саналын хамт ирүүлсэн байна. Монгол Улсын төрөөс хүүхдийн ашиг сонирхлыг хамгаалахаар баталгаажуулж, холбогдох хууль тогтоомжид хуульчилсан хэдий ч хүүхэд бэлгийн хүчирхийллийн хохирогч болох тохиолдол буурахгүй байгаа тул бодитой арга хэмжээг хойшлуулшгүй авах шаардлагатайг ХЭҮК-ын дарга илтгэлийнхээ эхэнд онцолсон юм. Тэрбээр, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага ( НҮБ )- ын механизмуудаас энэ асуудалд онцгой ач холбогдол өгч, нэн тэргүүнд анхаарахыг зөвлөж буйг дурдан, ХЭҮК-оос үүнд дүгнэлт өгч, цаашид авах арга хэмжээний талаар есөн санал дэвшүүлж буйг танилцуулсан юм. Түүнчлэн 2024 оны Монгол Улсын Их Хурал болон аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын ээлжит сонгуулийн үйл явцад дүгнэлт хийж долоо, х үний эрх хамгаалагч өмгөөлөгч, сэтгүүлчийн нөхцөл байдлын судалгааны үр дүн тулгуурлан тэдний аюулгүй байдал, хуулийн хүрээнд мэргэжлийн үйл ажиллагаагаа явуулах боломж, баталгааг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн мөн долоо, мэдээлэл, өгөгдлийг их хэмжээгээр цуглуулж, боловсруулах горимоор ажилладаг цахим технологиуд хүний эрх, эрх чөлөөнд ноцтой эрсдэл дагуулж буй талаар найм, мөн ц ахим технологи ашиглан үйлдэгдэж буй жендэрт суурилсан хүчирхийллийг бууруулах асуудлаар дөрөв, шударгаар шүүлгэх эрхийн хэрэгжилтийг хангах талаар 10 санал дэвшүүлсэн байна. Х үний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх 24 дэх илтгэл ийг Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцсэн талаарх санал, дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Сандаг-Очир танилцуулахдаа дээрх зургаан бүлэг сэдвийг хураангуйлан дурдаад, Байнгын хорооны хуралдаанаар сэдэв тус бүрийг нэг бүрчлэн хэлэлцсэн тухай тэмдэглэв. Хууль зүйн байнгын хорооны хуралдаанаар уг асуудлыг хэлэлцэх үед Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Алтанхуяг мөрдөн байцаах, прокурор, шүүх зэрэг хууль хяналтын байгууллага хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд иргэний эрхийг зөрчиж буй эсэх асуудлыг тодорхойлж, эдгээр байгууллагуудын үйл ажиллагааг сайжруулах, магадлангаар оруулах процессын тэгш, шударга байдлыг хэрхэн хангах талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн М.Нарантуяа-Нара Засгийн газраас хүүхдийн бэлгийн хүчирхийлэлд өртөж байгаа асуудлыг шийдвэрлэхэд зарцуулсан төсвийн үр дүн, хүүхэд хамгааллын төсөв нэмэгдэж байгаа боловч үр дүнтэй арга хэмжээ авах боломж хязгаарлагдмал хэвээр байгаагийн шалтгаан, Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын ерөнхий газрын үйл ажиллагааг хэрхэн сайжруулах талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн Дав.Цогтбаатар хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийн хэрэгжилт, сэтгүүлчдийн эрхийг хамгаалах асуудалд ХЭҮК хэрхэн анхаарч буйг болон өргөдөл, гомдлын дүн мэдээ, тэдгээрийн шийдвэрлэлтийн талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг Үндсэн хуульд 2019 онд оруулсан Улсын Их Хурлын сонгуультай холбоотой өөрчлөлтийн талаарх тус Комиссын байр суурийн талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Сандаг-Очир Монгол Улсын хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх 21, 22, 23 дугаар илтгэлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлаас баталсан тогтоол, шийдвэрүүдийн хэрэгжилт, эдгээр шийдвэрийн биелэлт хангалтгүй байгаа тохиолдолд илтгэл, тайланг боловсруулах үр ашиг, ач холбогдлыг хэрхэн үнэлэх, мөн шүүх, прокурор, цагдаа, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагууд дээрх шийдвэрүүдийг хэрэгжүүлэхэд ахиц гаргахын тулд ямар арга хэмжээ авсан, салбарын холбогдох байгууллагууд сургалт, сурталчилгааны чиглэлээр хэрхэн хамтран ажиллаж байгаа болон тухайн байгууллагуудын ажилтнуудын хүний эрхийн талаарх мэдлэг, ойлголт нь ямар түвшинд байгаа талаар асуулт асууж, хариулт авсан байна. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг хүний эрхийн асуудал зөвхөн Хууль зүйн байнгын хорооны асуудал биш бөгөөд парламент цаашид ямар асуудлаар бодлогын шийдвэр гаргах, ямар асуудлаар зохион байгуулалтын арга хэмжээ авч төрийн бусад байгууллагыг чиглүүлэн ажиллах зэрэгт анхаарах, мөн хүний эрхийг хангах нь удаан хугацаанд үргэлжлэх процессын шинжтэй үйл явц учир түүнд зарцуулах төсөв, хөрөнгө нэг удаагийн шинжтэй бус, ямар давтамжтайгаар төрийн бодлого шийдвэрийг үргэлжлүүлэхээс хамаарах тул илтгэлд тусгасан саналуудыг бодлогын шийдвэр гаргах, зохион байгуулалтын арга хэмжээ авах, төсөв санхүү хүрэлцээгүйгээс шалтгаалж хүндрэлтэй байгаа зэргээр ангилж, тодорхой тусгах шаардлагатай гэсэн байр суурь илэрхийлсэн байна. Мөн тэрбээр, сонгох, сонгогдох эрхийн хэрэгжилттэй холбоотойгоор үүсэж буй болон цаашид үүсэж болзошгүй хүний эрхийн зөрчил, эрсдэлийг илтгэлдээ тусгасныг сайшааж, Үндсэн хуулийн цэц ( ҮХЦ ) дээр үүсээд байгаа сонгуультай холбоотой маргаануудыг холбогдох Байнгын хороодоор хэлэлцэж, шаардлагатай бол ажлын хэсэг байгуулан ажиллах, технологиос хүнээ хамгаалах бус технологи ба хүний эрхийн тэнцвэртэй байдлыг хангах, технологи эзэмшигчийн хариуцлагыг нэмэгдүүлэх зэрэгт анхаарах шаардлагатайг дурджээ. ХЭҮК-ын даргын илтгэл болон Хууль зүйн байнгын хорооны санал, дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн О.Номинчимэг, Д.Бум-Очир, А.Ариунзаяа, Н.Алтаншагай, О.Алтангэрэл, У.Отгонбаяр нарын 17 гишүүн асуулт асууж, үг хэлэв. Улсын Их Хурлын гишүүн О. Номинчимэг ХЭҮК-ын энэ жилийн илтгэл д иргэдийн сонгох , сонгогдох эрх , хүүхдийн хүчирхийллийн асуудал , цахим орчин дахь одоо хүний эрх , ш ударгаар шүүлгэх , тэр дотроо эрүүдэн шүүлт ээс ангид байх зэрэг маш чухал асуудлуудыг хөндсөн байгааг онцолж, Улсын Их Хурлаар шийдвэр гаргуулахаар өгсөн саналууд ын алийг Засгийн газарт чиглэл өгөх, аль асуудлаар хууль тогтоомжийг сайжруулах ыг тогтож, хугацаатай, эзэн хариуцагчтай үүрэг даалгавар бүхий Улсын Их Хурлын тогтоол гаргах нь зүйтэй гэлээ. Мөн тэрбээр гэмт хэргийн хохирогчдын хохирлыг нөхөн төлүүлэх онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатай гэж үзэж байгаагаа жишээ баримт дурдан илэрхийлсэн юм. Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Бум-Очир 2020-2024 онд хүчиндэх гэмт хэргийн хохирогч болсон 14-17 настай хүүхэд 66-гаас 119 болж, бага насны хүүхэд 138-аас 247 болж өссөн талаар илтгэлд дурдсан байгааг анхааралдаа авахыг анхааруулж, энэ гэмт хэргийг гэр бүлийн гишүүд, хамаатан саднууд үйлдэж байгаа нь нөхцөл байдлыг хүндрүүлж байна хэмээн тодорхой дүгнэлтүүдийг хийлээ. Иймд үүнд ХЭҮК анхаарал хандуулж, урьдчилан сэргийлэх, эцэг, эхчүүдийг соён гэгээрүүлэх ажлыг үр дүнтэй хэрэгжүүлэх шаардлагатайг тэрбээр зөвлөв. Улсын Их Хурлын гишүүн А . Ариунзаяа сүүлийн таван жил д о сол гэмтлийн улмаас эрүүл мэндийн байгууллагад хандсан 844 000 хүн ий 260000 нь 0-14 насны хүүхэд байгааг, тэдний 320 нь нас барсныг, мөн хүчирхийллийн улмаас энэ насны 4262 хүүхэд эмнэлэгт хандсаныг, 5-9 насны ес, 10-14 насны 65, 15-19 насны 179, нийт 253 хүүхэд амиа хорлосныг танилцуулж, Монгол Улс хүүхдээ хамгаалж чад ахгүй байгааг анхааруулав. Тэрбээр, хүүхдийн хүчирхийллийн олон тохиолдол мэдэгдэхгүй өнгөрч байж болзошгүйг сануулаад, энэ гэмт хэргийг үйлдсэн этгээдийг цаазалмаар санагддаг гэлээ. Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Алтаншагай ХЭҮК-оос хэрэгжүүлж байгаа урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх ажлууд, тэдгээрийн үр дүн ямар байгааг асууж, цахим орчны дарамтад өртсөн хүүхдийн тухай драмын жүжгийг Хүүхэд, залуучуудын театрт тавьж, тоглуулахад маш их үр дүнтэй байсныг дурдан, энэ мэт арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг зөвлөсөн юм. Улсын Их Хурлын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд О.Алтангэрэл илтгэлд дурдагдаж байгаа тулгамдсан асуудлуудын олонх нь төсөв, санхүүгийн хүрэлцээтэй холбоотойг хэлж, улсын төсвийн төслийг хэлэлцэх үед үүнд анхаарал хандуулж өгөхийг Улсын Их Хурлын гишүүдээс хүссэн бол Улсын Их Хурлын гишүүн У.Отгонбаяр цахим орчинд үйлдэгдэж байгаа гэмт хэргийн хохирогчдын хэдэн хувь нь хүүхэд болохыг, тэдгээр гэмт хэргийг хэчнээн хувь нь шүүхээр шийдэгдсэн болон энэ гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх ажлын төлөвлөгөөнд тусгагдсан ажлуудын хэдэн хувь нь бага насны хүүхдүүд рүү чиглэснийг асууж, хариулт авсан юм. Тэрбээр НҮБ-ын зөвлөмжийн хэрэгжилтэд анхаарч ажиллах нь зүйтэй гэлээ. ХЭҮК-оос зургаан бүлэг асуудлыг ихээхэн ул суурьтай дүгнэснийг Улсын Их Хурлын гишүүн П.Сайнзориг сайшааж, Улсын Их Хурлаас холбогдох шийдвэрийг гаргаж Засгийн газарт тодорхой асуудлуудаар үүрэг , чиглэл өгөх ёстой гэв. Тэрбээр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд О.Алтангэрэлийн уриалгыг дэмжиж байгаагаа илэрхийлээд, илтгэлтэй хамт дэвшүүлсэн ХЭҮК-ын саналуудыг Байнгын хороодод хуваарилж, хэлэлцүүлэн шийдвэрлүүлэх горимын санал гаргав. Хууль тогтоомжийн зөрчлийг арилгаж, хүний сонгох, сонгогдох эрхийг хангах талаарх зөвлөмжийг үндэслэн энэ талаарх эрх зүйн орчныг тодорхой болгож, шинэчлэн сайжруулах ажлыг ул суурьтай хийхийг тэрбээр Улсын Их Хурлын гишүүдэд уриалж, Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн талаар цаг хугацааны хориглолт байх атлаа Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан шийдвэр лэхэд цаг хугацааны хязгаарлалт байхгүй байгаа нь тодорхойгүй нөхцөл байдлыг үүсгэж бай на гэв. Улсын Их Хурлын гишүүн О. Батнайрамдал ирээдүйд нэлээд эрсдэл дагуулах зүйл бол хиймэл оюун ухаан гэдгийг онцлоод, залуучуудын улс төрийн чиг баримжаанд хүртэл шууд бусаар нөлөөлж буй талаарх Стэнфордын их сургуул ийн судалгааг эшлэн, олон улсын жишигт энэ талаарх хүний эрхийн эрсдэлийг эрх зүйн зохицуулалт ад зөвлөмж, удирдамж ийн шинж тэйгээр тусган мөрдүүлж буйг танилцуулав. Хэтэрхий чандлан хуульчлах нь хүний эрх, ёс зүйн эрсдэлийг хаахад нэмэртэй боловч инновацыг хязгаарлаж мэдэх ур дагавартайг тэрбээр анхааруулав. Сонгуулийн үеийн инфляцыг тогтворжуулах , эрүүл мэндийн даатгал, банкны зээлийн хүү зэрэг эдийн засгийн амлалтууд хүний сонгох, сонгогдох эрхэд нөлөөлж буй талаарх ХЭҮК-ын дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэбат онцгойлж, хүний эрхийг хамгаалагч өмгөөлөгч, сэтгүүлч дийн талаар, мөн сонгуулийн дараах төрийн албан хаагчдын хөдөлмөрлөх эрхийн зөрчилтэй холбоотой гомдол саналуудыг шийдвэрлэх, нийгмийн сүлжээгээр доромжлуулсан, гүтгүүлсэн, бэлгийн хүчирхийлэлд автсан залуучууд, хүүхдүүдийн асуудалд тусгайлан анхаарал хандуулах, сэтгүүлч , хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, редакцын хараат бус байд лыг хангах, соошл дарамтыг хуулиар зохицуулж, хариуцлагыг чангатгах хэрэгцээ шаардлага байгааг тэмдэглэв. Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Батжаргал хүний эрхийг хангах , хүнд эрх, эрх чөлөөг эдлүүлэх талаар төр болон төрийн зохих эрх мэдэлтнүүд хүлээсэн үүргээ хэрхэн биелүүлж байна вэ гэдгээс бүхий л зүйл шалтгаалж байгааг дүгнээд, ХЭҮК илтгэлдээ Улсын Их Хурал, Засгийн газар, хууль хяналтын байгууллагуудад зөвлөмж гарга х нь зүйтэй гэв. Түүнчлэн хүүхдийн хүмүүжил төлөвш лийн асуудлыг боловсрол , сургалтын хөтөлбөрийн агуулга ас орхигдуулснаас бий болсон бүхэл бүтэн үе өнөөдөр нийгмийн амьдралд хөл тавьж байгааг дурдан, үүнд ул суурьтай дүгнэлт хийж, засан сайжруулах, өөрийн улс үндэстний иргэдийг бэлдэх, төлөвшүүлэхэд чиглэсэн агуулгыг хөгжүүлэх шаардлага байгааг онцлон дурдлаа. Улсын Их Хурлын дэд дарга Х.Булгантуяа бага насны хүүхдэд бэлгийн хүчирхийлэл үйлдсэн гэмт хэрэг тнүүдийн ял эдэлж байгаа байдлыг жишээлж манай улсын хуулийн тогтолцоо хүний эрхийн мэдрэмжгүй байгаа г нотлон өгүүлээд, ялыг чангаруулж, өршөөлгүй болгосон боловч хэрэгжихгүй байгаад харамсаж байгаагаа илэрхийлэв. Ийм гэмт хэрэг үйлдсэн хүмүүсийг бүртгэлжүүл ж, суллагдсаны х нь дараа олон нийтэд мэд ээлд эггүй юм аа гэхэд ядаж хүүхэд хамгааллын тогтолцооны ажилтнуудад мэдэ гд дэг болго ж холбогдох хууль, тогтоомжид өөрчлөлт оруулах ёстой гэлээ. Түүнчлэн ирэх 2026 оноос Гэр бүлийн шүүх бий болгох эрх зүйн шинэчлэлийг дэмжиж байгаагаа тэрбээр онцлоод, үүний бэлтгэл ажилд анхаарах, мөн Хүүхэд хамгааллын тухай хуулиар зохицуулсан цахим орчин дахь хүүхдийн эрх , үл хайхралт , хүүхдийн дэргэд архи, согтууруулах ундаа хэрэглэхгүй байх, хэрэг хянан шийдвэрлэх процесс д ахь хүүхэд хамгааллын асууд ал зэрэг олон зохицуулалтын хэрэгжилтийг хангах, холбогдох журам, дүрмийг баталж хэрэгжүүлэх шаардлагатай байгааг ярив. Ц ахим орчин дахь хүний эрхийн асууд лыг Улсын Их Хурлын гишүүн Ц . Идэрбат мөн онцолж, холбогдох хуулиуд ад яаралтай өөрчлөлт оруулах шаардлага бий болсныг дурдав. Хүүхдийн дэргэд архи, согтууруулах ундаа хэрэглэхгүй байх хуулийн заалт хэрхэн хэрэгжиж байгаад үнэлэлт, дүгнэлт өгөх цаг болсныг тэрбээр хэлж, төрийн албан хаагчдын эрх ялангуяа орон нутагт ихээхэн зөрчигдөж байгааг санууллаа. Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Сандаг-Очир хүний эрх , эрх чөлөөний төлөв байдлын талаарх илтгэлийн сэдвийн ХЭҮК хэрхэн сонгодгийг асуугаад, Улсын Их Хурал хүний эрхийн зөрчилтэй хууль баталснаас болж албан үүргээ гүйцэтгэж байгаа төрийн албан хаагч буруудаж, ял зэм хүлээж буй асуудлыг дараагийн 25 дахь илтгэлийнхээ сэдэвт хамааруулахыг хүслээ. Түүнчлэн хүний эрхийн зөрчилтэй хууль тогтоомжууд ын талаар ХЭҮК дүгнэлт гаргах, энэ асуудалд Улсын Их Хурал анхаарал хандуулах шаардлагатай байгааг тэрбээр онцлоод, цаашид Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлж буй хуулийн төсөлд хүний эрхийн зөрчлийн асуудал байгаа эсэх эд ХЭҮК дүгнэлт өгдөг байх нь зүйтэй гэлээ. Түүнчлэн Улсын Их Хурлын гишүүн О.Саранчулуун төрийн үйлчилгээг цахимаар авч байгаа хэрэглэгчдийн дийлэнхийг ахмад настан , хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс эзэлж буй танилцуулаад, ХЭҮК-ын илтгэлд энэ үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах, нэмэгдүүлэх талаар дүгнэлт, зөвлөмж бага байгааг сануулан, тус комиссын байр суурийг асуусан юм. Мөн тус Комисст иргэдээс гомдол гаргах механизмыг тодорхой, хялбар болгож, хүртээмжийг тэлэх, орон гэргүй , бие даан амьдрах чадваргүй хүмүүсийн эрхийг хангах, я лгаварлан гадуурх а л т ын эсрэг хууль , тогтоомжийн хэрэгжилтийг сайжруулах талаар асууж, хариулт авлаа. Түүнчлэн Улсын Их Хурлын гишүүн Д. Энхтүвшин улс төрийн намууд иргэдийн сонго х, сонгогдох эрх ийг алдагдуулж, мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлэхгүй байгаагаас төрд итгэх иргэдийн итгэлийг алга болгож буйд ямар хяналт хэрэгжүүлэх, Улсын Их Хурлын гишүүн М. Нарантуяа - Нара ж илээс жилд өсөн нэмэгдэж байгаа хүүхдийн бэлгийн хүчирхийллий н шалтгаан нөхцөлийг судлан тогтоож, тэдгээрийг хаахгүй бол хэчнээн төсөв мөнгө тавиад ч үр дүнд хүрэх боломжгүйг, Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Мөнхсоёл гэр бүлийн доторх хүчирхийллийн асууд а л д орлогын болон хот, хөдөөгийн ялгаа хэрхэн нөлөөлж буйг судлан, олон улсад хэрэглэдэг зэрэглэл, индексийн дагуу дүгнэж, улс орныхоо хэвлэлийн эрх чөлөөний, шударга ёсны, ил тод байд лын, а влигын төсөөллийн , хүний эрх , эрх чөлөөний болон жендэрийн тэгш бус байдлын индекс ийг дээшлүүлэхэд анхаарах шаардлагатайг тус тус дурдан, байр сууриа илэрхийлэв. Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж , үг хэлж дуус саны дараа Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан Монгол Улс дахь хүний эрх эрх чөлөөний байдлын талаарх 24 дэх илтгэлий н хамт ХЭҮК-оос дэвшүүлсэн зургаан бүлэг саналыг Байнгын хороодод шилжүүлж буйгаа мэдэгдлээ. Сонгох , сонгогдох эрхийн талаар х саналуудыг Төрийн байгуулалтын байнгын хороонд, х үний эрх хамгаалагчийг хамгаалах талаар х саналуудыг Хууль зүйн болон Төрийн байгуулалтын байнгын хороонд, х үний эрх ба цахим технологийн талаар х саналуудыг Инновац , цахим бодлогын байнгын хороо нд, цахим орчинд үйл д эгдэж байгаа жендерт суурилсан хүчирхийллээс хамгаалах тухай саналуудыг Нийгмийн бодлогын , Инновац, цахим бодлогын болон Хууль зүйн байнгын хороонд, б элгийн хүчирхийллийн хохирогч хүүхдүүдийн эрхийг хамгаалах талаар х саналуудыг Хууль зүйн болон Нийгмийн бодлогын байнгын хороо нд, шударгаар шүүлгэх эрхийн хэрэгжилтийг хангах талаар х саналуудыг Хууль зүйн байнгын хороонд тус тус шилжүүлэв. Байнгын хороод саналуудыг нэг бүрчлэн хэлэлцэж , холбогдох тогтоол, шийдвэрийг гарга н, төрийн байгууллагуудад үүрэг чиглэл өг ч ажиллах, мөн Б айнгын хороодоор хэлэлцсэн асуудлыг Хууль зүйн байнгын хороо нэгтгэж, Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцуулж, хэлэлцүүлэхийг Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан үүрэг болголоо гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нар төр, иргэний нийгмийн харилцааг бэхжүүлэх талаар санал солилцлоо

Улсын Их Хурлын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Б.Баасандорж манай улсад туршлага судлах айлчлал хийж буй Бутаны Хаант Улсын парламентын дээд, доод танхим буюу Үндэсний зөвлөл, Үндэсний Ассамблейн төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд ажиллаж байгаа Үндэсний Ассамблейн Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Дуба тэргүүтэй төлөөлөгчидтэй уулзлаа. Бутаны Хаант Улсын парламентын төлөөлөгчид Монгол Улсын Их Хурлын иргэний нийгэм болон Засгийн газартай харилцах харилцааны туршлагыг судалж буй юм. Улсын Их Хурлын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Б.Баасандорж 2023 онд Үндсэн хуульд оруулсан өөрчлөлтийн дагуу хууль тогтоох дээд байгууллага 126 гишүүнтэй болж, эмэгтэй гишүүдийнхээ тоогоор Азидаа Бүгд Найрамдах Узбекстан Улсын дараа хоёрт орж буйг танилцуулж, Монгол Улсын төрөөс Иргэний болон улс төрийн эрхийн тухай олон улсын пакт ад заасан хүний эвлэлдэн нэгдэх эрхийг хэрэгжүүлэх, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн хамтын ажиллагааг бүх хүрээнд өргөжүүлэх, үүнд хүний эрхийг хангаж ажиллахад онцгой анхаарал хандуулж байгааг дурдав. Тэрбээр төрийн бус, шашны болон үйлдвэрчний эвлэлийн байгууллагууд, эдгээрийн төртэй харилцах харилцааны эрх зүйн орчин тодорхой бүрдсэн гэдгийг товч танилцуулж, иргэний нийгмийг дэмжих, чадавхыг нэмэгдүүлэх нэгдсэн бодлогыг тодорхойлж хэрэгжүүлэх нь нэн чухал болохыг онцолсон юм. Монгол Улсын Их Хурал хууль тогтоох, бодлого боловсруулах үйл ажиллагаандаа иргэний нийгмийн оролцоог хангах талаар олон улсын түвшинд сайн жишиг болдгийг Үндэсний Ассамблейн Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Дуба сайшааж, энэ талаар Бутаны Хаант Улсын парламент стратегийн баримт бичгүүдээ батлаад байгааг танилцуулсан юм. Тус улсын парламентад таван гишүүнтэй Бутан-Монголын парламентын бүлэг байгуулагдан ажиллаж байгааг тэрбээр танилцуулж, олон талаар ижил төстэй, нэг шашинтай манай хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагаа өргөжин тэлж буйд баяртай байгаагаа илэрхийллээ. Мөн тус улсын парламентын дээд, доод танхимд иргэний нийгмийн байгууллагуудтай харилцах төлөөлөгчдийг тусгайлан томилж буйг онцлон дурдав. Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нар хоёр улсын төрийн байгуулал, хууль тогтоох дээд байгууллагуудын бүтэц бүрэлдэхүүн, харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудлаар мэдээлэл солилцож, парламентаас иргэний нийгмийн байгууллагууд болон Засгийн газартай харилцах харилцаа, хууль тогтоох үйл ажиллагаанд ардчиллын үндэс суурь болсон хүний эрхийг хангах бодлогын талаар ярилцав. Уулзалтад Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Тэргүүн дэд дарга Ч.Ариунхур, Бутаны парламентын Иргэний нийгмийн зөвлөлийн гишүүн, Ардчилал, сонгуульд дэмжлэг үзүүлэх олон улсын хүрээлэнгийн тэргүүн Пема Дэнзэн, тус улсын Транспаренси Интернэшнл байгууллагын Гүйцэтгэх захирал Дэнзэн Тинли болон албаны бусад хүмүүс байлцлаа гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.

2 ДАХЬ ЖИЛДЭЭ АЛБАН ЁСНЫ ЭРХТЭЙГЭЭР ЗОХИОН БАЙГУУЛАГДАХ IFRD АРГА ХЭМЖЭЭ ЭНЭ БЯМБА ГАРАГТ БОЛНО

Жил бүрийн тавдугаар сарын эхний Бямба гарагт дэлхий даяар “Олон Улсын Эмэгтэй Мотоциклчдын Өдөр” тэмдэглэгддэг уламжлалтай. Энэ жил тус өдөр 19 дахь удаагаа зохион байгуулагдаж байна. “Just Ride” буюу “Зүгээр л Уна” уриатай энэ өдөр дэлхийн 120 гаруй орны эмэгтэй мотоциклчид нэгэн зэрэг мотоцикль дээрээ гарч, эрх чөлөө, эрч хүчийг мэдрэн давхидаг уламжлалтай. Монгол Улсад ч гэсэн сүүлийн жилүүдэд мото спортоор хичээллэх эмэгтэйчүүдийн тоо нэмэгдэж, идэвхтэй оролцоо нь өссөөр байна. Тиймээс “Lady Riders Mongolia WMC” нь Монгол Улсад 2 дахь удаа албан ёсны эрхтэйгээр IFRD-ийн арга хэмжээг зохион байгуулж, дэлхийн эмэгтэй төмөр хүлэгтнүүдийн эгнээнд нэгдэж байгаадаа баяртай байна. Энэхүү өдөрлөгөөр дамжуулан бид “эмэгтэй” гэх хэвшмэл ойлголтыг эвдэж, эрч хүчтэй, зоригтой, эрэмгий МОНГОЛ ЭМЭГТЭЙГ онцлон гаргаж байна. Цаашид бие биенээ дэмжиж, өөдрөг хандлагыг түгээж, хойч үеийн моточин бүсгүйчүүддээ урам зориг өгч, зөв үлгэр дуурайлал үзүүлье. Ерөнхий зохион байгуулагч: Lady Riders Mongolia WMC Хамтран зохион байгуулагч: Hunnu Women Riders Mongolia, Egshu Mongolia, Ujin Ulaanbaatar Ерөнхий ивээн тэтгэгч: Cruiser House (moto grage) Royal Enfield Mongolia AMB grage Хамтран ажиллагч: Gas Gas, KTM Mongolia, M Zone, Biger Motors, Elite moto shop, AS Motors,

1 ... 46 47 48 49 50 51 52 53 54 ... 374